26 – Gobyerno

Dayon ginhimo sang Ginoong Dios ang tawo halin sa duta. Ginhuypan niya sa ilong ang tawo sang ginhawa nga nagahatag sang kabuhi. Gani ang tawo nangin buhi nga tinuga.

Ang bisan sin-o nga magpatay sa iya isigkatawo pagapatyon man sang iya isigkatawo. Kay ang tawo ginhimo sang Dios nga kaanggid sa iya.

Amo ato tanan ang mga kaliwat sang mga anak ni Noe. Ini sila ara sa nagkalain-lain nga mga nasyon. Tungod sa ila, natukod ang mga nasyon sa bug-os nga kalibutan pagkatapos sang grabe gid nga baha.

Ang Tore sang Babilonia Sang una, isa lang ka lingguahe ang ginagamit sang tanan nga tawo sa bug-os nga kalibutan. Samtang nagasaylo ang mga tawo sang elistaran pasidlangan, nakaabot sila sa isa ka patag sa lugar sang Shinar, kag didto sila nag-estar. Karon, nagsiling ang mga tawo, “Matukod kita sang isa ka siyudad nga may tore nga lambot sa kalangitan, agod mangin bantog kita kag para indi kita maglapta sa bug-os nga kalibutan.” Gani naghimo sila sang mga tisa, kag ginpainitan nila ini sing maayo agod magtig-a gid. Tisa ang ila gin-gamit imbes bato. Kag aspalto ang ila gin-gamit bilang semento. Karon, nagsiling ang mga tawo, “Matukod kita sang isa ka siyudad nga may tore nga lambot sa kalangitan, agod mangin bantog kita kag para indi kita maglapta sa bug-os nga kalibutan.” Gani naghimo sila sang mga tisa, kag ginpainitan nila ini sing maayo agod magtig-a gid. Tisa ang ila gin-gamit imbes bato. Kag aspalto ang ila gin-gamit bilang semento. Karon, nagpasilabot ang Ginoo sa pagtukod sang mga tawo sang siyudad kag tore. Siling niya, “Ini nga mga tawo nagaugyon kag may isa lang sila ka lingguahe. Kag ining ila ginahimo umpisa pa lang sang ila pa gid nga pagahimuon. Sa indi madugay himuon nila ang bisan ano nga gusto nila himuon. Gani dali, magpasilabot kita. Lain-lainon ta ang ila lingguahe agod indi sila mag-intiendihanay.” Gani ginpalapta sila sang Ginoo sa bug-os nga kalibutan tungod kay indi na sila mag-intiendihanay, kag nauntat ang ila pagtukod sang siyudad. Ini nga siyudad gintawag nga Babilonia kay didto ginpalain-lain sang Ginoo ang lingguahe sang mga tawo, kag halin didto ginpalapta niya sila sa bug-os nga kalibutan.

Himuon ko ang imo mga kaliwat nga isa ka bantog nga nasyon. Pakamaayuhon ko ikaw kag mangin bantog ang imo ngalan. Paagi sa imo, madamo ang makabaton sang pagpakamaayo.

Nagsiling pa gid ang Dios sa iya, “Ako ang Makagagahom nga Dios. Magpamata ka sing madamo. Mangin amay ka sang isa ka nasyon kag sang madamo pa nga mga nasyon, kag mangin hari ang iban mo nga mga kaliwat.

Ginahimo ko ikaw subong nga manugdumala sang akon palasyo kag gobernador sang bug-os nga Egipto, kag magatuman sa imo ang tanan ko nga katawhan. Pero mas labaw ang akon awtoridad sang sa imo.” Ginahimo ko ikaw subong nga manugdumala sang akon palasyo kag gobernador sang bug-os nga Egipto, kag magatuman sa imo ang tanan ko nga katawhan. Pero mas labaw ang akon awtoridad sang sa imo.” Ginhukas dayon sang hari ang iya singsing nga pangmarka kag ginsuksok sa tudlo ni Jose. Ginpasuksukan niya si Jose sang espesyal nga bayo nga linen kag ginpakulintasan sang bulawan nga kulintas. Ginpagamit man niya kay Jose ang iya ikaduha nga karwahe, kag may mga manugpahibalo nga magauna sa iya agod magsinggit, “Magsaludo kamo sa gobernador!” Gani halin sadto nangin gobernador si Jose sa bug-os nga duta sang Egipto. Nagsiling pa gid ang hari kay Jose, “Ako ang hari diri sa Egipto, pero kon indi mo pag-itugot wala sing bisan sin-o nga makahimo sang bisan ano diri sa Egipto.”

Gani nagkadto si Moises kag si Aaron sa hari kag ginhimo nila ang ginsiling sang Ginoo. Ginhaboy ni Aaron ang iya baston sa atubangan sang hari kag sang iya mga opisyal, kag nahimo ini nga man-og. Ginpatawag dayon sang hari ang iya mga maalamon nga tawo kag mga madyikero, kag paagi sa ila nga mga madyik, nahimo man nila ang pareho sadto nga milagro. Ang kada isa sa ila naghaboy sang ila baston kag nahimo man ini nga mga man-og. Pero ginlamon sang man-og ni Aaron ang ila mga man-og. Pero matig-a gihapon ang tagipusuon sang hari, kag wala siya nagpamati kay Moises kag kay Aaron, subong sang ginsiling sang Ginoo.

Gani nagsiling si Moises sa hari, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Magalabay ako sa Egipto sa mga tungang gab-i, kag magakalamatay ang mga kamagulangan nga lalaki sa Egipto, halin sa kamagulangan sang hari, nga amo ang magabulos sa trono, pakadto sa kamagulangan sang pinakakubos nga ulipon nga babayi. Pati ang tanan nga kamagulangan sang mga kasapatan magakalamatay man. Mabatian ang puwerte nga paghinibi sa bug-os nga Egipto nga wala pa gid matabo halin sang una, kag wala na sing may matabo pa nga pareho sini. Pero sa mga Israelinhon iya malinong; bisan taghol sang ido indi mabatian.’ Sa sini nga paagi mahibaluan ninyo nga lain ang pagtratar sang Ginoo sa mga Israelinhon sang sa mga Egiptohanon. Kag ang tanan mo nga opisyal magapalapit sa akon nga nagasaludo kag magasiling, ‘Lakat ka na upod sa mga tawo nga nagasunod sa imo!’ Pagkatapos sina, malakat ako.” Dayon naghalin si Moises sa atubangan sang hari nga puwerte ang iya kaakig.

Sang mga tungang gab-i, ginpamatay sang Ginoo ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sa Egipto, halin sa kamagulangan sang hari, nga amo ang magabulos sa trono, hasta sa kamagulangan sang mga priso nga ara sa prisohan. Kag ginpamatay man niya ang tanan nga kamagulangan sang mga kasapatan. Sadto nga gab-i nakabugtaw ang hari kag ang tanan niya nga opisyal kag ang tanan nga Egiptohanon. Kag nabatian ang puwerte nga paghinibi sa Egipto, kay wala gid sing balay nga wala sing patay.

Magahari ka, O Ginoo, sa wala sing katapusan.”

Pamati sa akon kay laygayan ko ikaw, kag kabay pa nga mag-upod ang Dios sa imo. Padayuna ang imo ginahimo nga pagpalapit sa Dios para sa mga tawo. Dal-a ang ila mga ginabaisan sa iya. Padayuna man ang imo nga pagtudlo sa ila sang mga sugo kag mga pagsulundan sang Dios. Tudlui sila kon paano magkabuhi kag kon ano ang ila himuon. Pero magpili ka sang mga tawo nga magbulig sa imo sa paghukom. Dapat may ikasarang sila sa paghukom, nagatahod sa Dios, masaligan, kag wala nagabaton sang lagay. Himua sila nga mga hukom sa grupo sang mga tawo nga tag-isa ka libo, tag-isa ka gatos, tag-singkuwenta kag tag-napulo. Mag-alagad sila bilang mga hukom sa tanan nga tion. Sila ang magahusay sa simple nga mga kaso, pero ang mabudlay nga mga kaso dal-on nila sa imo. Sa sini nga paagi, magmulumag-an ang imo obra kay makabulig sila sa imo.

Nagpili siya sa mga Israelinhon sang mga tawo nga may ikasarang sa paghukom, kag ginhimo niya sila nga mga opisyal sa grupo sang mga tawo nga tag-isa ka libo, tag-isa ka gatos, tag-singkuwenta, kag tag-napulo. Nag-alagad sila sa mga tawo bilang mga hukom sa tanan nga tion. Sila ang nagahusay sa simple nga mga kaso, pero ang mabudlay nga mga kaso ginadala nila kay Moises.

pero mangin akon kamo nga pinili nga katawhan, kag mangin isa kamo ka ginharian nga magaalagad sa akon bilang mga pari.’ Amo ini ang ihambal mo sa mga Israelinhon.” Gani nagpanaog si Moises sa bukid kag ginpatawag niya ang mga manugdumala sang mga Israelinhon kag ginsugiran niya sila sang ginsiling sang Ginoo.

“Indi ninyo pagpasipalahi ang Dios kag indi ninyo pagpakamalauta ang nagadumala sa inyo.

Indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa paghimo sang bisan diin sa sina nga mga butang, kay amo ina ang nakapahigko sa mga tawo nga ginapahalin ko sa duta nga para sa inyo. Kag bisan gani ina nga duta nahigkuan tungod sinang ila ginahimo, gani ginpadal-an ko sang mga kalamidad ina nga duta agod sa sini nga paagi maghalalin sila dira. Pero kamo nga mga tumandok nga mga Israelinhon kag ang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa inyo, indi gid ninyo paghimuon inang makangilil-ad nga mga butang kundi tumanon gid ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Kay kon higkuan man ninyo ang duta paagi sa paghimo sang sina nga mga butang, pahalinon man kamo sa sina nga duta pareho sang mga katawhan nga una sa inyo. Kag bisan gani ina nga duta nahigkuan tungod sinang ila ginahimo, gani ginpadal-an ko sang mga kalamidad ina nga duta agod sa sini nga paagi maghalalin sila dira. Pero kamo nga mga tumandok nga mga Israelinhon kag ang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa inyo, indi gid ninyo paghimuon inang makangilil-ad nga mga butang kundi tumanon gid ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Kay kon higkuan man ninyo ang duta paagi sa paghimo sang sina nga mga butang, pahalinon man kamo sa sina nga duta pareho sang mga katawhan nga una sa inyo. Kag bisan gani ina nga duta nahigkuan tungod sinang ila ginahimo, gani ginpadal-an ko sang mga kalamidad ina nga duta agod sa sini nga paagi maghalalin sila dira. Pero kamo nga mga tumandok nga mga Israelinhon kag ang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa inyo, indi gid ninyo paghimuon inang makangilil-ad nga mga butang kundi tumanon gid ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Kay kon higkuan man ninyo ang duta paagi sa paghimo sang sina nga mga butang, pahalinon man kamo sa sina nga duta pareho sang mga katawhan nga una sa inyo. Kag bisan gani ina nga duta nahigkuan tungod sinang ila ginahimo, gani ginpadal-an ko sang mga kalamidad ina nga duta agod sa sini nga paagi maghalalin sila dira. Pero kamo nga mga tumandok nga mga Israelinhon kag ang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa inyo, indi gid ninyo paghimuon inang makangilil-ad nga mga butang kundi tumanon gid ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Kay kon higkuan man ninyo ang duta paagi sa paghimo sang sina nga mga butang, pahalinon man kamo sa sina nga duta pareho sang mga katawhan nga una sa inyo.

Tumana ninyo ang tanan ko nga mga pagsulundan kag mga sugo agod nga indi kamo pagpahalinon sa duta nga pagadal-an ko sa inyo nga inyo estaran. Ang mga katawhan nga pahalinon ko sa sadto nga duta nagahimo sang sini nga mga kalautan, kag tungod sini ginakangil-aran ko sila. Gani indi ninyo pagsundon ang ila ginahimo. Kag suno sa ginsiling ko sa inyo, mangin inyo ang ila nga duta. Ihatag ko sa inyo ining maayo kag mapatubason nga duta agod inyo panag-iyahan. Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagseparar sa inyo sa iban nga mga katawhan.

Amo ato ang nagkalain-lain nga mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag sang Ginoo sa mga Israelinhon didto sa Bukid sang Sinai paagi kay Moises.

Ang mga Hari “Kon makasulod na gani kamo sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios kag mapanag-iyahan na ninyo ini kag didto na kamo nagaestar, mahimo nga magsiling kamo, ‘Mapili kita sang hari nga magapangulo sa aton pareho sang mga nasyon sa palibot naton.’ Siguruha ninyo nga ang inyo pilion nga hari amo ang tawo nga ginpili sang Ginoo nga inyo Dios, kag kinahanglan nga kapareho ninyo nga Israelinhon. Indi kamo magpili sang indi Israelinhon. Ang inyo hari indi dapat magtipon sang madamo nga mga kabayo, kag indi niya dapat pabalikon ang iya mga tawo sa Egipto sa pagbakal sang mga kabayo, kay ang Ginoo nga inyo Dios nagsiling sa inyo nga indi na gid kamo magbalik didto. Kinahanglan nga indi madamo ang iya asawa kay basi bala magtalikod siya sa Ginoo. Kag kinahanglan nga indi siya mag-angkon sang madamo nga pilak kag bulawan.

“Kon magpungko na siya sa trono bilang hari, kinahanglan nga kopyahon niya ini nga mga kasuguan para sa iya kaugalingon sa atubangan sang mga pari nga mga kaliwat ni Levi. Kinahanglan nga tipigan niya ini kag basahon permi sa bug-os niya nga kabuhi agod makatuon siya sa pagtahod sa Ginoo nga iya Dios kag masunod niya sing maayo ang tanan nga ginasiling sang sini nga mga kasuguan kag mga pagsulundan. Paagi man sa pagbasa sini permi, makalikaw siya sa pagpabugal nga mas maayo siya sang sa iya kapareho nga mga Israelinhon, kag makalikaw siya sa paglapas sa mga sugo sang Ginoo. Kon tumanon niya ini tanan, siya kag ang iya mga kaliwat magahari sing malawig sa Israel.

Sang ginhatagan sang Labing Mataas nga Dios ang mga nasyon sang ila duta kag sang ginbahin-bahin niya ang mga katawhan, ginbutangan niya sila sang mga dulunan suno sa kadamuon sang mga anghel sang Dios.

Ang Imahen nga Ginpahimo ni Gideon Karon nagsiling ang mga Israelinhon kay Gideon, “Tungod kay ikaw ang nagluwas sa amon sa mga Midianhon, ikaw na lang kag ang imo bata kag apo ang magpangulo sa amon.” Nagsabat si Gideon, “Indi ako ukon ang akon bata ang magpangulo sa inyo kundi ang Ginoo.

Sang sadto nga tion, wala sing hari sa Israel, gani nagapagusto lang ang tagsa-tagsa kon ano ang iya luyag himuon.

Nagpangayo sang Hari ang mga Israelinhon Sang tigulang na si Samuel, ginpili niya ang iya mga anak nga mangin pangulo sang Israel. Ang ngalan sang iya kamagulangan amo si Joel, kag ang manghod amo si Abia. Kag nag-alagad sila bilang pangulo sa Beersheba. Pero wala sila magsunod sa pagginawi sang ila amay. Makikuwarta sila, nagabaton sila sang lagay, kag ginatiko nila ang hustisya.

Pero naglain gid ang buot ni Samuel sa ila ginapangayo, gani nagpangamuyo siya sa Ginoo. Kag nagsiling ang Ginoo sa iya, “Tumana ang ginahambal nila sa imo; indi ikaw ang ila ginsikway kundi ako.

Sige, tumana ang ila ginapangayo, pero paandami gid sila kon ano ang pagahimuon sang hari nga magadumala sa ila.” Ginsugid ni Samuel sa mga tawo nga nagapangayo sang hari sa iya ang tanan nga ginhambal sang Ginoo. Nagsiling si Samuel, “Amo ini ang pagahimuon sang hari nga magadumala sa inyo: kuhaon niya ang inyo mga anak nga lalaki kag himuon niya nga mga soldado. Ang iban sa ila himuon niya nga mga manugkarwahe, ang iban mga manugkabayo, kag ang iban magauna sa iya karwahe. Ang iban sa ila himuon niya nga mga opisyal nga magadumala sa 1,000 ka soldado, kag ang iban sa 50 ka soldado. Ang iban paaraduhon niya sa iya uma kag paanihon sa iya patubas, kag ang iban pa gid pahimuon niya sang mga armas sa inaway kag mga kagamitan para sa iya mga karwahe. Kuhaon niya ang inyo mga anak nga babayi kag himuon niya nga mga manughimo sang pahamot kag manugluto. Kuhaon niya ang pinakamaayo ninyo nga mga uma, mga talamnan sang ubas, kag mga talamnan sang olibo, kag ihatag niya ini sa iya mga alagad. Kuhaon niya ang ikanapulo sang inyo mga uyas kag mga ubas, kag ihatag ini sa iya mga opisyal kag sa iban pa niya nga mga alagad. Kuhaon man niya ang inyo mga suluguon nga mga lalaki kag mga babayi kag ang pinakamaayo ninyo nga mga baka kag mga asno sa pag-obra sa iya. Kuhaon pa gid niya ang ikanapulo sang inyo mga kasapatan, kag kamo mismo mangin iya mga ulipon. Kon mag-abot na ina nga tion, magapangayo kamo sang bulig sa Ginoo tungod sang pagpamigos sang hari nga inyo ginpili, pero indi kamo pagsabton sang Ginoo.”

Pero wala magpamati ang mga tawo kay Samuel. Nagsiling sila, “Indi mahimo! Gusto namon nga may hari nga magdumala sa amon. Dayon mangin pareho kami sa iban nga mga nasyon, nga may hari nga nagadumala sa amon kag nagapanguna sa amon sa pagpakig-away.”

Sang makita ni Samuel si Saul, nagsiling ang Ginoo kay Samuel, “Siya ang tawo nga ginsiling ko sa imo. Magadumala siya sa akon katawhan.”

Dayon nagkuha si Samuel sang isa ka tibod nga lana, kag ginbubo sa ulo ni Saul. Ginhalukan niya si Saul kag ginsilingan, “Ang Ginoo mismo ang nagpili sa imo nga magpangulo sa katawhan nga iya ginapanag-iyahan.

Ako ang inyo Dios nga nagaluwas sa inyo sa tanan nga katalagman kag kalisod, pero karon ginasikway ninyo ako kag nagapangayo kamo sang hari nga magpangulo sa inyo. Gani karon magtipon kamo sa akon atubangan suno sa inyo tribo kag pamilya.”

Dayon nagsiling si Samuel sa tanan nga tawo, “Amo ini siya ang tawo nga ginpili sang Ginoo nga mangin hari ninyo. Wala sing isa sa aton nga pareho sa iya.” Dayon nagsinggit ang mga tawo, “Mabuhay ang hari!” Ginpaathag dayon ni Samuel sa mga tawo ang mga katungdanan kag kinamatarong sang isa ka hari. Ginsulat niya ini sa linukot nga kasulatan, kag gintago sa balay sang Ginoo. Dayon ginpapauli ni Samuel ang mga tawo.

Nagpauli man si Saul sa ila balay sa Gibea. Gin-updan siya sang mga soldado nga gintandog sang Dios nga mag-upod sa iya. Kay may mga sunoy nga nagyaguta kay Saul. Siling nila, “Paano ini nga tawo makaluwas sa aton?” Kag wala nila paghatagi si Saul sang mga regalo sa pagpadungog sa iya bilang hari. Pero naghipos lang si Saul.

Pagkabati sini ni Saul gin-gamhan siya sang Espiritu sang Dios, kag puwerte gid ang iya kaakig. Nagkuha siya sang duha ka baka kag ginpanghiwa-hiwa niya. Dayon ginhatag niya ini sa mga mensahero, kag ginsugo niya sila sa pagkadto sa bug-os nga duta sang Israel sa pagsiling sa mga tawo, “Amo ini ang matabo sa baka sang tawo nga indi mag-upod kay Saul kag kay Samuel sa pagpakig-away.” Ginpahadlok gid sang Ginoo ang mga Israelinhon kay Saul, gani nag-ugyon sila sa iya.

Pagkatapos sang inaway, nagsiling ang mga Israelinhon kay Samuel, “Sin-o atong mga tawo nga nagsiling nga si Saul indi dapat mangin hari naton? Dal-a sila diri sa amon kay patyon namon sila.”

Gani nagkadto sila tanan sa Gilgal kag ginproklamar si Saul bilang hari sa presensya sang Ginoo. Naghalad sila didto sang halad nga para sa maayo nga relasyon, kag nagselebrar gid sila tanan.

Pero sang makita ninyo nga nagsalakay sa inyo si Nahash nga hari sang mga Ammonhon, nagpangayo kamo sa akon sang hari nga magdumala sa inyo, bisan pa nga ang Ginoo nga inyo Dios amo ang inyo hari. Karon, ari na ang hari nga inyo ginpili. Ginpangayo ninyo siya, kag ginhatag siya sang Ginoo sa inyo. Wala sing malain nga matabo sa inyo kon kamo kag ang inyo hari magtahod kag mag-alagad sa Ginoo nga inyo Dios kag magsunod sa iya mga sugo. Pero kon indi kamo magsunod sa Ginoo, kag indi magtuman sa iya mga sugo, silutan niya kamo, pareho sa ginhimo niya sa inyo mga katigulangan.

Nagsiling sila kay Samuel, “Palihog sir, ipangamuyo sa Ginoo nga imo Dios nga indi kami magkalamatay, kay gindugangan namon ang amon mga sala sa pagpangayo sang hari.” Nagsabat si Samuel, “Indi kamo magkahadlok. Bisan pa nakahimo kamo sining malaot nga butang, indi kamo magtalikod sa Ginoo, kundi alagara ninyo siya sa bug-os ninyo nga tagipusuon.

Pero kon magpadayon kamo sa pagpakasala, kamo kag ang inyo hari pagalaglagon.”

Naghulat si Saul kay Samuel sa Gilgal sang pito ka adlaw suno sa ginsiling ni Samuel sa iya, pero wala mag-abot si Samuel. Sang makita ni Saul nga nagaamat-amat palagyo ang iya mga kaupod, nagsiling siya, “Dal-a ninyo diri sa akon ang halad nga ginasunog kag ang halad nga para sa maayo nga relasyon.” Kag ginhalad ni Saul ang halad nga ginasunog. Sang nagahingapos na siya sa paghalad, nag-abot si Samuel. Nagguwa si Saul sa pag-abiabi sa iya, pero nagpamangkot si Samuel, “Ano ang imo ginhimo?” Nagsabat si Saul, “Nakita ko nga nagaamat-amat palagyo ang mga tawo, kag wala ka mag-abot sa oras nga imo ginsiling, kag nagatipon na ang mga Filistinhon sa Micmash. Naghunahuna ako nga basi magsalakay sa amon ang mga Filistinhon diri sa Gilgal kag wala pa makahalad sa Ginoo sa pagpangayo sa iya sang bulig. Gani napilitan ako nga maghalad sang halad nga ginasunog. Nagsiling si Samuel, “Kabuangan ang imo ginhimo. Wala mo gintuman ang sugo sang Ginoo nga imo Dios nga ginbilin niya sa imo. Kon gintuman mo lang, ang imo kuntani mga kaliwat amo ang padayon nga magahari sa Israel. Pero indi na ina matabo, kay may nakita na ang Ginoo nga tawo nga nagakomporme sa iya luyag, kag ginhimo niya siya nga pangulo sang iya katawhan, tungod kay wala ka nagtuman sa iya sugo.”

Pero nagsabat si Samuel, “Mas malipay pa bala ang Ginoo sa inyo mga halad sang sa inyo pagtuman sa iya? Ang pagtuman sa Ginoo mas maayo pa sang sa paghalad. Ang pagpamati sa iya mas maayo pa sang sa paghalad sang tambok sang mga karnero. Ang pagrebelde sa Ginoo pareho lang kalain sa pagkababaylan; kag ang pagkatig-a sing ulo pareho lang kalain sa pagsimba sa mga dios-dios. Tungod kay ginsikway mo ang sugo sang Ginoo, ginsikway ka man niya bilang hari.”

Dayon nagsiling si Saul kay Samuel, “Nakasala ako; ginsupak ko ang sugo sang Ginoo kag ang imo mga ginsiling sa akon. Nahadlok ako sa mga tawo, gani ginpasundan ko lang sila. Pero karon, nagapakitluoy ako sa imo nga patawaron mo ako sa akon mga sala, kag mag-upod ka sa akon sa pagsimba sa Ginoo.” Pero nagsiling si Samuel, “Indi ako mag-upod sa imo. Ginsikway mo ang sugo sang Ginoo, gani ginsikway ka man niya bilang hari sang Israel.”

Gani ginkuha ni Samuel ang lana kag ginhaplasan niya si David sa atubangan sang iya mga utod. Kag halin sadto nga adlaw gin-gamhan si David sang Espiritu sang Ginoo. Nagpauli dayon si Samuel sa Rama.

Pero pagkatapos sadto ginkonsensya si David sa iya nga pag-utod sang punta sang bayo ni Saul. Nagsiling siya sa iya mga tinawo, “Kabay pa nga indi magtugot ang Ginoo nga maghimo ako sing malain sa akon agalon, ang ginpili sang Ginoo nga maghari.” Sa sining ginhambal ni David ginsabdong niya ang iya mga tinawo, kag wala niya sila pagtuguti nga salakayon si Saul. Naghalin si Saul sa kuweba kag naglakat. Dayon nagguwa si David sa kuweba kag gintawag si Saul, “Mahal nga Hari!” Sang magbalikid si Saul, nagluhod si David bilang pagtahod sa iya.

Nahibaluan ko nga mangin hari ka gid, kag ang ginharian sang Israel magapadayon sa imo paggahom. Karon, magsumpa ka sa akon sa ngalan sang Ginoo nga indi mo pagpamatyon ang akon mga kaliwat, agod indi madula ang ngalan sang akon pamilya.” Gani nagsumpa si David kay Saul. Dayon nagpauli si Saul, pero si David iya kag ang iya mga tinawo nagbalik sa ila palanaguan.

Pero nagsiling si David kay Abishai, “Indi siya pagpatya! Kay silutan gid sang Ginoo ang magpatay sa iya pinili nga hari. Ginasiguro ko gid sa imo, sa presensya sang buhi nga Ginoo, nga ang Ginoo mismo ang magpatay sa iya, ukon mapatay siya sa natural nga kamatayon ukon sa inaway. Pero indi magtugot ang Ginoo nga ako ang magpatay sa iya pinili nga hari. Kuhaon ta lang ang bangkaw kag ang suludlan sang tubig nga ara sa iya ulohan, kag maglakat.” Gani ginkuha ni David ang bangkaw kag ang suludlan sang tubig nga ara sa ulohan ni Saul, kag naglakat sila. Wala gid sing may nakakita ukon nakahibalo sa natabo; wala gid sing may nakabugtaw sa ila tungod kay ginpahamuok sang Ginoo ang ila pagtulog.

Nagpamangkot si David, “Ngaa wala ka mahadlok magpatay sa pinili sang Ginoo nga hari?” Dayon gintawag ni David ang isa sa iya mga tinawo kag ginsugo, “Dali, patya siya!” Gani ginpatay niya siya. Nagsiling pa si David sa Amaleknon, “Ikaw ang responsable sa imo kamatayon. Ikaw mismo ang nagpamatuod batok sa imo kaugalingon sang magsiling ka nga ginpatay mo ang pinili sang Ginoo nga hari.”

Sang ulihi, nagkadto ang mga pangulo sang Juda sa Hebron kag ginhaplasan nila sang lana ang ulo ni David sa pagpakita nga siya na ang hari sang Juda. Sang mabalitaan ni David nga ang mga taga-Jabesh Gilead ang naglubong kay Saul,

Kon mapatay ka na kag ilubong upod sa imo mga katigulangan, pabuslon ko sa imo ang isa sa imo mga anak, kag palig-unon ko ang iya ginharian. Siya ang magapatindog sang templo para sa akon kadungganan, kag siguraduhon ko nga ang iya mga kaliwat amo ang magahari hasta san-o. Ako mangin iya amay, kag siya mangin akon anak. Kon makasala siya, disiplinahon ko siya pareho sang pagdisiplina sang isa ka amay sa iya anak. Pero magapabilin gihapon ang akon gugma sa iya, indi pareho sa akon ginhimo kay Saul nga imo ginbuslan nga hari. Magapadayon ang imo ginharian sa wala sing katapusan, kag ang imo mga kaliwat magahari hasta san-o.’” Ginsugid ni Natan kay David ang tanan nga ginpahayag sang Dios sa iya.

Ang mga Opisyal ni David Naghari si David sa bug-os nga Israel, nga nagahimo sang matarong kag husto para sa tanan niya nga katawhan.

Nagsiling sa akon ang Dios, ang palalipdan nga bato sang Israel, ‘Ang tawo nga nagadumala sing matarong kag may kahadlok sa Dios,

May nagsiling sa hari nga nag-abot si Natan, gani ginpatawag siya sang hari. Pagsulod ni Natan nagluhod siya bilang pagtahod sa hari,

Pag-abot nila didto, ginkuha ni Zadok sa balaan nga tolda ang lana nga nasulod sa sungay nga suludlan, kag ginhaplasan niya si Solomon sa ulo. Ginpatunog nila ang budyong kag nagsinggit sila tanan, “Mabuhay si Haring Solomon!” Gindul-ong sang mga tawo si Haring Solomon pauli sa Jerusalem nga nagahinugyaw sa kalipay kag nagapatunog sang mga plawta. Daw sa nagauyog ang duta sa ila ginahod.

Ginpakita ni Solomon ang iya paghigugma sa Ginoo paagi sa pagtuman sang mga pagsulundan nga ginbilin sang iya amay nga si David. Ugaling naghalad siya sang mga halad kag nagsunog sang mga insenso sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar. Isa ka tion, nagkadto si Haring Solomon sa Gibeon sa paghalad, kay ato didto ang pinakabantog nga simbahan sa mataas nga lugar. Naghalad siya sa halaran sing isa ka libo nga mga halad nga ginasunog.

Pagkagab-i, nagpakita sa iya ang Ginoo paagi sa damgo. Nagsiling ang Dios sa iya, “Pangayo sang bisan ano nga gusto mo nga ihatag ko sa imo.” Nagsabat si Solomon, “Ginpakitaan mo sang dako nga kaayo ang akon amay nga si David, nga imo alagad, tungod kay matutom siya sa imo, matarong, kag husto ang iya pagkabuhi. Padayon mo nga ginpakita sa iya ang imo dako nga kaayo paagi sa paghatag sa iya sang isa ka anak nga amo ang nagbulos sa iya bilang hari subong. Ginoo nga akon Dios, ako nga imo alagad amo ang ginbulos mo sa akon amay nga si David bilang hari, bisan tuod bataon pa ako kag indi makahibalo magpangulo. Kag karon ari ako upod sa katawhan nga imo ginpili nga indi maisip sa puwerte nga kadamo. Gani hatagi ako sang kaalam sa pagdumala sang imo katawhan kag sa paghibalo kon ano ang maayo kag ang malain. Kay sin-o bala ang makasarang sa pagdumala sining imo katawhan nga puwerte kadamo?” Nalipay ang Ginoo sa ginpangayo ni Solomon. Gani nagsiling ang Dios sa iya, “Tungod nga nagpangayo ka sang kaalam sa pagdumala sa akon katawhan kag wala ka nagpangayo sang malawig nga kabuhi ukon manggad ukon kamatayon sang imo mga kaaway, ihatag ko sa imo ang imo ginpangayo. Hatagan ko ikaw sang kaalam kag pag-intiendi nga wala pa maangkon ni bisan sin-o sang una kag sa palaabuton nga panahon. Hatagan ko man ikaw sang wala mo ginpangayo, nga amo ang manggad kag dungog, agod wala sing hari nga makapareho sa imo sa bug-os mo nga kabuhi. Kag kon magsunod ka sa akon mga pamaagi kag magtuman sa akon mga pagsulundan kag mga sugo pareho sang ginhimo sang imo amay nga si David, hatagan ko ikaw sang malawig nga kabuhi.”

Ang Pangamuyo ni Solomon para sa Katawhan sang Israel Sa presensya sang bug-os nga katilingban sang Israel, nagtindog si Solomon sa atubangan sang halaran sang Ginoo kag ginbayaw niya ang iya mga kamot kag nagpangamuyo, “Ginoo, Dios sang Israel, wala sing Dios nga pareho sa imo sa langit ukon sa duta. Ginatuman mo ang imo kasugtanan, kag ginapakita mo ang imo gugma sa imo mga alagad nga nagasunod sa imo sa bug-os nila nga tagipusuon.

Wala sing bisan sin-o nga hari sa kalibutan nga makatupong sa kaalam kag sa manggad ni Haring Solomon.

Ang mga Asawa ni Solomon Madamo nga mga babayi nga indi Israelinhon ang ginhigugma ni Haring Solomon. Luwas sa anak sang hari sang Egipto, may mga asawa pa gid siya nga mga Moabnon, Ammonhon, Edomnon, Sidonhon, kag mga Hithanon. Ginsilingan na nga daan sang Ginoo ang mga Israelinhon nga indi sila magpangasawa ukon magpamana halin sa sina nga mga nasyon, tungod kay ang ila mapangasawa ukon mapamana amo ang magaimpluwensya sa ila sa pagsimba sa iban nga mga dios. Pero naghigugma gihapon si Solomon sa sini nga mga babayi. May 700 ka asawa si Solomon nga mga anak sang mga hari kag mga opisyal, kag may 300 pa gid siya ka mga asawa nga mga suluguon. Ang iya mga asawa amo ang nagpahilayo sa iya sa Dios. Sang tigulang na siya gin-impluwensya siya sang iya mga asawa sa pagsimba sa iban nga mga dios. Indi na maayo ang iya relasyon sa Ginoo nga iya Dios; indi pareho sang iya amay nga si David. Nagsimba siya kay Ashtoret, ang diosa sang mga Sidonhon, kag kay Molec, ang makangilil-ad nga dios sang mga Ammonhon. Sa sini nga paagi, naghimo si Solomon sang malain sa panulok sang Ginoo. Wala siya magsunod sing bug-os sa Ginoo; indi pareho sa ginhimo sang iya amay nga si David. Nagpahimo si Solomon sang simbahan sa mataas nga lugar, sa sidlangan dampi sang Jerusalem, para kay Kemosh, ang makangilil-ad nga dios sang mga Moabnon. Nagpahimo man siya sang simbahan para kay Molec, ang makangilil-ad nga dios sang mga Ammonhon. Ginpahimuan man niya sang mga simbahan ang mga dios-dios sang tanan niya nga asawa nga indi Israelinhon, kag didto sila nagasunog sang mga insenso kag nagahalad para sa ila mga dios-dios.

Naakig ang Ginoo kay Solomon tungod kay nagtalikod siya sa Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagpakita sa iya sing makaduha ka beses. Bisan ginpaandaman na niya si Solomon nga indi magsunod sa iban nga mga dios, wala gihapon magtuman si Solomon sa iya. Gani nagsiling ang Ginoo kay Solomon, “Tungod kay wala mo pagtumana ang akon kasugtanan kag ang akon mga sugo, kuhaon ko sa imo ang imo ginharian kag ihatag ko ini sa isa sa imo mga alagad.

Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, nagbalik si Jeroboam kag ang mga tawo kay Haring Rehoboam, suno sa ginsiling sang hari sa ila. Pero wala pagtumana ni Rehoboam ang ginlaygay sa iya sang mga manugdumala. Sa baylo, ginhambalan niya sing masakit ang mga tawo suno sa ginlaygay sang mga pamatan-on. Nagsiling siya sa ila, “Mabug-at ang ginpatuman sang akon amay sa inyo, pero mas mabug-at pa ang ipatuman ko sa inyo. Kon ginhanot kamo sang akon amay sang latigo, hanuton ko kamo sang putik nga may matalom nga mga metal.”

Nagpahimo pa gid si Jeroboam sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, kag nagpili siya sang mga tawo nga mag-alagad bilang mga pari, bisan indi sila mga kaliwat ni Levi. Nagpapiesta man siya sang ika-15 nga adlaw sang ikawalo nga bulan, pareho sang piesta sa Juda. Sa sina nga adlaw, naghalad siya sa Betel sang mga halad sa halaran para sa bulawan nga mga baka nga iya ginpahimo. Kag didto nagpili siya sang mga pari nga iya ibutang sa mga simbahan nga iya ginpahimo sa mataas nga mga lugar.

Pagkabati sadto ni Haring Jeroboam, gintudlo niya ang tawo kag nagsiling, “Dakpa ninyo siya!” Pero gulpi lang nga nagtig-a ang kamot sang hari, gani indi na niya mapaidalom ang iya kamot. Kag dayon narumpag ang halaran kag ang mga abo sini naglalapta, suno gid sa tanda nga ginsiling sang alagad sang Dios nga ginpahayag sa iya sang Ginoo.

Bisan pa sini nga natabo, wala gihapon nagbag-o si Jeroboam sa iya malain nga mga pagginawi. Nagpili gihapon siya sang mga tawo nga mag-alagad bilang mga pari sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar. Ang bisan sin-o nga gusto mag-alagad bilang pari gin-ordinahan niya. Ining ginhimo ni Jeroboam nangin kabangdanan sang pagpakasala sang iya panimalay kag nagdala sa ila sang kapierdihan kag kalaglagan.

Mas malain pa ang imo ginhimo sang sa ginhimo sang mga nauna sa imo. Ginsikway mo ako kag ginpaakig paagi sa pagpahimo sang metal nga mga dios-dios. Tungod sini, laglagon ko ang imo panimalay. Pamatyon ko ang tanan nga miyembro sang imo panimalay nga mga lalaki, ulipon ukon indi. Laglagon ko sing bug-os ang imo panimalay pareho sa higko nga ginsunog nga wala sing may nabilin.

Pabay-an niya sila tungod sa mga sala ni Jeroboam, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.”

Ang Paghari ni Abia sa Juda Nangin hari sang Juda si Abia sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Jeroboam sa Israel. Sa Jerusalem nag-estar si Abia, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka tuig. Ang iya iloy amo si Maaca nga apo ni Absalom. Ginhimo man niya ang tanan nga sala nga ginhimo sang iya amay. Indi maayo ang iya relasyon sa Ginoo nga iya Dios; indi pareho kay David nga iya katigulangan.

Matarong ang ginhimo ni Asa sa panulok sang Ginoo, pareho kay David nga iya katigulangan. Ginpalayas niya sa Juda ang mga lalaki kag mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa mga lugar nga ila ginasimbahan, kag ginpakuha niya ang tanan nga dios-dios nga ginpahimo sang iya mga katigulangan. Pati ang iya lola nga si Maaca ginpahalin niya sa pagkarayna, kay nagpahimo siya sang makangilil-ad nga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpautod ni Asa ini nga hulohaligi kag ginpasunog sa Kidron nga ililigan sang tubig. Bisan wala madula ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, matutom gihapon siya sa Ginoo sa bug-os niya nga kabuhi.

Ang Paghari ni Nadab sa Israel Nangin hari sang Israel si Nadab nga anak ni Jeroboam sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Naghari si Nadab sa bug-os nga Israel sa sulod sang duha ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa pagginawi sang iya amay kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Kay naakig ang Ginoo, ang Dios sang Israel, kay Jeroboam tungod sa iya mga sala nga ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Baasha sa Israel Nangin hari sang Israel si Baasha nga anak ni Ahia sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Sa Tirza nag-estar si Baasha, kag naghari siya sa sulod sang 24 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa pagginawi ni Jeroboam kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang mga miyembro sang imo panimalay nga magakalamatay sa banwa pagakaunon sang mga ido, kag ang magakalamatay sa uma pagakaunon sang mga pispis.”

Ato nga mensahi sang Ginoo batok kay Baasha kag sa iya panimalay ginhambal sang Ginoo paagi kay Propeta Jehu nga anak ni Hanani. Ginhambal ato sang Ginoo tungod sa tanan nga malain nga ginhimo ni Baasha sa iya panulok. Ginpaakig ni Baasha ang Ginoo tungod sa iya mga ginhimo nga pareho sa ginhimo sang panimalay ni Jeroboam, kag tungod sa iya nga pagpamatay sa bug-os nga panimalay ni Jeroboam.

Ginpamatay ni Zimri ang bug-os nga pamilya ni Baasha suno sa ginsiling sang Ginoo paagi kay Propeta Jehu. Kay ginpaakig ni Baasha kag sang iya anak nga si Elah ang Ginoo, ang Dios sang Israel, tungod sa mga sala nga ila ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel, paagi sa pagsimba sa mga dios-dios.

Sang makita ni Zimri nga naagaw na ang banwa, nagsulod siya sa mabakod nga parte sang palasyo kag ginsunog ang palasyo, gani napatay siya. Natabo ini tungod sa mga sala nga iya ginhimo. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, kag nagsunod siya sa pagginawi ni Jeroboam kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Malain ang ginhimo ni Omri sa panulok sang Ginoo, kag nagpakasala siya labaw pa sa mga hari nga nauna sa iya. Nagsunod siya sa pagginawi ni Jeroboam nga anak ni Nebat kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel, paagi sa pagsimba sa mga dios-dios. Gani ginpaakig nila ang Ginoo, ang Dios sang Israel.

Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, labaw pa sa ginhimo sang mga hari nga nauna sa iya. Indi pa siya kontento sa pagsunod sa mga sala nga ginhimo ni Jeroboam, kundi ginpangasawa pa niya si Jezebel nga anak ni Haring Etbaal sang Sidon, kag nag-alagad siya kag nagsimba sa dios-dios nga si Baal. Nagpatindog siya sang templo kag halaran para kay Baal didto sa Samaria. Nagpahimo man siya sang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpaakig gid niya ang Ginoo, ang Dios sang Israel, labaw pa sa ginhimo sang mga hari sang Israel nga nauna sa iya.

Sang ginpamatay ni Jezebel ang mga propeta sang Ginoo, gintago ni Obadias ang 100 ka propeta sa duha ka kuweba, 50 sa kada kuweba, kag ginhatagan niya sila sang pagkaon kag tubig.)

Sang makita ni Ahab si Elias, nagsiling siya, “Ikaw gid bala ina, manughalit sa Israel?” Nagsabat si Elias, “Indi ako ang manughalit sa Israel, kundi ikaw kag ang pamilya sang imo amay. Kay ginsikway ninyo ang mga sugo sang Ginoo kag ginsimba ninyo ang mga imahen ni Baal. Karon, patipuna sa akon ang tanan nga katawhan sang Israel didto sa Bukid sang Carmel. Kag pakadtua man ang 450 ka propeta ni Baal kag ang 400 ka propeta ni Ashera, nga ginapakaon ni Jezebel.”

Nagpalagyo si Elias sa Horeb Karon ginsugiran ni Ahab ang iya asawa nga si Jezebel sang tanan nga ginhimo ni Elias, kag kon paano niya ginpamatay ang tanan nga propeta ni Baal. Gani ginpadal-an ni Jezebel sang mensahi si Elias nga nagasiling, “Kabay pa nga silutan ako sang mga dios sing puwerte gid kon sa amo sini nga oras buwas indi ko pa ikaw mapatay, pareho sa ginhimo mo sa mga propeta.”

Nagsiling ang Ginoo kay Elias nga taga-Tishbe, “Lakat kag kadtui si Haring Ahab sang Israel, nga nagahari sa Samaria. Ara siya sa talamnan sang ubas ni Nabot kay gusto niya ini nga angkunon. Silinga siya nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Pagkatapos nga ginpatay mo ang tawo, kuhaon mo pa pati ang iya duta? Tungod sa imo ginhimo, dilapan sang mga ido ang imo dugo sa guwa sang banwa, subong nga gindilapan nila didto ang dugo ni Nabot.’” Pagkakita ni Ahab kay Elias nagsiling siya, “Nakita gid man ako sang akon kaaway!” Nagsabat si Elias, “Huo, nagkadto ako sa imo tungod kay gintugyan mo ang imo kaugalingon sa paghimo sing malain sa panulok sang Ginoo! Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa imo: ‘Laglagon ko ikaw. Pamatyon ko ang tanan mo nga kaliwat nga lalaki, ulipon man ukon indi. Laglagon ko ang imo panimalay pareho sa ginhimo ko sa panimalay ni Jeroboam nga anak ni Nebat, kag sa panimalay ni Baasha nga anak ni Ahia, tungod kay ginpaakig mo ako kag ikaw ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.’ “Kag parte kay Jezebel, nagasiling ang Ginoo nga pagakaunon siya sang mga ido sa pader sang Jezreel. Ang mga miyembro sang imo panimalay nga magakalamatay sa banwa pagakaunon sang mga ido, kag ang magakalamatay sa uma pagakaunon sang mga pispis.”

(Wala gid sing tawo nga nagtugyan sang iya kaugalingon sa paghimo sang malain sa panulok sang Ginoo pareho sang ginhimo ni Ahab, nga ginsutsot ni Jezebel nga iya asawa. Naghimo siya sang makangilil-ad nga butang paagi sa pagsimba sa mga dios-dios, pareho sa ginhimo sang mga Amornon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon.) Pagkabati ni Ahab sa ginsiling ni Elias, gin-gisi niya ang iya bayo kag nagsuksok sang sako, kag nagpuasa. Nagtulog siya nga nagasuksok sang sako, kag naglakat-lakat nga nagapangasubo. Nagsiling ang Ginoo kay Elias nga taga-Tishbe, “Nakita mo bala kon daw ano ang pagpaubos ni Ahab sang iya kaugalingon sa akon atubangan? Tungod kay nagpaubos siya, indi ko pag-ipadala ang kalaglagan sa iya panahon, kundi ipadala ko ini sa panimalay sang iya anak kon maghari na siya.”

Ginhugasan nila ang karwahe sa palaligusan sa Samaria, nga sa diin nagapaligo ang mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas, kag ang iya dugo gindilapan sang mga ido. Natabo ini suno sa ginsiling sang Ginoo. Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Ahab, kag ang tanan nga iya ginhimo, pati ang pagpatindog niya sang matahom nga palasyo, kag ang pagpabakod sang mga banwa, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

Ginsunod gid niya ang pagginawi sang iya amay nga si Asa. Matarong ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Pero wala niya pagkuhaa ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani ang mga tawo padayon nga naghalad kag nagsunog sang mga insenso didto. May maayo man nga relasyon si Jehoshafat sa hari sang Israel.

Ang Paghari ni Ahazia sa Israel Nangin hari sang Israel si Ahazia nga anak ni Ahab sang ika-17 nga tuig sang paghari ni Jehoshafat sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Ahazia, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, tungod kay nagsunod siya sa iya amay kag iloy, kag kay Jeroboam nga anak ni Nebat, nga amo ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Nagsimba siya kag nag-alagad kay Baal, gani ginpaakig niya ang Ginoo, ang Dios sang Israel, pareho sang ginhimo sang iya amay.

Pag-abot ni Elias sa hari nagsiling siya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Ngaa nagpadala ka sang mga mensahero sa pagpamangkot kay Baal Zebub nga dios sang Ekron? Wala bala sang Dios sa Israel nga imo mapamangkutan? Tungod sa imo ginhimo, indi ka na makabangon sa imo ginahigdaan. Sigurado gid nga mapatay ka!’” Gani napatay ang hari suno sa ginhambal sang Ginoo paagi kay Elias. Tungod kay wala sing anak nga lalaki si Ahazia, si Joram nga iya utod amo ang nagbulos sa iya bilang hari. Naghari si Joram sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Jehoram nga anak ni Haring Jehoshafat sang Juda.

Nag-inaway ang Israel kag ang Moab Nangin hari sang Israel si Joram nga anak ni Ahab sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Jehoshafat sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Joram, kag naghari siya sa sulod sang dose ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pero indi pareho kalain sa ginhimo sang iya amay kag iloy. Ginpaguba niya ang handumanan nga bato nga ginpahimo sang iya amay bilang pagpadungog kay Baal. Pero nagsunod siya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Wala gid siya nagbiya sa sini nga mga sala.

Ang Paghari ni Jehoram sa Juda Nangin hari sang Juda si Jehoram nga anak ni Jehoshafat sang ikalima nga tuig sang paghari ni Joram, nga anak ni Ahab, sa Israel. Nagaedad si Jehoram sing 32 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang walo ka tuig. Nagsunod siya sa pagginawi sang mga hari sang Israel, pareho sa ginhimo sang panimalay ni Ahab, kay ang iya napangasawa anak ni Ahab. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo.

Nagaedad si Ahazia sang 22 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang isa ka tuig. Ang iya iloy amo si Atalia nga apo ni Haring Omri sang Israel. Nagsunod siya sa pagginawi sang pamilya ni Ahab. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo pareho sang ginhimo sang pamilya ni Ahab, kay nagpangasawa siya sa isa sang mga miyembro sang pamilya ni Ahab.

Pag-abot niya didto, nakita niya ang mga opisyal sang mga soldado nga nagapulungko. Nagsiling siya, “May mensahi ako para sa imo, sir.” Nagpamangkot si Jehu, “Para kay sin-o sa amon?” Nagsabat ang tawo, “Para sa imo, sir.” Nagtindog dayon si Jehu kag nagsulod sa balay. Ginbubuan siya dayon sang propeta sang lana sa ulo, kag ginsilingan, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: ‘Ginpili ko ikaw nga hari sang akon katawhan nga Israel. Laglagon mo ang panimalay ni Ahab nga imo agalon, agod mabalusan ko si Jezebel sa iya nga pagpamatay sa akon mga alagad nga mga propeta kag sa iban ko pa nga mga alagad. Malaglag ang bug-os nga panimalay ni Ahab. Pamatyon ko ang tanan nga miyembro sang iya panimalay nga mga lalaki, ulipon man ukon indi.

Ginpatay si Jezebel Nagkadto dayon si Jehu sa Jezreel. Pagkahibalo sini ni Jezebel, nagpaguwapa siya kag nagtan-aw sa may bintana sang palasyo. Pagsulod ni Jehu sa puwertahan sang palasyo, nagsiling si Jezebel sa iya, “Ikaw nga pareho kay Zimri nga manugpatay sang iya agalon, maayo bala ang imo tuyo sa pagkadto diri?” Nagtangla si Jehu sa bintana kag nagpamangkot, “May ara bala dira sa ibabaw nga dampig sa akon?” May duha dayon ukon tatlo ka opisyal nga nagtamwa sa iya sa bintana. Nagsiling si Jehu sa ila, “Ihulog ninyo siya!” Gani ginhulog nila si Jezebel. Kag ang iban niya nga dugo nag-asik sa pader kag sa mga kabayo, kag gintapak-tapak siya sang mga kabayo ni Jehu. Nagsulod dayon si Jehu sa palasyo kag nagkaon kag nag-inom. Pagkatapos nagsiling siya, “Kuhaa ninyo inang ginpakamalaot nga babayi kag ilubong, kay anak man siya sang hari.” Pero sang kuhaon na nila ang iya bangkay agod ilubong, wala na sing may nabilin sa iya, luwas lang sa iya bagol, mga tiil, kag mga kamot. Gani nagbalik sila kag ginsugiran si Jehu. Nagsiling si Jehu, “Amo ini ang ginsiling sang Ginoo paagi sa iya alagad nga si Elias nga taga-Tishbe: ‘Sa isa ka duta sang Jezreel, kan-on sang mga ido ang unod ni Jezebel. Ang iya lawas magalalapta didto pareho sa ipot kag wala sing may makakilala sa iya.’”

Ginpamatay ang mga Nagaalagad kay Baal Gintipon dayon ni Jehu ang tanan nga tawo kag ginsilingan, “Indi masyado matutom si Ahab sa iya nga pag-alagad kay Baal. Pero ako iya, ipakita ko nga matutom gid ako sa pag-alagad sa iya. Gani pakadtua ninyo diri sa akon ang tanan nga propeta kag pari ni Baal, kag ang tanan nga nagaalagad sa iya. Kinahanglan nga ara gid sila tanan, kay magahalad ako sang dako nga halad para kay Baal. Ang indi magkadto ipapatay ko.” Pero nagapakuno-kuno lang si Jehu agod mapamatay niya ang mga nagaalagad kay Baal. Nagsiling si Jehu, “Maghiwat kita sang pinasahi nga pagtilipon para sa kadungganan ni Baal.” Gani ginpahibalo ini sa mga tawo. Ginpatawag ni Jehu sa bug-os nga Israel ang tanan nga nagaalagad kay Baal, kag nagkadto gid ang kada isa sa ila. Nagsulod sila tanan sa templo ni Baal, kag napuno ang templo. Ginhambalan ni Jehu ang nagaatipan sang mga bayo nga pangsimba, “Ipasuksok ang mga bayo sa tanan nga nagaalagad kay Baal.” Gani gintuman niya ini. Dayon nagsulod si Jehu kag si Jehonadab nga anak ni Recab sa templo ni Baal. Nagsiling si Jehu sa mga nagaalagad kay Baal, “Siguraduha ninyo nga wala sing may nakaimpon sa inyo nga mga tawo nga nagaalagad sa Ginoo. Dapat kamo lang nga nagaalagad kay Baal ang ari diri.” Kag didto sa sulod sang templo, naghalad sila sang mga halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad. Nagbutang na nga daan si Jehu sang 80 ka tawo sa guwa sang templo kag nagsiling sa ila, “Gintugyan ko sila sa inyo agod patyon ninyo. Ang bisan sin-o sa inyo nga magpabaya nga makapalagyo ang bisan isa sa ila, patyon ko.”

Pagkatapos nga naguba nila ang handumanan nga bato ni Baal, ginwasak nila ang templo ni Baal, kag ginhimo ini sang mga tawo nga palamus-unan hasta subong.

Pero wala magtuman si Jehu sa kasuguan sang Ginoo, ang Dios sang Israel, sa bug-os niya nga tagipusuon. Sa baylo, ginsunod niya ang mga sala ni Jeroboam, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Kag nakita niya didto ang bag-o nga hari nga nagatindog malapit sa haligi, suno sa kinabatasan sa tion sang pagproklamar sa hari. Ara sa tupad sang hari ang mga kumander kag ang mga manugtrumpeta, kag ang tanan nga tawo didto nagahinugyaw kag nagapatunog sang mga trumpeta. Sang makita ini tanan ni Atalia, gin-gisi niya ang iya bayo sa kalain sang iya buot, kag nagsinggit, “Mga traidor! Mga traidor!”

Matarong ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo samtang buhi siya, kay gintudluan siya ni Jehoyada nga pari. Pero wala niya pag-ipaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso.

Ang Paghari ni Jehoahaz sa Israel Nangin hari sang Israel si Jehoahaz nga anak ni Jehu sang ika-23 nga tuig sang paghari ni Joash, nga anak ni Ahazia, sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Jehoahaz, kag naghari siya sa sulod sang 17 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Ginsunod niya ang mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Kag wala gid siya nagbiya sa sini nga mga sala.

Ang Paghari ni Jehoash sa Israel Nangin hari sang Israel si Jehoash nga anak ni Jehoahaz sang ika-37 nga tuig sang paghari ni Joash sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Jehoash, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa pagsunod sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Amazia sa Juda Nangin hari sang Juda si Amazia nga anak ni Joash sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Jehoash, nga anak ni Jehoahaz, sa Israel. Nagaedad si Amazia sing 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jehoadin nga taga-Jerusalem. Maayo ang ginhimo ni Amazia sa panulok sang Ginoo, pero indi gid pareho sa ginhimo ni David nga iya katigulangan. Sa baylo, ginsunod niya ang iya amay nga si Joash. Wala man niya ginpaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso.

Ang Paghari ni Jeroboam II sa Israel Nangin hari sang Israel si Jeroboam II nga anak ni Jehoash sang ika-15 nga tuig sang paghari ni Amazia, nga anak ni Joash, sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Jeroboam II, kag naghari siya sa sulod sang 41 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Azaria sa Juda Nangin hari sang Juda si Azaria nga anak ni Amazia sang ika-27 nga tuig sang paghari ni Jeroboam II sa Israel. Nagaedad si Azaria sang 16 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 52 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jecolia nga taga-Jerusalem. Maayo ang ginhimo ni Azaria sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Amazia Pero wala niya ginpaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso. Ginpaantos sang Ginoo si Azaria sang delikado nga balatian sa panit hasta sa adlaw nga napatay siya. Nag-estar siya sa isa ka naseparar nga balay. Si Jotam nga iya anak amo ang nagpangulo sa palasyo kag sa katawhan sang Juda.

Ang Paghari ni Zacarias sa Israel Nangin hari sang Israel si Zacarias nga anak ni Jeroboam II sang ika-38 nga tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Zacarias, kag naghari siya sa sulod sang anom ka bulan. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya mga katigulangan. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Shalum sa Israel Nangin hari sang Israel si Shalum nga anak ni Jabesh sang ika-39 nga tuig sang paghari ni Uzia sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Shalum, kag naghari siya sa sulod sang isa lang ka bulan. Kay ginpatay siya ni Menahem nga anak ni Gadi kag ginbuslan bilang hari sang nagkadto si Menahem sa Samaria halin sa Tirza.

Ang Paghari ni Menahem sa Israel Nangin hari sang Israel si Menahem nga anak ni Gadi sang ika-39 nga tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Menahem, kag naghari siya sa sulod sang 10 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Sa bug-os niya nga paghari wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Pekaya sa Israel Nangin hari sang Israel si Pekaya nga anak ni Menahem sang ika-50 nga tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Pekaya, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Peka sa Israel Nangin hari sang Israel si Peka nga anak ni Remalia sang ika-52 ka tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Peka, kag naghari siya sa sulod sang 20 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

Ang Paghari ni Jotam sa Juda Nangin hari sang Juda si Jotam nga anak ni Uzia sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Peka, nga anak ni Remalia, sa Israel. Nagaedad si Jotam sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jerusha nga anak ni Zadok. Maayo ang ginhimo ni Jotam sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Uzia. Pero wala niya ginpaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso. Si Jotam ang nagpatindog sang Aminhan nga Puwertahan sang templo sang Ginoo.

Ang Paghari ni Ahaz sa Juda Nangin hari sang Juda si Ahaz nga anak ni Jotam sang ika-17 nga tuig sang paghari ni Peka, nga anak ni Remalia, sa Israel. Nagaedad si Ahaz sang 20 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo nga iya Dios, indi pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. Nagsunod siya sa mga pagginawi sang mga hari sang Israel, kag bisan gani ang iya anak ginhalad niya sa kalayo. Ginsunod niya ang makangilil-ad nga mga ginahimo sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. Naghalad siya sang mga halad kag nagsunog sang mga insenso sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, sa ibabaw sang mga bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy.

Ang Paghari ni Hoshea sa Israel Nangin hari sang Israel si Hoshea nga anak ni Elah sang ikadose nga tuig sang paghari ni Ahaz sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Hoshea, kag naghari siya sa sulod sang siyam ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pero indi gid pareho sa ginhimo sang mga hari sang Israel nga nauna sa iya.

Ang Paghari ni Hezekia sa Juda Nangin hari sang Juda si Hezekia nga anak ni Ahaz sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Hoshea, nga anak ni Elah, sa Israel. Nagaedad si Hezekia sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Abia nga anak ni Zacarias. Maayo ang ginhimo ni Hezekia sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. Ginpaguba niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, ginpadugmok ang mga handumanan nga bato, kag ginpautod ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpadugmok man niya ang saway nga man-og nga ginhimo ni Moises, kay hasta sadto nga tion ginasimba ato sang mga Israelinhon paagi sa pagsunog sang mga insenso. Ining saway nga man-og gintawag nga Nehushtan. Nagsalig si Hezekia sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Wala gid sing hari sa Juda nga pareho sa iya, bisan ang mga nauna sa iya kag ang mga sunod sa iya. Matutom gid siya sa pagsunod sa Ginoo, kag wala gid siya nag-untat sa pagsunod sa iya. Kag gintuman niya ang mga sugo nga ginhatag sang Ginoo kay Moises.

Gani nagpadala sang sini nga mensahi si Haring Hezekia sa hari sang Asiria sa Lakish: “Nakasala ako sa akon pagrebelde sa imo. Pero hatagan ko ikaw sang bisan ano nga imo pangayuon, basta maghalin lang kamo sa amon.” Gani nangayo ang hari sang Asiria kay Haring Hezekia sing mga napulo ka tonelada nga pilak kag isa ka tonelada nga bulawan. Ginhatag ni Hezekia sa iya ang tanan nga pilak sa templo sang Ginoo kag sa bodega sang palasyo. Ginpanguha ni Hezekia pati ang mga bulawan nga iya ginhaklap sa mga puwertahan sang templo sang Ginoo kag sa mga hamba sini, kag ginhatag ini sa hari sang Asiria.

Gin-abiabi ni Hezekia ang mga mensahero kag ginpakita niya sa ila ang tanan nga butang sa iya talaguan sang manggad—ang mga pilak, mga bulawan, mga panakot, mga maayo nga klase sang lana, ang iya mga armas kag ang iban pa niya nga mga manggad. Wala sing bisan ano nga ara sa iya palasyo ukon ginharian nga wala niya ginpakita sa ila. Karon, nagkadto si Propeta Isaias kay Haring Hezekia kag nagpamangkot, “Diin bala naghalin ina nga mga tawo, kag ano ang ila kinahanglan?” Nagsabat si Hezekia, “Halin sila sa malayo nga lugar, sa Babilonia.” Nagpamangkot pa gid ang propeta, “Ano ang ila nakita sa imo palasyo?” Nagsabat si Hezekia, “Nakita nila ang tanan sa akon palasyo. Wala gid sing bisan ano sa akon manggad nga wala ko ginpakita sa ila.” Dayon nagsiling si Isaias kay Hezekia, “Pamatii ining mensahi sang Ginoo: Magaabot gid ang tion nga dal-on sa Babilonia ang tanan nga pagkabutang sa imo palasyo, ang tanan nga natipon sang imo mga katigulangan nga ara pa hasta subong. Wala gid sing may mabilin, siling sang Ginoo.

Ang Paghari ni Manase sa Juda Nagaedad si Manase sang dose ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 55 ka tuig. Ang iya iloy amo si Hefziba. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa makangilil-ad nga mga buluhaton sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. Ginpatindog niya liwat ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar nga ginpaguba sadto sang iya amay nga si Hezekia. Nagpatindog man siya sang mga halaran para kay Baal kag nagpahimo sang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, pareho sang ginhimo ni Haring Ahab sang Israel. Nagluhod siya kag nagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. Nagpahimo pa gid siya sang mga halaran sa templo sang Ginoo, nga suno sa Ginoo, ang templo sa Jerusalem amo ang lugar nga sa diin padunggan siya. Ginbutang niya ini nga mga halaran sa duha ka lagwerta sang templo sang Ginoo sa pagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. Ginhalad niya ang iya kaugalingon nga bata sa kalayo. Ginhimo man niya ang mga ginahimo sang mga babaylan kag mga manugpakot, kag nagpamangkot siya sa mga espiritista nga nagapakigsugilanon sa kalag sang patay. Puwerte gid ang iya pagpakasala sa Ginoo, kag nakapaakig ini sa Ginoo. Ginbutang niya sa templo ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera nga iya ginpahimo. Kon parte sa sini nga templo nagsiling ang Ginoo kay David kag sa iya anak nga si Solomon, “Padunggan ako hasta san-o sa sini nga templo kag sa Jerusalem, ang lugar nga akon ginpili sa tanan nga tribo sang Israel.

Madamo gid ang ginpamatay ni Manase nga inosente nga mga tawo hasta nga nag-ilig ang dugo sa mga karsada sang Jerusalem. Ini wala labot sa sala nga ginhimo niya nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Juda sa panulok sang Ginoo.

Ang Paghari ni Amon sa Juda Nagaedad si Amon sang 22 ka tuig sang nangin hari siya sa Juda. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. Ang iya iloy amo si Meshulemet nga anak ni Haruz nga taga-Jotba. Malain ang ginhimo ni Amon sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Manase. Ginsunod niya ang pagginawi sang iya amay. Ginsimba niya ang mga dios-dios nga ginsimba sang iya amay, kag ginsikway niya ang Ginoo, ang Dios sang iya mga katigulangan. Wala siya nagsunod sa pamaagi sang Ginoo.

Ang Paghari ni Josia sa Juda Nagaedad si Josia sang walo ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 31 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jedida nga anak ni Adaya nga taga-Bozkat. Maayo ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo kag nagsunod siya sa pagginawi sang iya katigulangan nga si David. Ginsunod gid niya ang husto.

Nagsiling si Hilkia nga pangulo nga pari kay Shafan nga sekretaryo, “Nakita ko ang Libro sang Kasuguan sa templo sang Ginoo.” Ginhatag ni Hilkia ang libro kay Shafan kag ginbasa niya ini. Dayon nagkadto si Shafan sa hari kag nagsiling, “Ginkuha na sang imo mga opisyal ang kuwarta sa templo kag ginhatag sa mga gintugyanan sa pagpakay-o sang templo.” Nagsiling pa gid siya sa hari, “May ginhatag sa akon nga libro si Hilkia nga pari.” Kag ginbasa niya ini sa atubangan sang hari. Pagkabati sang hari sa nasulat sa Libro sang Kasuguan, gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. Nagmando siya kay Hilkia nga pari, kay Ahikam nga anak ni Shafan, kay Acbor nga anak ni Micaya, kay Shafan nga sekretaryo, kag kay Asaya nga iya personal nga alagad. Siling niya, “Magpamangkot kamo sa Ginoo para sa akon kag para sa katawhan sang Juda parte sining nasulat sa libro nga nakita. Puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa aton tungod kay wala nagtuman ang aton mga katigulangan sa nasulat sa sini nga libro, nga ginapatuman man sa aton.”

Ginpaguba niya ang mga halaran nga ginpatindog sang mga hari sang Juda sa matapan nga atop sang ibabaw nga kuwarto ni Ahaz, pati ang mga halaran nga ginpahimo ni Manase sa duha ka lagwerta sang templo sang Ginoo. Ginpangdugmok niya ini sing mapino kag ginsabwag ang abo sa Kidron nga ililigan sang tubig. Gindagtaan man niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar sa sidlangan sang Jerusalem kag sa bagatnan sang Bukid sang Kalautan. Ini nga mga simbahan ginpatindog ni Haring Solomon sang Israel para kay Ashtoret, ang makangilil-ad nga diosa sang mga Sidonhon, kag para kay Kemosh, ang makangilil-ad nga dios sang mga Moabnon, kag para man kay Molec, ang makangilil-ad nga dios sang mga Ammonhon. Ginpangdugmok ni Josia ang handumanan nga mga bato kag ginpang-utod ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Dayon gindagtaan niya ato nga mga lugar paagi sa paglapta didto sang tul-an sang mga tawo.

Gindula man ni Josia sa Juda kag Jerusalem ang mga espiritista nga nagapakigsugilanon sa kalag sang patay, ang mga dios sang mga panimalay, ang iban pa nga mga dios-dios, kag ang tanan nga makangilil-ad nga ginasimba sang mga tawo. Ginhimo ini ni Josia sa pagtuman sa mga sugo nga nasulat sa libro nga nakita ni Hilkia nga pari sa templo sang Ginoo. Wala pa gid sing hari nga pareho kay Josia nga nagsunod sa Ginoo sa bug-os niya nga tagipusuon, sa bug-os niya nga kalag, kag sa bug-os niya nga kusog. Gintuman gid niya ang tanan nga Kasuguan ni Moises. Kag wala na sing pareho sa iya sa masunod nga mga hari. Pero bisan pa sining tanan, wala gihapon nakuha ang puwerte nga kaakig sang Ginoo sa Juda, tungod sa tanan nga ginhimo ni Manase nga nakapaakig sa iya.

Ang Paghari ni Jehoahaz sa Juda Nagaedad si Jehoahaz sang 23 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan. Ang iya iloy amo si Hamutal nga anak ni Jeremias nga taga-Libna. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya mga katigulangan.

Ang Paghari ni Jehoyakim sa Juda Nagaedad si Jehoyakim sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Ang iya iloy amo si Zebida nga anak ni Pedaya nga taga-Ruma. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya mga katigulangan.

Ang Paghari ni Jehoyakin sa Juda Nagaedad si Jehoyakin sang 18 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan. Ang iya iloy amo si Nehusta nga anak ni Elnatan nga taga-Jerusalem. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Jehoyakim.

Suno sa ginsiling sadto sang Ginoo, ginpanguha ni Nebucadnezar ang tanan nga manggad sa templo sang Ginoo kag sa palasyo, kag ang tanan nga bulawan nga kagamitan nga ginpahimo ni Haring Solomon sang Israel para sa templo sang Ginoo. Kag ginbihag niya ang 10,000 ka pumuluyo sang Jerusalem, lakip na ang tanan nga opisyal kag pinakamaayo nga mga soldado, kag ang tanan nga hanas nga mga trabahador kag mga platero. Ang mga pinakaimol lang ang nabilin. Ginbihag ni Nebucadnezar si Jehoyakin sa Babilonia, pati ang iya iloy, mga asawa, mga opisyal kag ang mga dungganon nga mga tawo sa Juda. Ginbihag man ni Nebucadnezar ang 7,000 ka maisog nga mga soldado kag 1,000 ka hanas nga mga trabahador kag mga platero nga mga soldado man.

Ang Paghari ni Zedekia sa Juda Nagaedad si Zedekia sang 21 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Ang iya iloy amo si Hamutal nga anak ni Jeremias nga taga-Libna. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo ni Jehoyakim. Gani sang ulihi ginpahalin sang Ginoo ang mga taga-Jerusalem kag taga-Juda sa ila lugar palayo sa iya presensya. Natabo ini tungod sa kaakig sang Ginoo sa ila. Ang Pagkalaglag sang Jerusalem Karon, nagrebelde si Zedekia sa hari sang Babilonia.

kag nadakpan siya. Gindala siya sa hari sang Babilonia sa Ribla kag didto ginsentensyahan. Ginpamatay sa iya atubangan ang iya mga anak nga lalaki. Dayon ginlukat ang iya mga mata, ginkadenahan siya, kag gindala sa Babilonia.

Napatay si Saul tungod kay indi siya matutom sa Ginoo. Wala niya gintuman ang sugo sang Ginoo, kag nagdangop pa gani siya sa mga espiritista imbes mangayo siya sang laygay sa Ginoo. Gani ginpatay siya sang Ginoo kag ginhatag ang ginharian kay David nga anak ni Jesse.

Nangin Hari si David sa Israel Nagkadto ang tanan nga Israelinhon kay David sa Hebron kag nagsiling, “Mga kadugo mo kami. Halin sang una, bisan sang si Saul pa ang amon hari, ikaw ang nagapangulo sa mga Israelinhon sa pagpakig-away. Kag nagsiling sa imo ang Ginoo nga imo Dios, ‘Atipanon mo ang akon katawhan nga mga Israelinhon pareho sa isa ka manug-atipan sang mga karnero. Ikaw ang mangin pangulo nila.’”

Pero sa pihak sina, ginpili ako sang Ginoo, ang Dios sang Israel, halin sa bug-os namon nga pamilya nga mangin hari sang Israel hasta san-o. Ginpili niya ang tribo sang Juda bilang pangulo nga tribo. Kag halin sa sini nga tribo, ginpili niya ang akon pamilya, kag halin sa akon pamilya ginkalipay niya ang pagpili sa akon bilang hari sang bug-os nga Israel. Ginhatagan niya ako sang madamo nga mga anak nga lalaki, kag halin sa ila, ginpili niya si Solomon sa paghari sa iya ginharian nga amo ang Israel.

Nagsiling siya sa akon, ‘Ang imo anak nga si Solomon amo ang magapatindog sang akon templo kag sang iya sini mga lagwerta. Kay ginpili ko siya nga mangin akon anak, kag ako mangin iya amay. Kag kon magpadayon siya sa pagsunod sang akon mga sugo pareho sang iya ginahimo subong, paharion ko ang iya mga kaliwat hasta san-o.’ “Gani karon, ginamanduan ko kamo sa atubangan sang tanan nga Israelinhon, ang katilingban sang Ginoo, kag sa presensya sang aton Dios, nga tumana ninyo sing maayo ang tanan nga sugo sang Ginoo nga inyo Dios. Kon himuon ninyo ini, padayon ninyo nga panag-iyahan ining maayo nga duta, kag maipapanubli ninyo ini sa inyo mga kaliwat hasta san-o.

Ang Pagkapatay ni David Naghari si David nga anak ni Jesse sa bug-os nga Israel sa sulod sang 40 ka tuig — 7 ka tuig sa Hebron kag 33 ka tuig sa Jerusalem. Ang Pagkapatay ni David Naghari si David nga anak ni Jesse sa bug-os nga Israel sa sulod sang 40 ka tuig — 7 ka tuig sa Hebron kag 33 ka tuig sa Jerusalem. Nagkabuhi siya sing malawig nga manggaranon kag dungganon. Napatay siya nga tigulang na gid, kag ginbuslan siya sang iya anak nga si Solomon bilang hari.

Nagpangayo si Solomon sang Kaalam Nangin malig-on ang paghari ni Solomon nga anak ni David sa iya ginharian kay kaupod niya ang Ginoo nga iya Dios, kag ginhimo niya siya nga gamhanan gid. Karon, nagpakighambal si Solomon sa tanan nga Israelinhon, sa mga kumander sang mga linibo kag ginatos nga mga soldado, sa mga manughukom, sa tanan nga pangulo sang Israel, kag sa tanan nga pangulo sang mga pamilya. Dayon naglakat si Solomon kag ang bug-os nga katilingban pakadto sa simbahan sa mataas nga lugar sa Gibeon, kay didto ang Tolda nga Ginapakigkitaan sang Dios. Ini nga Tolda ginpahimo ni Moises nga alagad sang Ginoo sa kamingawan. Sadto nga tion nasaylo na ni David ang Kahon sang Kasugtanan sang Dios halin sa Kiriat Jearim pakadto sa tolda nga iya ginpreparar para sa sini didto sa Jerusalem.

Ang Pangamuyo ni Solomon para sa Katawhan sang Israel Sa presensya sang bug-os nga katilingban sang Israel, nagtindog si Solomon sa atubangan sang halaran sang Ginoo kag ginbayaw niya ang iya mga kamot. Nagtindog siya sa saway nga entablado nga iya ginpahimo. Ini nga entablado may kalabaon kag kasangkaron nga pito kag tunga ka tapak, kag may kataason nga apat kag tunga ka tapak. Pagkatapos nagluhod si Solomon sa atubangan sang katilingban sang Israel nga nagabayaw sang iya mga kamot. Kag nagpangamuyo siya, “O Ginoo, Dios sang Israel, wala sing Dios nga pareho sa imo sa langit ukon sa duta. Ginatuman mo ang imo kasugtanan kag ginapakita mo ang imo gugma sa imo mga alagad nga nagasunod sa imo sa bug-os nila nga tagipusuon.

Ang Pagdedikar sang Templo Pagkatapos pangamuyo ni Solomon, may kalayo nga nagpanaog halin sa langit nga naglamon sang halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad, kag ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa templo. Indi makasulod ang mga pari sa templo sang Ginoo tungod kay ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa templo. Sang makita sang tanan nga Israelinhon ang kalayo nga nagpanaog kag ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa ibabaw sang templo, nagluhod sila kag nagsimba sa Ginoo nga may pagpasalamat. Siling nila, “Maayo ang Ginoo; ang iya gugma wala sing katapusan.” Dayon naghalad sa Ginoo si Haring Solomon kag ang tanan nga katawhan. Naghalad sila sing 22,000 ka baka kag 120,000 ka karnero kag kanding. Sa sini nga paagi, gindedikar sang hari kag sang tanan nga katawhan ang templo sang Dios.

Dayon isa ka gab-i, nagpakita ang Ginoo sa iya kag nagsiling, “Nabatian ko ang imo pangamuyo kag ginpili ko ini nga templo bilang lugar nga halaran sang mga halad. “Halimbawa indi ko pagpaulanon, ukon padal-an ko sang mga apan ang duta sa pagkaon sang mga tanom sini, ukon padal-an ko ang akon katawhan sang kalalat-an, kon ang akon katawhan nga akon gintawag magpaubos sang ila kaugalingon, magpangamuyo, magdangop sa akon, kag magbiya sa ila malaot nga mga ginahimo, pamatian ko sila sa langit kag patawaron ang ila mga sala, kag dayon pakamaayuhon ko liwat ang ila duta.

Naglig-on ang pagdumala ni Haring Rehoboam kag nagpadayon siya sa paghari didto sa Jerusalem. Nagaedad siya sing 41 sang nangin hari siya, kag naghari siya sing 17 ka tuig sa Jerusalem, ang siyudad nga ginpili sang Ginoo sa tanan nga tribo sang Israel nga sa diin padunggan siya. Ang ngalan sang iloy ni Rehoboam amo si Naama, nga isa ka Ammonhon. Naghimo sing malaot si Rehoboam tungod nga wala siya naghandom sa pagdangop sa Ginoo.

Madamo gid ang napatay ni Abia kag sang iya mga tinawo—500,000 ka maayo nga mga soldado sang Israel.

Wala na gid mabawi ni Jeroboam ang iya gahom sang panahon ni Abia, kag sang ulihi ginsilutan siya sang Ginoo kag napatay siya.

Ang Paghari ni Asa sa Juda Matarong ang ginhimo ni Asa sa panulok sang Ginoo nga iya Dios. Ginpaguba niya ang mga halaran para sa mga dios-dios kag ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar. Ginpaguba man niya ang handumanan nga mga bato kag ginpautod ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginsugo niya ang katawhan sang Juda sa pagdangop sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, kag sa pagtuman sang iya mga kasuguan. Ginpaguba niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag ang mga halaran nga ginasunugan sang mga insenso sa tanan nga banwa sang Juda. Gani may kalinong ang ginharian sang Juda sang tion sang paghari ni Asa.

Bisan wala madula ang tanan nga simbahan sa mataas nga mga lugar sa Israel, nagpabilin nga matutom si Asa sa Ginoo sa bug-os niya nga kabuhi.

Tungod sini, naakig gid si Asa sa propeta, gani ginpapriso niya siya. Kag sa sina man nga tion, nagsugod sa pagpamigos si Asa sa iban niya nga mga katawhan.

Sang ika-39 nga tuig sang paghari ni Asa, nag-antos siya sang balatian sa tiil. Bisan grabe na ang iya balatian, wala siya nagpangayo sang bulig sa Ginoo kundi sa mga doktor.

Ginaupdan sang Ginoo si Jehoshafat tungod kay sa una nga mga tinuig sang iya paghari ginsunod niya ang pagkabuhi sang iya katigulangan nga si David. Wala siya magdangop sa mga imahen ni Baal kundi nagdangop siya sa Dios sang iya amay kag nagsunod sa iya kasuguan sa baylo nga magsunod sa pagginawi sang mga taga-Israel. Ginpalig-on sang Ginoo ang ginharian sa idalom sang iya paghari. Nagdala sang mga regalo ang tanan nga taga-Juda sa iya, gani nagmanggaranon gid siya kag nagdungganon. Matutom siya sa pagsunod sa mga pamaagi sang Ginoo. Ginpaguba niya sa Juda ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera.

Nagsiling pa si Micaya, “Pamatii ang mensahi sang Ginoo! Nakita ko ang Ginoo nga nagapungko sa iya trono, kag may nagatindog nga mga langitnon nga mga tinuga sa iya tuo kag wala. Kag nagsiling ang Ginoo, ‘Sin-o ang magahaylo kay Haring Ahab nga magsalakay sa Ramot Gilead agod mapatay siya didto?’ Lain-lain ang sabat sang langitnon nga mga tinuga. Sang ulihi may espiritu nga nagpalapit sa Ginoo kag nagsiling, ‘Ako ang magahaylo sa iya.’ Nagpamangkot ang Ginoo, ‘Sa ano nga paagi?’ Nagsabat siya, ‘Malakat ako kag pahambalon ko sing binutig ang mga propeta ni Ahab.’ Nagsiling ang Ginoo, ‘Lakat kag himua ina. Magamadinalag-on ka sa paghaylo sa iya.’” Nagsiling dayon si Micaya, “Amo ato ang natabo. Ginpadal-an sang Ginoo ang imo mga propeta sang espiritu nga nagpahambal sa ila sing binutig. Ginbuot sang Ginoo nga malaglag ka.”

Nagpalapit si Zedekia kay Micaya kag gintampa siya. Kag nagsiling si Zedekia, “Paano ka makasiling nga ang Espiritu sang Ginoo naghalin sa akon kag nagpakighambal sa imo?” Nagsabat si Micaya, “Mahibaluan mo ini sa adlaw nga mapierdi kamo sa inaway kag manago ka sa pinakasulod nga kuwarto sang balay.” Nagmando dayon si Haring Ahab, “Dakpa ninyo si Micaya kag dal-a pabalik kay Amon nga pangulo sang banwa kag kay Joash nga akon anak. Kag silinga ninyo sila nga nagmando ako nga prisohon ini nga tawo kag hatagan siya sang tinapay lang kag tubig hasta makabalik ako halin sa inaway nga wala maano.” Nagsiling si Micaya, “Kon makabalik ka pa nga wala maano, ti, ang Ginoo wala naghambal paagi sa akon.” Dayon nagsiling si Micaya sa tanan nga tawo didto, “Tandai ninyo ang akon ginsiling!”

Pero sang nagapamana ang isa ka Arameanhon nga soldado sa mga soldado sang Israel, nalagpatan nga naigo niya si Haring Ahab sang Israel sa tinabuan sang iya panagang sa dughan. Nagsiling si Haring Ahab sa nagadala sang iya karwahe, “Ipalayo ako sa inaway! Kay napilasan ako.” Puwerte na gid ang inaway sadto nga adlaw, kag ang hari sang Israel nagasandig na lang sa iya karwahe nga nagaatubang sa mga Arameanhon hasta maghapon. Kag sang nagasalop na ang adlaw, napatay siya.

Pero sang ulihi nga bahin sang paghari ni Jehoshafat sa Juda, nagpakigdampig siya kay Haring Ahazia sang Israel, nga isa ka malaot nga tawo. Nagsugtanay sila nga magpahimo sang mga barko nga pangnegosyo. Ginpahimo nila ini sa pantalan sang Ezion Geber. Pero nagsiling si Eliezer nga anak ni Dodavahu nga taga-Maresha sa kay Jehoshafat, “Tungod nga nagpakigdampig ka kay Ahazia, gub-on sang Ginoo ang inyo ginpaobra.” Gani naguba ang mga barko kag wala ini makabiyahe agod magnegosyo.

Nagaedad si Jehoram sing 32 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang walo ka tuig. Nagsunod siya sa pagginawi sang mga hari sang Israel, pareho sa ginhimo sang panimalay ni Ahab, kay ang iya napangasawa anak ni Ahab. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo.

Dayon ginpaakig sang Ginoo batok kay Jehoram ang mga Filistinhon kag ang mga Arabo, nga nagaestar malapit sa mga taga-Etiopia. Ginsalakay nila ang Juda, kag ginpanguha ang mga pagkabutang sa palasyo sang hari, pati ang iya mga asawa kag mga anak. Ang kamanghuran lang niya nga anak nga si Ahazia ang wala madala. Pagkatapos sadto, ginpaantos sang Ginoo si Jehoram sang balatian sa tiyan nga wala sing kaayuhan. Pagkaligad sang mga duha ka tuig, nagguwa ang iya tinai tungod sa balatian, kag napatay siya sa puwerte nga kasakit. Wala nagdabok sang kalayo ang iya katawhan sa pagpadungog sa iya, subong sa ila ginhimo sa iya mga katigulangan.

Nagaedad si Ahazia sang 22 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang isa ka tuig. Ang iya iloy amo si Atalia nga apo ni Omri. Nagsunod man si Ahazia sa pagginawi sang pamilya ni Ahab, kay gin-ganyat siya sang iya iloy sa paghimo sang malain. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo pareho sang ginhimo sang pamilya ni Ahab, kay pagkatapos nga napatay ang iya amay, nangin manuglaygay niya ang mga miyembro sang pamilya ni Ahab.

Dayon ginpapangita ni Jehu sa iya mga tinawo si Ahazia, kag nakita nila siya nga nagapanago sa siyudad sang Samaria. Gindala nila siya kay Jehu kag ginpatay. Pero ginlubong nila ang iya bangkay tungod sang ila pagtahod sa iya lolo nga si Jehoshafat, kay siling nila, “Apo siya ni Jehoshafat, ang tawo nga nagdangop sa Ginoo sa bug-os niya nga tagipusuon.” Karon wala gid sing bisan isa sa mga nabilin nga miyembro sang pamilya ni Ahazia nga makasarang maghari.

Sang pagkabati ni Atalia sang ginahod sang mga tawo nga nagadinalagan kag nagasininggit sa pagdayaw sa hari, nagkadto siya sa ila didto sa templo sang Ginoo. Kag nakita niya didto ang bag-o nga hari nga nagatindog malapit sa haligi nga masami nga ginatindugan sang mga hari sa may puwertahan sang templo. Ara sa tupad sang hari ang mga kumander kag ang mga manugtrumpeta, kag ang tanan nga tawo nagahinugyaw kag nagapatunog sang mga trumpeta. Ang mga manugkanta nga may mga instrumento nagapanguna sa pagdayaw sa Dios. Sang makita ini tanan ni Atalia, gin-gisi niya ang iya bayo sa kalain sang iya buot, kag nagsinggit, “Mga traidor! Mga traidor!”

Ang mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Jehoyada Naghimo sang kasugtanan si Jehoyada upod sa mga tawo kag sa hari nga sila mangin katawhan sang Ginoo. Nagkadto dayon ang tanan nga tawo sa templo ni Baal kag gin-guba nila ini. Gindugmok nila ang mga halaran kag ang mga dios-dios sini, kag ginpatay nila si Matan nga pari ni Baal sa atubangan sang mga halaran. Dayon gintugyan ni Jehoyada sa mga pari nga mga kaliwat ni Levi ang pagdumala sa templo sang Ginoo pareho sadto sa ginhimo ni David. Magahalad sila sang mga halad nga ginasunog suno sa nasulat sa Kasuguan ni Moises, kag magahinugyaw kag magakanta suno sa ginmando ni David.

Ang Paghari ni Joash sa Juda Nagaedad si Joash sang pito ka tuig sang naghari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 40 ka tuig. Ang iya iloy amo si Zibia nga taga-Beersheba. Maayo ang ginhimo ni Joash sa panulok sang Ginoo sa bug-os nga pagkabuhi ni Jehoyada nga pari.

Dayon gin-gamhan sang Espiritu sang Dios si Zacarias nga anak ni Jehoyada nga pari. Nagtindog siya sa atubangan sang mga tawo kag nagsiling, “Amo ini ang ginasiling sang Dios: Ngaa wala ninyo ginatuman ang mga sugo sang Ginoo? Indi gid kamo mag-uswag. Tungod nga ginsikway ninyo ang Ginoo, ginsikway man niya kamo.” Nagplano ang mga opisyal sa pagpatay kay Zacarias. Kag sa sugo mismo sang hari, ginbato nila si Zacarias sa lagwerta sang templo sang Ginoo, kag napatay siya. Ginkalimtan ni Haring Joash ang kaayo nga ginpakita sa iya ni Jehoyada, nga amay ni Zacarias. Sa baylo, ginpapatay niya si Zacarias. Amo ini ang ginsiling ni Zacarias sang nagahimumugto na siya, “Kabay pa nga talupangdon sang Ginoo ang inyo ginahimo, kag sukton niya kamo.”

Ang Paghari ni Amazia sa Juda Nagaedad si Amazia sing 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jehoadan nga taga-Jerusalem. Maayo ang ginhimo ni Amazia sa panulok sang Ginoo, pero indi gid bug-os ang pagsunod niya sa Ginoo.

Pagkatapos nga nagtalikod si Amazia sa Ginoo, may mga tawo nga nagplano sa pagpatay sa iya sa Jerusalem, gani nagpalagyo siya sa Lakish. Pero ginpasundan nila siya sa Lakish, kag ginpatay siya didto.

Nagaedad si Uzia sang 16 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 52 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jecolia nga taga-Jerusalem. Maayo ang ginhimo ni Uzia sa panulok sang Ginoo, pareho sang ginhimo sang iya amay nga si Amazia. Nagdangop siya sa Dios sang panahon ni Zacarias, nga amo ang nagtudlo sa iya sa pagtahod sa Dios. Samtang nagapadayon siya sa pagdangop sa Ginoo, ginapauswag siya sang Dios.

Pero sang nangin gamhanan na siya, nagbugalon siya. Kag amo ini ang nakapalaglag sa iya. Wala siya nagtuman sa Ginoo nga iya Dios, kay nagsulod siya sa templo sang Ginoo kag personal nga nagsunog sang insenso sa halaran. Ginsunod siya ni Azaria nga pangulo nga pari kag sang 80 pa ka maisog nga mga pari sang Ginoo, kag ginsabdong. Siling nila, “Uzia, indi ka dapat magsunog sang insenso para sa Ginoo. Ina nga buluhaton iya lang sang mga pari nga mga kaliwat ni Aaron. Sila ang ginpili sang Ginoo nga magsunog sang insenso. Magguwa ka sa templo, kay wala ka magtuman sa Ginoo. Indi ka pagpadunggan sang Ginoong Dios sa sinang ginhimo mo.” Naakig gid si Uzia sa mga pari. Kag samtang ginauyatan niya ang suludlan sang insenso sa may halaran didto sa templo, gintubuan sang delikado nga balatian sa panit ang iya agtang. Sang makita ni Azaria nga pangulo nga pari kag sang kaupod niya nga mga pari nga gintubuan sang balatian sa panit ang agtang ni Uzia, ginpadali-dali nila siya paguwa sa templo. Siya mismo gusto magguwa gilayon, tungod kay ginsilutan siya sang Ginoo. May balatian sa panit si Haring Uzia hasta sa adlaw nga napatay siya. Nag-estar siya sa isa ka naseparar nga balay, kag wala siya gintugutan nga makasulod sa templo. Si Jotam nga iya anak amo ang nagpangulo sa palasyo kag sa katawhan sang Juda.

Ang Paghari ni Jotam sa Juda Nagaedad si Jotam sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jerusha nga anak ni Zadok. Maayo ang ginhimo ni Jotam sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Uzia. Pero wala niya ginsunod ang sala sang iya amay nga amo ang pagsunog sang insenso sa templo sang Ginoo. Sa pihak sang maayo nga pagkabuhi ni Jotam, padayon gihapon ang mga tawo sa ila malaot nga mga buluhaton.

Ang Paghari ni Ahaz sa Juda Nagaedad si Ahaz sang 20 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, indi pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. Nagsunod siya sa mga pagginawi sang mga hari sang Israel, kag naghimo sang metal nga mga imahen ni Baal. Nagsunog siya sang mga halad sa Pulopatag sang Ben Hinom, kag ang iya mismo mga anak ginhalad niya sa kalayo. Ginsunod niya ang makangilil-ad nga mga ginahimo sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon.

Kon mag-abot ang mga kalisod kay Haring Ahaz, mas masinupakon pa gid siya sa Ginoo. Naghalad siya sang mga halad sa mga dios sang Damascus nga nagpierdi sa iya. Kay siling niya, “Ang mga hari sang Aram ginbuligan sang ila mga dios. Gani mahalad man ako sa sini nga mga dios agod buligan man nila ako.” Pero amo ini ang nakapalaglag sa iya kag sa bug-os nga Israel. Ginpanguha ni Ahaz ang mga kagamitan sa templo sang Dios kag ginpangdugmok. Ginsira niya ang mga puwertahan sang templo sang Ginoo, kag nagpatindog siya sang mga halaran sa tagsa ka kanto sang Jerusalem. Nagpatindog man siya sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar sa tanan nga banwa sang Juda, agod maghalad sa iban nga mga dios. Kag nakapaakig gid ini sa Ginoo, ang Dios sang iya mga katigulangan.

Ang Paghari ni Hezekia sa Juda Nagaedad si Hezekia sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Abia nga anak ni Zacarias. Maayo ang ginhimo ni Hezekia sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. Sang nahauna nga bulan sang nahauna nga tuig sang iya paghari, ginpabuksan niya liwat ang mga puwertahan sang templo sang Ginoo kag ginpakay-o ini.

Nagpanawag sa Dios sa langit si Haring Hezekia kag si Propeta Isaias nga anak ni Amoz. Kag nagpadala ang Ginoo sang anghel nga naglaglag sang maayo nga mga soldado, mga kumander, kag mga opisyal sang Asiria didto sa kampo sang hari sang Asiria. Gani nagpauli si Haring Senakerib nga nahuy-an gid. Kag sang pagsulod niya sa templo sang iya dios, ginpatay siya sang iban niya nga mga anak paagi sa espada. Gani ginluwas sang Ginoo si Hezekia kag ang katawhan sang Jerusalem sa kamot ni Haring Senakerib sang Asiria kag sa kamot sang iban pa nila nga mga kaaway. Ginhatagan niya sila sang kalinong sa ila mga kaaway sa palibot. Madamo nga mga tawo ang nagdala sang mga halad sa Jerusalem para sa Ginoo. Nagdala man sila sang mga malahalon nga mga regalo para kay Haring Hezekia. Halin sadto ginpadunggan si Hezekia sang tanan nga nasyon.

Pero ginpabay-an siya sang Dios sang pag-abot sang mga opisyal halin sa Babilonia nga nag-usisa parte sa makatilingala nga natabo sa Juda. Ginhimo ini sang Dios agod mahibaluan gid kon ano ang ara sa tagipusuon ni Hezekia.

Ang Paghari ni Manase sa Juda Nagaedad si Manase sang dose ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 55 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa makangilil-ad nga mga buluhaton sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. Ginpatindog niya liwat ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar nga ginpaguba sadto sang iya amay nga si Hezekia. Nagpatindog man siya sang mga halaran para sa mga imahen ni Baal kag nagpahimo sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Nagluhod siya kag nagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. Nagpahimo pa gid siya sang mga halaran sa templo sang Ginoo, nga suno sa Ginoo ang templo sa Jerusalem amo ang lugar nga sa diin padunggan siya hasta san-o. Ginbutang niya ini nga mga halaran sa duha ka lagwerta sang templo sang Ginoo sa pagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. Ginhalad niya ang iya mga bata sa kalayo sa Pulopatag sang Ben Hinom. Ginhimo man niya ang mga ginahimo sang mga babaylan, manugpakot kag manughiwit, kag nagpamangkot siya sa mga espiritista nga nagapakigsugilanon sa kalag sang mga patay. Puwerte gid ang iya pagpakasala sa Ginoo, kag nakapaakig ini sa Ginoo. Ginbutang niya sa templo sang Dios ang imahen nga iya ginpahimo. Kon parte sa sini nga templo, nagsiling ang Dios kay David kag sa iya anak nga si Solomon, “Padunggan ako hasta san-o sa sini nga templo kag sa Jerusalem, ang lugar nga akon ginpili sa tanan nga tribo sang Israel. Kon tumanon lang sang katawhan sang Israel ang tanan ko nga kasuguan kag pagsulundan nga ginhatag sa ila ni Moises, indi ko pagtugutan nga pahalinon sila sa sini nga duta nga ginhatag ko sa ila mga katigulangan.” Pero ginhaylo ni Manase ang katawhan sang Juda kag Jerusalem sa paghimo sang malaot, kag ang ila ginhimo mas malaot pa sang sa ginhimo sang mga nasyon nga ginpalaglag sang Ginoo sa mga Israelinhon.

Bisan ginpaandaman sang Ginoo si Manase kag ang iya katawhan, wala gihapon sila magpamati sa iya. Gani ginpasalakay sila sang Ginoo sa mga soldado sang Asiria. Ginbihag nila si Manase, ginkaw-itan sa ilong, ginkadenahan sang saway, kag gindala sa Babilonia. Sa iya kalisod, nagpaubos gid siya sang iya kaugalingon kag nagpakitluoy sa Ginoo nga iya Dios, nga Dios man sang iya mga katigulangan. Kag sang nagpangamuyo siya, ginpamatian siya sang Ginoo. Natandog ang Ginoo sa iya nga pagpakitluoy. Gani ginpabalik siya sang Ginoo sa Jerusalem kag sa iya ginharian. Dayon nareyalisar ni Manase nga ang Ginoo lang ang Dios.

Ginpakuha niya ang mga dios-dios sang taga-iban nga nasyon kag ang imahen sa templo sang Ginoo. Ginpakuha man niya ang mga halaran sa bukid nga ginatindugan sang templo kag ang mga halaran sa iban nga bahin sang Jerusalem, kag ginpahaboy ini sa guwa sang siyudad. Dayon ginpakay-o niya ang halaran sang Ginoo kag ginhalaran sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon kag mga halad sa pagpasalamat. Ginhambalan niya ang mga pumuluyo sang Juda nga mag-alagad sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Sa gihapon nagahalad ang mga tawo sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, pero ginahalad na nila ini sa Ginoo nga ila Dios.

Ang Paghari ni Amon sa Juda Nagaedad si Amon sang 22 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. Malain ang ginhimo ni Amon sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Manase. Ginsimba kag ginhalaran niya ang mga dios-dios nga ginpahimo ni Manase. Pero indi siya pareho sa iya amay, kay wala siya nagpaubos sang iya kaugalingon sa Ginoo. Sa baylo, gindugangan pa gid niya ang iya pagpakasala.

Ang Paghari ni Josia sa Juda Nagaedad si Josia sang walo ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 31 ka tuig. Maayo ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo kag nagsunod siya sa pagginawi sang iya katigulangan nga si David. Ginsunod gid niya ang husto. Sang ikawalo nga tuig sang iya paghari, samtang bata pa siya, nagsugod siya sa pagdangop sa Dios sang iya katigulangan nga si David. Kag sang ikadose nga tuig sang iya paghari, nagsugod siya sa pagtinlo sa Juda kag Jerusalem paagi sa pagpaguba sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, sang mga dios-dios kag sang mga imahen. Ginpaguba man niya ang mga halaran para sa mga imahen ni Baal kag ang mga halaran nga ginasunugan sang insenso sa tupad sini. Ginpadugmok niya ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, ang mga dios-dios kag ang mga imahen, kag dayon ginsabwag niya ini sa mga lulubngan sang mga tawo nga naghalad sa sini nga mga butang.

Ginbalita niya kay Shafan, nga sekretaryo sang hari, nga nakita niya ang Libro sang Kasuguan sa templo sang Ginoo. Dayon ginhatag niya ini kay Shafan, kag gindala ini ni Shafan sa hari. Nagsiling dayon siya sa hari, “Ginhimo namon nga mga opisyal ang tanan nga ginpahimo mo sa amon. Ginkuha namon ang kuwarta sa templo sang Ginoo kag ginhatag sa mga gintugyanan sa pagpakay-o sang templo.” Nagsiling pa gid siya sa hari, “May ginhatag sa akon nga libro si Hilkia nga pari.” Kag ginbasa niya ini sa atubangan sang hari. Pagkabati sang hari sang nasulat sa Kasuguan, gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. Nagmando dayon siya kay Hilkia, kay Ahikam nga anak ni Shafan, kay Abdon nga anak ni Micas, kay Shafan nga sekretaryo, kag kay Asaya nga iya personal nga alagad. Siling niya, “Magpamangkot kamo sa Ginoo para sa akon kag para sa nabilin nga katawhan sang Israel kag Juda parte sining nasulat sa libro nga nakita. Puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa aton tungod kay wala nagtuman ang aton mga katigulangan sa pulong sang Ginoo. Wala gid naton ginatuman ang mga nasulat sa sini nga libro.”

Nagsiling si Hulda sa ila, “Silinga ninyo ang tawo nga nagpadala sa inyo sa akon nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Laglagon ko ang ini nga lugar kag ang mga pumuluyo sini, suno sa nasulat sa libro nga ginbasa sa imo atubangan. Ipakita ko gid ang akon kaakig sa sini nga lugar kag indi ini mauntat, kay ginsikway ako sang akon katawhan kag nagsunog sila sang insenso sa pagsimba sa iban nga mga dios. Ginpaakig gid nila ako sa ila mga ginhimo. “Pero silinga ninyo ang hari sang Juda nga nagpadala sa inyo sa pagpamangkot sa Ginoo nga indi siya matublag sa ato nga mensahi, kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Ginpamatian ko ang imo pangamuyo, kay naghinulsol ka kag nagpaubos sang imo kaugalingon sa akon atubangan sang mabatian mo ang akon ginsiling batok sa sini nga lugar kag sa mga pumuluyo sini. Gin-gisi mo pa gani ang imo bayo kag naghibi sa akon atubangan sa paghinulsol. Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga

Dayon nagtindog si Josia sa kilid sang haligi nga masami nga ginatindugan sang hari. Kag naghimo siya sang kasugtanan sa presensya sang Ginoo nga magsunod siya sa Ginoo paagi sa pagtuman sa iya mga sugo, pagpanudlo, kag pagsulundan sa bug-os niya nga tagipusuon kag kalag. Nagpromisa siya nga tumanon niya ang mga ginapatuman sang kasugtanan sang Dios nga nasulat sa sini nga libro. Kag ginpapromisa man niya ang mga katawhan sang Jerusalem kag Benjamin nga magtuman sa kasugtanan sang Dios. Gani nagtuman sila sa kasugtanan sang Dios, ang Dios sang ila mga katigulangan. Dayon ginpakuha ni Josia ang tanan nga makangilil-ad nga mga dios-dios sa bug-os nga duta sang Israel, kag ginpaalagad ang mga tawo sa Ginoo nga ila Dios. Samtang buhi siya, ginsunod gid nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan.

Nagaedad si Jehoahaz sang 23 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan.

Ang Paghari ni Jehoyakim sa Juda Nagaedad si Jehoyakim sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo nga iya Dios.

Ang Paghari ni Jehoyakin sa Juda Nagaedad si Jehoyakin sang 18 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan kag napulo ka adlaw. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo.

Pagsugod sang bag-o nga tuig, ginbihag ni Haring Nebucadnezar si Jehoyakin sa Babilonia. Ginpanguha niya ang malahalon nga mga pagkabutang sa templo sang Ginoo, kag ginhimo niya ang tiyo ni Jehoyakin nga si Zedekia nga hari sang Juda kag Jerusalem.

Ang Paghari ni Zedekia sa Juda Nagaedad si Zedekia sang 21 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo nga iya Dios kag wala siya nagpaubos sang iya kaugalingon kay Propeta Jeremias nga manughambal sang Ginoo. Nagrebelde man siya kay Haring Nebucadnezar, bisan ginpasumpa niya siya sa ngalan sang Dios nga indi siya magtraidor sa iya. Matig-a gid ang tagipusuon ni Zedekia. Indi gid siya magbalik sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Wala labot sa iya, ang tanan nga pangulo sang mga pari kag sang katawhan nangin maluibon pa gid sa Dios. Ginsunod nila ang makangilil-ad nga mga ginahimo sang iban nga mga nasyon kag gindagtaan nila ang templo sang Ginoo, nga ginpakabalaan niya sa Jerusalem.

Pero ginyaguta nila ang mga propeta sang Dios, ginkadlawan, kag ginbaliwala ang ila mga mensahi. Gani naakig ang Ginoo sa ila, kag wala sing may makapugong sa iya. Ginpasalakay niya ang mga taga-Babilonia sa ila. Ginpamatay sang mga taga-Babilonia ang ila bataon nga mga lalaki bisan sa templo. Wala gid sila sing kaluoy sa kay bisan sin-o, lalaki man ukon babayi, bata man ukon tigulang, masakiton man ukon indi. Gintugyan sang Dios ang tanan niya nga katawhan kay Nebucadnezar. Gindala ni Nebucadnezar sa Babilonia ang tanan nga kagamitan sa templo sang Dios, gagmay kag dalagko, kag ang tanan nga manggad sang templo, sang hari, kag sang iya mga opisyal. Ginsunog nila ang templo sang Dios kag ginrumpag ang pader sang Jerusalem. Ginsunog man nila ang tanan nga mabakod nga parte sang siyudad, kag gin-guba ang tanan nga malahalon nga mga butang. Ginbihag ni Nebucadnezar sa Babilonia ang mga Israelinhon nga wala mapatay, kag nangin mga ulipon niya sila kag sang iya mga anak hasta nga naggahom ang ginharian sang Persia. Gani natuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Propeta Jeremias nga mangin mamingaw ang duta kag makapahuway ini sa sulod sang 70 ka tuig.

Ginpabalik ni Cyrus ang mga Israelinhon sa Ila Duta Sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Persia, gintandog sang Ginoo ang tagipusuon ni Cyrus nga magsulat sang isa ka pahibalo nga ibantala sa bug-os niya nga ginharian. Natabo ini agod matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Jeremias. Amo ini ang pahibalo ni Haring Cyrus sang Persia: “Ginhatag sa akon sang Ginoo, ang Dios sang langit, ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan, kag gintugyanan niya ako sa pagpatindog sang templo para sa iya didto sa Jerusalem nga sakop sang Juda. Kamo tanan nga katawhan sang Dios, magbalik na kamo sa inyo duta. Kag kabay pa nga updan niya kamo.”

Ginpabalik ni Haring Cyrus ang mga Judio sa Ila Duta Sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Persia, gintandog sang Ginoo ang tagipusuon ni Cyrus nga magsulat sang isa ka pahibalo nga ibantala sa bug-os niya nga ginharian. Natabo ini agod matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Jeremias. “Amo ini ang pahibalo ni Haring Cyrus sang Persia: Ginhatag sa akon sang Ginoo, ang Dios sang langit, ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan, kag gintugyanan niya ako sa pagpatindog sang templo para sa iya didto sa Jerusalem nga sakop sang Juda. Kamo tanan nga katawhan sang Dios, magbalik na kamo sa Jerusalem kag patinduga ninyo liwat didto ang templo sang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagapuyo sa sina nga siyudad. Kag kabay pa nga updan niya kamo.

Ang mga opisyal na lang naton ang magpabilin diri kag mag-asikaso sini para sa bug-os nga katilingban. Pakadtuon lang diri ang mga nagpangasawa sang indi Israelinhon sa natalana nga tion upod ang mga manugdumala kag mga hukom sang ila nga banwa. Himuon ta ini agod makuha ang puwerte nga kaakig sang Dios sa aton tungod sa butang nga aton ginhimo.”

Nagplano si Haman sa Paglaglag sa mga Judio Sang ulihi ginpataas ni Haring Ahasuerus ang posisyon ni Haman nga anak ni Hamedata nga Agagnon. Ginhimo niya siya nga pinakamataas nga opisyal sa iya ginharian. Ang tanan nga opisyal sang hari nga nakapuwesto sa puwertahan sang palasyo nagaluhod kay Haman bilang pagtahod sa iya, suno sa sugo sang hari. Pero si Mordecai iya wala nagaluhod. Ginpamangkot siya sang iban nga mga opisyal kon ngaa wala siya nagatuman sa sugo sang hari. Nagsabat siya nga isa siya ka Judio. Adlaw-adlaw ginakombinsi siya sang iya kapareho nga mga opisyal pero indi gid siya magpamati. Gani ginsugid nila siya kay Haman agod mahibaluan nila kon bala pabay-an lang siya ni Haman.

Gani sang ika-13 nga adlaw sang nahauna nga bulan, ginpatawag ni Haman ang mga sekretaryo sang hari. Ginpahimo niya sila sang sulat para sa mga gobernador, mga pangulo, kag mga opisyal sang tagsa ka probinsya sang ginharian, sa ila nga mga lingguahe. Ginpahimo ang sulat sa ngalan ni Haring Ahasuerus, kag ginmarkahan sang iya singsing. Ini nga sulat ipadala sa tanan nga probinsya sang ginharian paagi sa mga mensahero. Nagamando sa sini nga sulat nga pamatyon gid sa isa lang ka adlaw ang tanan nga Judio, bata man ukon tigulang, pati mga babayi kag mga kabataan, kag kuhaon ang tanan nila nga pagkabutang. Himuon ini sa ika-13 nga adlaw sang ika-12 nga bulan, nga amo ang bulan sang Adar. Sa sugo sang hari naglakat ang mga mensahero kag ginpanghatagan nila ang kada probinsya sang kopya sang amo nga mando, kag ginpahibalo ini sa mga tawo agod makahanda sila sa adlaw nga pamatyon ang tanan nga Judio. Ginpahibalo man ini nga mando sa napaderan nga siyudad sang Susa. Nagpungko ang hari kag si Haman sa pag-inom samtang ang mga tawo sa Susa nagakatingala kon ano ang nagakatabo. Sa sugo sang hari naglakat ang mga mensahero kag ginpanghatagan nila ang kada probinsya sang kopya sang amo nga mando, kag ginpahibalo ini sa mga tawo agod makahanda sila sa adlaw nga pamatyon ang tanan nga Judio. Ginpahibalo man ini nga mando sa napaderan nga siyudad sang Susa. Nagpungko ang hari kag si Haman sa pag-inom samtang ang mga tawo sa Susa nagakatingala kon ano ang nagakatabo.

Nagpangabay si Ester sa Hari Sang ikatatlo nga adlaw, nagsuksok si Ester sang iya bayo nga pangrayna kag nagtindog sa sulod nga lagwerta sang palasyo, sa atubangan sang trono sang hari. Nagapungko sadto ang hari sa iya trono nga nagaatubang sa puwertahan. Sang nakita sang hari si Ester, nalipay siya sa iya, kag gin-untay niya ang iya bulawan nga bulobaston kay Ester. Nagpalapit si Ester kag gintandog ang punta sang bulobaston. Nagpamangkot ang hari sa iya, “Ano ang kinahanglan mo, Mahal nga Rayna? Isiling lang kay ihatag ko sa imo bisan ang katunga pa sang akon ginharian.”

Gintugyan niya ang kalibutan sa mga malaot. Ginatabunan niya ang mata sang mga manughukom. Kon indi siya ang nagahimo sini, ti sin-o pa abi?

Makadumala bala ang Dios kon indi niya gusto ang hustisya? Ti, ngaa ginapakalain mo ang matarong kag gamhanan nga Dios?

Indi bala nga kon malaot kag wala sing pulos ang mga hari kag mga opisyal ginasabdong niya sila?

Ang Hari nga Ginpili sang Dios Ngaa bala nagaplano sing malain ang mga nasyon? Ngaa bala nagaplano ang mga katawhan sang wala sing pulos? Ang mga hari kag mga pangulo sa kalibutan nagtilipon kag nagpreparar sa pagpakig-away batok sa Ginoo kag sa hari nga iya ginpili. Nagasiling sila, “Indi kita magpadumala ukon magpasakop sa ila.” Pero ginakadlawan lang sila sang Ginoo nga nagapungko sa iya trono didto sa langit.

Nagsiling siya, “Ginbutang ko na sa Zion, sa akon balaan nga bukid, ang hari nga akon ginpili.” Nagsiling ang hari nga ginpili sang Dios, “Ipahayag ko ang ginsiling sa akon sang Ginoo nga, ‘Ikaw ang akon anak, kag subong ipakilala ko nga ako ang imo amay. Pangabaya ako nga ihatag ko sa imo ang mga nasyon hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan agod imo panag-iyahan, kag himuon ko ina. Dumalahan mo sila, kag wala gid sing may makakontra sa imo pagdumala. Mangin pareho lang sila sa kolon nga imo pagadugmukon.’” Gani, kamo nga mga hari kag mga manugdumala sa kalibutan, intiendiha ninyo ini nga mga pulong, kag pamatii ninyo ang mga paandam batok sa inyo. Alagara ninyo ang Ginoo nga may pagtahod kag magkalipay kamo sa iya.

Mapatay ang malaot nga mga tawo sa tanan nga nasyon, kay ginasikway nila ang Dios. Indi hasta san-o pabay-an sang Dios ang mga imol. May paglaom gihapon ang mga kubos nga luwason sila sang Dios. Sige na Ginoo, indi pagtuguti nga mangibabaw ang ikasarang sang mga tawo. Hukmi ang mga nasyon sa imo presensya. Pahadluka sila Ginoo, kag ipareyalisar sa ila nga mga tawo lamang sila.

Ginoo, hari ka sa wala sing katapusan. Madula ang malaot nga mga nasyon sa kalibutan nga imo gintuga.

Ginausisa niya ang mga matarong kag ang mga malaot. Ginakaugtan niya ang mga mapintas.

Ang bug-os nga kalibutan magadumdom kag magabalik sa imo, Ginoo. Simbahon ka sang tanan nga katawhan sang mga nasyon. Kay ikaw ang nagahari, kag ikaw ang nagadumala sang mga nasyon.

Sin-o bala ining gamhanan nga Hari? Siya amo ang Ginoo nga makagagahom. Huo, siya ang gamhanan nga Hari.

Ginaguba sang Ginoo ang mga plano sang mga nasyon. Wala niya ginatuguti nga madayon ang ila mga katuyuan. Pero ang iya mga plano nagapadayon sa wala sing katapusan; ang iya mga katuyuan nagapabilin hasta san-o. Bulahan ang nasyon nga ang iya Dios amo ang Ginoo. Bulahan ang katawhan nga ginpili sang Ginoo nga mangin iya.

Daw ano ka talahuron ang Ginoo, ang Labing Mataas nga Dios. Gamhanan siya nga hari sa bug-os nga kalibutan. Ginapasakop niya sa amon nga mga Israelinhon ang mga nasyon. Ginpili niya para sa amon ang duta nga amon panublion, nga ginpabugal sang iya hinigugma nga si Jacob. Ang Dios nagapasaka sa iya trono samtang nagahinugyaw ang mga tawo sa kalipay kag nagatunog ang mga budyong. Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa Dios. Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa aton hari. Kay ang Dios amo ang hari sang bug-os nga kalibutan. Dayawa ninyo siya paagi sa mga kanta. Nagapungko siya sa iya balaan nga trono nga nagagahom sa mga nasyon.

Kay ang Ginoo gamhanan nga Dios. Gamhanan siya nga hari kag labaw sa tanan nga dios.

Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa Ginoo nga ginatukaran sang mga arpa, mga trumpeta, kag mga budyong. Kag maghinugyaw kamo sa kalipay sa presensya sang Ginoo nga aton Hari.

Ang mga nasyon magatahod sa Ginoo; ang tanan nga hari sa kalibutan magatahod sa iya nga gamhanan nga presensya.

Paagi sa akon makadumala ang mga hari, kag makahimo ang mga pangulo sang matarong nga mga kasuguan. Paagi sa akon makadumala ang mga manugdumala kag mga opisyal—ang tanan nga nagadumala sing matarong.

Magauswag ang isa ka nasyon kon ang mga pumuluyo sini magkabuhi sing matarong, pero kon magpakasala sila, mahuy-an ang ila nasyon. Nagakalipay ang hari sa maalamon nga suluguon, pero ginakaugtan niya ang suluguon nga nagapakahuya sa iya.

Kon maghukom ang hari nga ginatuytuyan sang Dios, husto permi ang iya paghukom. Indi luyag sang Ginoo nga magpangdaya kita sa aton negosyo. Ginakangil-aran sang mga hari ang paghimo sang malain, kay ang ila pagdumala makapadayon lamang kon maghimo sila sing matarong. Nalipay ang mga hari sa mga tawo nga wala nagabutig; palangga nila ang mga tawo nga nagasugid sing matuod. Kon maakig ang hari mahimo nga may patyon siya, gani ang maalamon nga tawo nagatinguha gid nga indi maakig ang hari. Kon nalipay ang hari sa isa ka tawo, indi niya siya pagpatyon; pakitaan niya siya sing kaayo nga pareho sa ulan sa tion sang tigtulubo sang mga tanom.

Indi bagay sa buang-buang nga tawo nga magkabuhi nga manggaranon, kag mas labi na gid nga indi bagay sa ulipon nga maggahom sa mga manugdumala. Kon mapinasensyahon ka, nagapakita lang nga maalamon ka. Kag kon nagapatawad ka sa nakasala sa imo, makahatag ini sang kadungganan sa imo. Ang kaakig sang hari pareho sa ngurob sang leon, pero ang iya kaayo pareho sa tun-og nga nagahatag sang tubig sa mga tanom.

Kon maakig ang hari pareho siya sa nagangurob nga leon. Gani kon paakigon mo siya, patyon ka gid niya.

Kon maghukom ang hari sang kaso, ginasiguro gid niya nga mahibaluan ang naghimo sang malain.

Ang hunahuna sang mga hari pareho sa suba nga ginakontrolar sang Ginoo ang pag-ilig sini. Ginakontrolar niya ini suno sa iya gusto.

-30- Anak, tahura ang Ginoo kag ang hari. Indi ka magpakig-upod sa mga tawo nga nagarebelde sa ila, kay wala ka kahibalo kon ano nga kalaglagan ang himuon gilayon sang Dios ukon sang hari sa ila.

Ginapadunggan naton ang Dios tungod sa mga butang nga wala niya ginapahayag sa aton; pero ginapadunggan naton ang mga hari tungod sa mga butang nga ginapahayag nila sa aton. Subong nga indi matakos ang kataason sang langit kag ang kadalumon sang duta, indi man matungkad ang hunahuna sang mga hari. Kinahanglan nga kuhaon anay ang mga nagasimbog sa pilak antes ini pormahon sang platero. Kinahanglan nga pahalinon ang malaot nga mga katawhan sang hari, kag magapadayon ang iya ginharian nga may pagkamatarong. Kon ara ka sa atubangan sang hari, indi pagkabiga ang imo kaugalingon nga daw si sin-o ka na gid paagi sa pagpungko upod sa dungganon nga mga tawo. Mas maayo kon hambalan ka sang hari nga magpungko didto sang sa hambalan ka niya nga maghalin, kag mahuy-an ka sa atubangan sang dungganon nga mga tawo.

Ang malaot nga tawo nga nagadumala sa mga imol kaangay sang nagangurob nga leon ukon oso nga nagapangita sang mabiktima. Ang manugdumala nga wala sing pag-intiendi puwerte kapintas. Ang manugdumala nga indi gusto magmanggaranon sa malain nga paagi magalawig ang iya kabuhi.

Kon ang mga matarong ang magdumala, nagakalipay ang mga tawo, pero kon ang mga malaot na gani, nagakasubo gid sila. Ang tawo nga luyag sang kaalam nagahatag kalipay sa iya amay. Ang tawo nga nagasagi upod sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas nagauyang lang sang iya kuwarta. Kon ang ginakabalak-an sang hari amo ang hustisya, ginapalig-on niya ang iya ginharian, pero kon ang ginakabalak-an niya amo ang lagay, ginalaglag niya ang iya ginharian.

Kon ang isa ka pangulo nagapati sa mga kabutigan, ang tanan niya nga mga opisyal mangin malaot. Ang imol kag ang nagapigos sa iya pareho lang nga ginhatagan sang Ginoo sang mata. Kon matarong ang paghukom sang isa ka hari sa mga imol, magapadayon ang iya pagdumala.

Lemuel, indi dapat mag-inom ang mga hari sang bino. Indi dapat maghandom ang mga manugdumala sang makahulubog nga mga ilimnon. Kay kon mahubog na gani sila, nagakalipat sila sa mga kasuguan, kag ginalapas nila ang kinamatarong sang mga imol.

Tumana ang Hari Tumana ang sugo sang hari tungod nga ginpromisa mo sa Dios nga himuon mo ini. Indi pagpabay-i ang imo katungdanan sa hari, kag indi ka mag-upod sa mga nagaplano sing malain kontra sa iya, kay mahimo sang hari ang bisan ano nga luyag niya. May awtoridad ang mga sugo sang hari, kag wala sing may makapamatok sini.

Indi pagpakamalauta ang hari bisan sa hunahuna mo lang, ukon ang manggaranon bisan sa tago lang, kay basi kon may makasugid sini sa ila.

Nangin mamingaw ang inyo nga nasyon; ang inyo mga banwa nagkalasunog. Samtang nagatulok kamo, ginapanguha sang taga-iban nga lugar ang mga bunga sang mga tanom sa inyo mga uma. Ginalaglag nila ang inyo duta hasta nga indi na ini mapuslan. Wala sing may nabilin kundi ang Jerusalem. Pareho siya sa palasilungan sa talamnan sang ubas ukon sang payag-payag sa talamnan sang pipino nga amo lang ang nagatindog. Pareho man siya sang siyudad nga ginakibon sang mga kaaway. Kon ang Ginoo nga Makagagahom wala sing may ginbilin sa aton nga buhi, pareho na kuntani kita sa Sodom kag Gomora. Kamo nga mga manugdumala kag mga katawhan sang Jerusalem, nga pareho sa mga taga-Sodom kag Gomora, pamatii ninyo ang pulong kag kasuguan sang Ginoo nga aton Dios.

Mag-untat na kamo sa pagdala sang mga halad nga wala sing pulos. Ginakangil-aran ko ang inyo insenso. Indi ko na maagwanta ang inyo mga pagtilipon kon Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag kon Adlaw nga Inugpahuway, kay bisan nagatipon kamo nagahimo kamo sang kalainan. Ginakaugtan ko ang inyo mga Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag iban pa ninyo nga mga piesta. Nangin pabug-at ini sa akon; indi ko ini maagwanta.

Kag paagi sa iya nga kasuguan, husayon niya ang mga pagbinais-bais sang madamo nga mga nasyon. Gani indi na mag-ilinaway ang mga nasyon, kag indi na man sila maghanas sang mga tawo sa pagpakig-away. Himuon na lang nila nga punta sang mga arado ang ila mga espada, kag himuon na lang nila nga mga inughagbas ang ila mga bangkaw.

Indi pagpatihi ang ginasiling nila nga mga traidor kamo. Indi kamo magkahadlok sa ila ginakahadlukan, kag indi kamo magpakulba.

Magakalipay pa gid sila kay matawo ang isa ka bata nga lalaki kag magahari siya sa amon. Pagatawgon siya, “Makatilingala nga Manuglaygay, Makagagahom nga Dios, Wala sing Katapusan nga Amay, kag Pangulo nga Nagapaluntad sang Kalinong!” Wala sing katapusan ang pag-uswag sang iya pagdumala, kag permi lang ini may kalinong. Magapanubli siya sang ginharian ni David. Palig-unon niya ini kag pagaharian nga may hustisya kag pagkamatarong sa wala sing katapusan. Siguraduhon gid sang Ginoo nga Makagagahom nga matuman ini.

Pagalaglagon ko pareho sang Sodom kag Gomora ang Babilonia, ang labing matahom nga ginharian sa tanan, ang bugal kag dungog sang mga pumuluyo sini. Indi na gid ini pag-estaran pa hasta san-o. Wala sing Arabo nga magpatindog didto sang iya tolda. Kag wala man sing manugbantay sang karnero nga magpaharab sang iya mga karnero didto.

yagutaon ninyo ang hari sang Babilonia. Amo ini ang inyo isiling: “Nalaglag na ang nagapamigos nga hari. Natapos na ang iya pagpabugal. Gindula na sang Ginoo ang awtoridad sang malaot nga mga pangulo,

Ginhigkuan ang kalibutan sang mga pumuluyo sini, tungod nga wala nila gintuman ang mga kasuguan kag mga pagsulundan sang Dios. Ginlapas nila ang wala sing katapusan nga kasugtanan sang Dios sa ila. Gani pakamalauton sang Dios ang kalibutan, kag magapanabat ang mga pumuluyo sini tungod sa ila mga sala. Sunugon sila, kag diutay lang ang mabilin sa ila.

Ang Matarong nga Hari May isa ka hari nga magahari sing matarong, kag ang iya mga opisyal magadumala sing husto.

Himuon ini sang Ginoo tungod kay siya amo ang aton manughukom, manughimo sang kasuguan, kag hari. Siya ang magaluwas sa aton.

Nagasiling ako kay Cyrus, “Ikaw ang manugbantay sang akon katawhan, kag himuon mo ang tanan ko nga naluyagan. Magamando ka nga patindugon liwat ang Jerusalem kag ang templo sini.”

Ginpili sang Dios si Cyrus Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Cyrus nga iya pinili, nga ang awtoridad sini iya ginpalig-on, “Sakupon mo ang mga nasyon kag pierdihon mo ang mga hari. Buksan mo ang mga puwertahan sang ila mga banwa sa pag-agaw sini kag indi na ini pagsiraduhan.

Kay malaglag gid sing bug-os ang mga nasyon ukon ginharian nga indi mag-alagad sa imo.

Ginpili ko ikaw subong nga adlaw sa paghambal nga may awtoridad sa mga nasyon kag mga ginharian. Hambalan mo sila nga ang iban sa ila malaglag gid, kag ang iban sa ila magabangon kag magatindog liwat.”

Ako, ang Ginoo, nagasiling nga ang mga katawhan sang Israel kag sang Juda indi na gid matutom sa akon.

Nagsiling ang Ginoo, “Mga katawhan sang Israel, magapadala ako sang mga tawo halin sa malayo nga nasyon sa pagsalakay sa inyo. Ini isa ka madugay na gid nga nasyon, nga ang ila lingguahe indi ninyo maintiendihan.

“Halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon, nagapangdaya sila agod makakuwarta. Bisan mga propeta kag mga pari nagapangdaya man.

Pero ang Ginoo amo ang matuod nga Dios. Siya ang buhi nga Dios kag wala sing katapusan nga Hari. Kon maakig siya, nagatay-og ang kalibutan kag wala sing nasyon nga makaagwanta sang iya kaakig.

Pero kon may ara nga nasyon nga indi magtuman sa akon, pahalinon ko gid sila sa ila duta kag laglagon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Kamo nga katawhan sang Israel, indi bala nga mahimo ko sa inyo ang pareho sa ginhimo sang manughimo sang kolon sa lunang? Subong nga ang lunang ara sa kamot sang manughimo sang kolon, kamo ara man sa akon mga kamot. Kon gindeklarar ko na nga ang isa ka nasyon ukon ginharian mapukan kag malaglag, kag ina nga nasyon ukon ginharian magbiya sa iya kalautan, indi ko na pagdayunon ang kalaglagan nga akon ginplano para sa iya. Kag kon gindeklarar ko na nga magabangon kag magatindog liwat ang isa ka nasyon ukon ginharian, kag ina nga nasyon ukon ginharian maghimo sang kalautan kag indi magtuman sa akon, indi ko na pagdayunon ang kaayuhan nga akon ginplano para sa ila.

mga lugar sa aminhan, malayo man ukon malapit—ang tanan nga ginharian sa kalibutan. Kag ang katapusan amo ang Babilonia. Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ihambal sa sini nga mga nasyon nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling: Sige, mag-inom kamo sa kupa sang akon kaakig hasta nga magkalahubog kamo, magsululuka, magkalatumba kag indi na makabangon pa, tungod kay padal-an ko kamo sang inaway.

Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo nga Makagagahom: “Mag-andam kamo! Ang kalaglagan magaabot sa nagkalain-lain nga mga nasyon pareho sang mabaskog nga bagyo nga halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.” Sa sina nga adlaw madamo ang pamatyon sang Ginoo, sa bagay nga ang mga bangkay magalalapta sa punta kag punta sang kalibutan. Wala gid sing may magpangasubo ukon magtipon ukon maglubong sa ila. Pabay-an lang sila pareho sang mga ipot sa palahalban. Kamo nga mga pangulo, maghibi kamo sing tudo kag magligid sa yab-ok sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. Kay nag-abot na ang tion sa pagpatay sa inyo pareho sang pag-ihaw sang karnero. Malaglag kamo pareho sang espesyal nga kolon nga nabuka. Wala gid kamo sing lugar nga mapalagyuhan ukon madalaganan. Mabatian ang inyo mga paghibi kag pag-ugayong, kay ginlaglag sang Ginoo ang inyo katawhan.

Buligi ninyo nga magmaayo kag magmainuswagon ang siyudad nga sa diin ginpabihag ko kamo. Pangamuyui ninyo ini, kay kon mag-uswag ini, mag-uswag man kamo.”

Ang Babilonia pareho sang martilyo nga nagpangdugmok sa mga nasyon, pero karon nadugmok na ini. Naurungan gid ang mga nasyon sang makita nila ang pagkalaglag sang Babilonia!

“Palagyo kamo halin sa Babilonia! Luwasa ninyo ang inyo kabuhi! Indi pagpabay-i ang inyo kaugalingon nga mapatay tungod sang sala sang Babilonia. Tion na nga balusan ko siya suno sa nagakabagay sa iya ginhimo. Pareho siya sa kupa nga bulawan sa akon kamot nga puno sang bino. Ginpainom niya ang mga nasyon sa bug-os nga kalibutan kag nagkalahubog sila kag nagbuluang.

Bisan lab-ot pa ang mga pader sang Babilonia sa kahawaan, kag bisan pag-unon pa niya ini, padal-an ko gihapon siya sang mga manuglaglag. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

Hugbon ko ang iya mga opisyal, mga maalamon nga mga tawo, mga manugdumala, mga kumander, kag ang iya mga soldado. Matulugan sila kag indi na makabugtaw pa. Ako, ang Hari, ang nagasiling sini. Ginoo nga Makagagahom ang akon ngalan.” Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, “Pagarumpagon ang madamol nga mga pader sang Babilonia, kag pagasunugon ang mataas niya nga mga puwertahan. Ang tanan nga ginpangabudlayan sang iya katawhan mangin wala sing pulos, kay masunog man lang ini.”

Siya ang nagabaylo sang mga panahon. Siya ang nagabuot kon sin-o ang magahari kag siya man ang nagailis sa ila. Siya ang nagahatag sang kaalam sa mga maalamon.

“Amo ato ang imo damgo, kag amo ini ang iya kahulugan: Mahal nga Hari, ikaw ang hari sang mga hari. Ginhimo ka nga hari sang Dios sang langit, kag ginhatagan ka niya sang gahom, kusog, kag kadungganan. Ginpagamhan niya sa imo ang mga tawo, mga sapat, kag mga pispis, bisan diin man sila. Ikaw amo ang ginarepresentar sadtong bulawan nga ulo sang estatwa. “Ang masunod sa imo nga ginharian indi pareho kagamhanan sa imo ginharian. Ang ikatatlo nga ginharian amo ang ginarepresentar sadtong saway nga parte sang estatwa, kag magagahom ini nga ginharian sa bug-os nga kalibutan. Kag ang sunod amo ang ikaapat nga ginharian nga daw pareho sang salsalon. Kay subong nga ang salsalon makadugmok sang tanan, ini nga ginharian magadugmok sang iban nga mga ginharian. Kag subong nga ang mga tiil sang estatwa salsalon kag tisa, ini nga ginharian mabahin. Pero magapabilin ini nga mabakod, tungod kay nakita mo man nga ang mga tiil sang estatwa may lakot nga salsalon. Ang salsalon kag tisa nga mga tudlo sang tiil nagakahulugan nga may bahin sang sini nga ginharian nga mabakod kag may bahin man nga maluya. Ang pag-impon sang salsalon kag tisa nagakahulugan man nga magaisa ang mga pangulo sang sini nga ginharian paagi sa pag-inasawahay. Pero indi magdugay ang ila pag-isa, pareho bala sang salsalon kag tisa nga indi puwede mikslahon. “Sa panahon sang sini nga mga pangulo, magatukod ang Dios sang langit sang isa ka ginharian nga indi gid mapukan hasta san-o. Indi gid ini madaog sang iban, kundi laglagon pa gani niya ang tanan nga ginharian kag magapabilin ini hasta san-o. Pareho bala sang imo nakita nga bato nga gintiphag halin sa bukid (pero indi tawo ang nagtiphag) nga nagdugmok sang estatwa nga salsalon, saway, tisa, pilak, kag bulawan. “Mahal nga Hari, nagpahayag ang gamhanan nga Dios sa imo kon ano ang matabo sa palaabuton. Amo ato ang imo damgo kag ang iya kahulugan. Matuod gid ang tanan ko nga ginsiling.”

Nagluhod dayon si Haring Nebucadnezar sa pagpadungog kay Daniel. Pagkatapos nagmando siya nga maghalad kag magsunog sang insenso kay Daniel. Nagsiling siya kay Daniel, “Tungod sang imo pagsugid sang akon damgo kag pagsaysay sang iya kahulugan, matuod gid man nga ang imo Dios amo ang labing gamhanan sa tanan nga dios. Siya ang dapat kilalahon nga Ginoo sang mga hari. Kag siya gid lang ang makapahayag sang mga tinago nga kamatuoran.” Ginhatagan dayon sang hari si Daniel sang madamo kag matahom nga mga regalo. Kag ginhatagan man niya siya sang mataas nga posisyon bilang manugdumala sang bug-os nga probinsya sang Babilonia kag pangulo sang tanan nga maalamon didto. Ginpangabay ni Daniel sa hari nga himuon sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego nga kabulig niya sa pagdumala sang probinsya sang Babilonia. Kag nagsugot man ang hari. Si Daniel iya nagpabilin didto sa palasyo sang hari.

Nagmando si Nebucadnezar nga Simbahon ang Estatwa Karon, nagpahimo si Nebucadnezar sang estatwa nga bulawan. Ang iya sini kataason 90 ka tapak kag ang kasangkaron 9 ka tapak. Kag sang natapos na, ginpatindog niya ini sa patag sang Dura didto sa probinsya sang Babilonia. Pagkatapos ginpatawag ni Haring Nebucadnezar ang mga gobernador, mga mayor, mga komisyoner, mga manuglaygay, mga tresurero, mga hukom, mga pangulo, kag ang iban pa nga mga opisyal sang mga probinsya agod magtambong sa pagdedikar sang estatwa. Sang didto na sila nagatindog sa atubangan sang estatwa, Pagkatapos ginpatawag ni Haring Nebucadnezar ang mga gobernador, mga mayor, mga komisyoner, mga manuglaygay, mga tresurero, mga hukom, mga pangulo, kag ang iban pa nga mga opisyal sang mga probinsya agod magtambong sa pagdedikar sang estatwa. Sang didto na sila nagatindog sa atubangan sang estatwa, nagsinggit ang manugbalita, “Kamo nga naghalin sa nagkalain-lain nga mga nasyon, lahi, kag lingguahe, kon mabatian na gani ninyo ang tunog sang budyong, plawta, kudyapi, arpa, kag iban pa nga mga instrumento, magluhod kamo dayon kag magsimba sa estatwa nga bulawan nga ginpatindog ni Haring Nebucadnezar. Ang bisan sin-o nga indi magsimba ihaboy gilayon sa nagadabadaba nga hurnohan.” Gani pagkabati nila sang tunog sang mga instrumento nagluhod dayon sila kag nagsimba sa estatwa.

Sang sadto nga tion, may pila ka taga-Babilonia nga nagpalapit sa hari kag ginpakalain nila ang mga Judio. Nagsiling sila kay Haring Nebucadnezar, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. Indi bala nga nagmando ka nga kon sin-o ang makabati sang tunog sang mga instrumento magluhod dayon kag magsimba sa estatwa nga bulawan, kag ang indi magsimba ihaboy sa nagadabadaba nga hurnohan? Pero wala nagtuman sang imo sugo ang mga Judio nga sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego nga ginpadumala mo sa probinsya sang Babilonia. Wala sila nagaalagad sa imo mga dios, kag wala sila nagasimba sa estatwa nga bulawan nga imo ginpatindog.” Pagkabati sadto sang hari puwerte gid ang iya kaakig. Ginpatawag niya dayon sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego. Pag-abot nila ginpamangkot sila sang hari, “Matuod bala nga wala kamo nagaalagad sa akon mga dios kag wala kamo nagasimba sa estatwa nga bulawan nga akon ginpatindog? Karon, ginamanduan ko kamo nga magsimba sa estatwa kon mabatian ninyo ang tunog sang mga instrumento. Kay kon indi gani, ihaboy kamo gilayon sa nagadabadaba nga hurnohan. Tan-awon ta lang kon may dios nga makaluwas sa inyo.”

Nagsabat sila nga tatlo, “Mahal nga Hari, wala kami sing may masiling parte sina. Kon amo gid man ina ang matabo luwason kami sang Dios nga amon ginaalagaran sa sina nga nagadabadaba nga hurnohan. Luwason kami sang Dios sa imo mga kamot. Pero kon indi gid man niya kami pagluwason, gusto namon nga mahibaluan mo nga indi gid kami mag-alagad sa imo mga dios ukon magsimba sa estatwa nga bulawan nga imo ginpatindog.” Tungod sa ila sabat puwerte gid ang kaakig sang hari sa ila, kag makita ini sa iya hitsura. Gani nagmando siya nga painiton pa gid sing pito ka pilo ang hurnohan. Dayon nagsugo siya sang iya pinakamakusog nga mga soldado nga gapuson sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego kag ihaboy sa nagadabadaba nga hurnohan. Gani gin-gapos sila kag ginhaboy sa hurnohan nga may mga bayo pa. Kag tungod nga ginpainit gid ang hurnohan suno sa mando sang hari, napatay ang mga soldado nga naghaboy sa ila tungod sa ibwal sang kalayo. Kag sila nga tatlo nga nakagapos nagtupa sa nagadabadaba nga hurnohan.

Samtang nagatan-aw si Haring Nebucadnezar gulpi siya nga tumindog sa puwerte nga katingala. Nagpamangkot siya sa iya mga opisyal, “Indi bala nga tatlo lang ka tawo ang aton gin-gapos kag ginhaboy sa kalayo?” Nagsabat sila, “Huo, Mahal nga Hari.” Nagsiling dayon ang hari, “Tan-awa ninyo! Apat ang nakita ko nga nagalakat-lakat sa kalayo. Wala na sila nakagapos kag wala sila maano. Ang isa sa ila daw isa ka dios.” Gani, nagpalapit si Nebucadnezar sa puwertahan sang nagadabadaba nga hurnohan kag nagpanawag, “Shadrac, Meshac, kag Abednego, nga mga alagad sang Labing Mataas nga Dios, guwa kamo dira! Dali kamo diri!” Kag nagguwa sila nga tatlo. Dayon nagtilipon sa ila ang mga gobernador, mga mayor, mga komisyoner, kag ang iban nga mga opisyal sang hari. Kag nakita nila nga wala sila maano sang kalayo. Bisan gani ang ila buhok ukon bayo wala gid masunog, kag bisan baho na lang sang aso wala gid.

Tungod sadto nagsiling ang hari, “Dayawon ang Dios nila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego. Ginpadala niya ang iya anghel agod luwason ang iya mga alagad nga nagsalig sa iya. Ini sila wala magsunod sa akon sugo nga magsimba sa estatwa, kundi ginpakamaayo pa nila nga ihaboy sila sa kalayo sang sa magsimba sa bisan sin-o nga dios luwas sa ila nga Dios. Gani nagamando ako nga ang bisan sin-o nga tawo sang bisan ano man nga nasyon, lahi, ukon lingguahe nga maghambal sing malain kontra sa Dios nila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego pagahiwa-hiwaon kag gub-on ang ila mga balay. Kay wala na gid sing iban pa nga Dios nga makaluwas pareho sini.” Kag ginhatagan sang hari sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego sang mas mataas pa gid nga posisyon sa probinsya sang Babilonia.

Ang Ikaduha nga Damgo ni Nebucadnezar Naghimo si Haring Nebucadnezar sang isa ka pahayag para sa tanan nga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe sa kalibutan. Amo ini ang nakasulat: “Kabay pa nga magmaayo gid ang inyo kahimtangan. “Gusto ko nga sugiran kamo sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang nga ginhimo sa akon sang Labing Mataas nga Dios. Daw ano ka makatilingala kag gamhanan ang mga milagro nga ginpakita sang Dios! Ang iya paghari wala sing katapusan.

Amo ini ang sentensya nga ginbantala sang mga anghel, agod mahibaluan sang tanan nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo. Kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya, bisan pa sa pinakakubos sa tanan nga tawo.

Pagatabugon ka palayo sa mga tawo kag magapuyo ka upod sa talunon nga mga sapat. Magahalab ka sang hilamon pareho sang baka kag mabasa ka permi sang tun-og. Pagkatapos sang pito ka tuig, kilalahon mo nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya.

Gani, Mahal nga Hari, kabay pa nga batunon mo ining akon laygay sa imo: Mag-untat ka sa pagpakasala kag maghimo sang matarong, kag magmaluluy-on ka sa mga imol. Kon himuon mo ina basi pa lang nga magmauswagon gihapon ikaw.”

Ini tanan natabo matuod sa kabuhi ni Haring Nebucadnezar. Kay pagkaligad sang isa ka tuig halin sang pagsaysay ni Daniel sang kahulugan sang damgo, amo ini ang natabo: Samtang nagadayan-dayan si Haring Nebucadnezar sa atop sang iya palasyo sa Babilonia nagsiling siya, “Daw ano ka gamhanan sang Babilonia nga akon ginhimo nga harianon nga puluy-an paagi sa akon kusog kag para sa akon kadungganan.” Wala pa gani siya makatapos hambal, may tingog halin sa langit nga nagsiling, “Haring Nebucadnezar, pamatii ini: Ginabawi na sa imo ang awtoridad bilang hari. Pagatabugon ka palayo sa mga tawo kag magapuyo ka upod sa talunon nga mga sapat. Magahalab ka sang hilamon pareho sang baka. Pagkatapos sang pito ka tuig, kilalahon mo nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya.” Sa gilayon natabo ini kay Nebucadnezar. Gintabog siya palayo sa mga tawo kag naghalab sang hilamon pareho sang baka. Nabasa permi ang iya lawas sang tun-og, kag naglaba ang iya balahibo pareho sang balahibo sang agila kag ang iya kuko pareho sang kuko sang pispis.

“Pagkatapos sang pito ka tuig, ako, si Nebucadnezar, nagdangop sa Dios, kag nagbalik ang akon maayo nga panghunahuna. Gani gindayaw ko kag ginpadunggan ang Labing Mataas nga Dios nga buhi sa wala sing katapusan. Nagsiling ako, ‘Ang iya paghari wala sing katapusan. Baliwala ang mga tawo sa kalibutan kon ikomparar sa iya. Ginahimo niya ang iya gusto sa mga anghel sa langit kag sa mga tawo sa duta. Wala sing may makapugong ukon makapamalabag sa iya.’ “Sang magbalik na ang akon maayo nga panghunahuna ginbalik man sa akon ang akon dungog kag kadayawan bilang hari. Ginbaton ako liwat sang akon mga opisyal kag mga manuglaygay, kag nangin mas gamhanan pa ako sang sa una. Gani karon ginadayaw ko kag ginapadunggan ang Hari sang langit, tungod kay husto kag matarong ang tanan niya nga ginahimo kag ginapaubos niya ang bisan sin-o nga nagapabugal.”

kay may isa ka tawo sa imo ginharian nga ang espiritu sang balaan nga mga dios ara sa iya. Sang panahon ni Haring Nebucadnezar nga imo amay, nagpakita ini nga tawo sang iya kaalam nga pareho sa kaalam sang mga dios. Ginhimo siya sang imo amay nga pangulo sang mga madyikero, mga babaylan, mga manugpakot, kag mga manughimalad.

“Mahal nga Hari, ginhimo sang Labing Mataas nga Dios ang imo amay nga si Nebucadnezar nga hari. Nangin gamhanan siya kag ginpadunggan sang mga tawo. Tungod sa gahom nga ginhatag sang Dios sa iya, nahadlok ang mga tawo sa iya sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe. Mahimo niya nga patyon ang bisan sin-o nga gusto niya nga patyon. Mahimo man niya nga indi pagpatyon ang bisan sin-o nga indi niya gusto nga patyon. Mapataas niya ang posisyon sang tawo nga gusto niya pataason; mapanubo man niya ang posisyon sang tawo nga gusto niya panubuon. Pero tungod kay nagpabugal siya kag nagmatinaastason, ginpahalin siya sa iya pagkahari kag gintabog palayo sa mga tawo. Kag nangin pareho sang sapat ang iya panghunahuna. Nagpuyo siya upod sa talunon nga mga asno kag naghalab sang hilamon pareho sang baka. Kag nabasa permi ang iya lawas sang tun-og. Amo ato ang iya situasyon hasta nga ginkilala niya nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya.

“Kag ikaw, Haring Belshazar nga iya anak, bisan nahibaluan mo na ini tanan, wala ka gihapon nagpaubos sang imo kaugalingon, kundi ginkabig mo ang imo kaugalingon nga labaw sa Ginoo sang langit. Ginpakuha mo ang mga ilimnan nga halin sa templo sang Dios kag gin-imnan ninyo ini sang imo dungganon nga mga bisita, mga asawa, kag iban pa nga mga asawa nga suluguon. Luwas pa sina, ginsimba mo ang mga dios nga hinimo halin sa pilak, bulawan, saway, salsalon, kahoy, kag bato—mga dios nga indi makakita, indi makabati, kag indi makaintiendi. Pero wala mo gindayaw ang Dios nga nagakapot sang imo kabuhi kag nagabuot sang tanan mo nga ginahimo. Gani ginpadala niya ato nga kamot agod magsulat sang sini nga mga pulong: “Mene, Mene, Tekel, Parsin. Gani ginpadala niya ato nga kamot agod magsulat sang sini nga mga pulong: “Mene, Mene, Tekel, Parsin. Amo ini ang ila kahulugan: Ang Mene nagakahulugan nga naisip na sang Dios ang nabilin nga inadlaw sang imo paghari, tungod kay tapuson na niya ini. Ang Tekel nagakahulugan nga gintimbang-timbang ka sang Dios, kag nasapwan niya nga nagkulang ka. Ang Parsin nagakahulugan nga mabahin ang imo ginharian kag ihatag sa Media kag Persia.” Pagkatapos hambal sini ni Daniel, nagmando dayon si Belshazar nga pabayuan si Daniel sang harianon nga bayo kag pakulintasan sang bulawan. Ginproklamar dayon si Daniel nga ikatatlo nga pinakamataas nga opisyal sa ginharian sang Babilonia. Sang sadto mismo nga gab-i, ginpatay si Belshazar nga hari sang mga taga-Babilonia. Ang nagbulos sa iya nga hari amo si Darius nga Medianhon, nga nagaedad sadto sing 62 ka tuig.

Ginhulog si Daniel sa Buho nga may mga Leon Karon, nagpili si Haring Darius sang 120 ka gobernador sa pagdumala sa bug-os niya nga ginharian. Ini nga mga gobernador ginadumalahan sang tatlo ka administrador, nga ang isa sa ila amo si Daniel. Amo ini ang ginhimo agod indi mabudlayan ang hari sa iya pagdumala. Si Daniel amo ang labing maayo gid sa ila tanan tungod sa iya pinasahi nga abilidad, gani nagplano ang hari nga padumalahon niya si Daniel sa bug-os niya nga ginharian. Tungod sadto, ang duha niya ka kaupod nga administrador kag ang mga gobernador nagpangita sang sala sa pagdumala ni Daniel agod may iakusar sila batok sa iya. Pero wala gid sila sing may nakita nga sala tungod kay masaligan gid si Daniel kag maayo ang iya pagdumala. Gani nagsiling sila, “Wala gid kita sing may iakusar batok sa iya, luwas kon pangitaan naton siya sang sala nga may kaangtanan sa Kasuguan sang iya Dios.” Gani nagkadto sila sa hari kag nagsiling, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. Kami nga mga administrador, mga mayor, mga gobernador, mga manuglaygay, kag mga komisyoner sang imo ginharian nagkasugot nga pangabayon ka nga maghimo sang isa ka sugo, nga sa sulod sang 30 ka adlaw wala gid sing may magpangamuyo sa kay bisan sin-o nga dios ukon tawo kundi sa imo lang. Kag dapat nga tumanon gid ini, kay ang bisan sin-o nga maglapas sang sini nga sugo ihaboy sa buho nga may mga leon. Gani Mahal nga Hari, ipatuman ini nga kasuguan. Ipasulat na ini kag pirmahe dayon agod indi na gid ini maliwat ukon mabaliwala, suno sa kasuguan sang aton ginharian nga Media kag Persia.” Nagsugot si Haring Darius, gani ginpirmahan niya ato nga kasuguan.

Pagkahibalo ni Daniel nga nagpirma ang hari, nagpauli siya. Sa ibabaw nga kuwarto sang balay ni Daniel, may mga bintana nga nagaatubang sa Jerusalem. Didto siya nagaluhod kag nagapangamuyo sa iya Dios sing tatlo ka beses sa isa ka adlaw, suno sa iya kinabatasan. Pero ginbantayan siya sang mga opisyal nga nagakontra sa iya, kag nakita nila siya nga nagapangamuyo kag nagapangayo sang bulig sa iya Dios. Gani nagkadto sila sa hari agod isugid ang paglapas ni Daniel sa kasuguan. Nagsiling sila sa hari, “Indi bala, Mahal nga Hari, nga nagpirma ka sang kasuguan nga sa sulod sang 30 ka adlaw wala sing may magpangamuyo sa kay bisan sin-o nga dios ukon tawo kundi sa imo lang? Kag ang bisan sin-o nga maglapas sang sadto nga sugo ihulog sa buho nga may mga leon?” Nagsabat ang hari, “Matuod ina, kag suno sa kasuguan sang aton ginharian nga Media kag Persia, indi na gid ina puwede liwaton ukon dulaon.” Dayon nagsiling sila sa hari, “Si Daniel nga isa sang mga bihag nga halin sa Juda wala nagatuman sa imo sugo. Nagapangamuyo siya sa iya Dios sing tatlo ka beses sa isa ka adlaw.” Pagkabati sini sang hari, nabalaka gid siya. Gusto niya nga buligan si Daniel. Gani nagpangita siya sang paagi nga maluwas si Daniel, hasta nga nahapunan siya. Nagtipon liwat ang mga opisyal sa hari kag nagsiling, “Nakahibalo ka, Mahal nga Hari, nga suno sa kasuguan sang aton ginharian nga Media kag Persia, ang kasuguan nga gindeklarar sang hari indi na puwede liwaton.”

Gani ginpadakop sang hari si Daniel kag ginpahulog sa buho nga may mga leon. Nagsiling ang hari kay Daniel, “Kabay pa nga luwason ka sang imo Dios nga padayon mo nga ginaalagad.” Dayon gintakpan sang isa ka dako nga bato ang buho nga ginhulugan kay Daniel, kag ginmarkahan ini sang hari sang iya singsing kag sang singsing sang iya dungganon nga mga tawo agod wala sing may mag-abri sini. Dayon nagpauli si Haring Darius sa palasyo. Wala siya nagkaon sadto nga gab-i kag wala man siya nagpangayo sang kalingawan. Kag wala siya makatulog.

Pagkaaga, sang nagapamanagbanag pa lang, nagdali-dali kadto ang hari didto sa buho nga may mga leon. Pag-abot niya didto, masinulub-on siya nga nagsinggit, “Daniel, alagad sang buhi nga Dios, ginluwas ka bala sa mga leon sang imo Dios nga padayon mo nga ginaalagad?” Nagsabat si Daniel, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. Wala ako pag-anha sang mga leon tungod kay nagpadala ang akon Dios sang mga anghel kag ginkipot nila ang baba sang mga leon. Ginhimo ini sang Dios tungod kay nahibaluan niya nga matinlo ang akon kabuhi kag wala ako sing may nahimo nga malain kontra sa imo.” Pagkabati sang hari, nalipay gid siya kag nagsugo siya nga kuhaon si Daniel sa buho. Sang nakuha na si Daniel, wala gid sila sing may nakita nga bisan gamay gid lang nga pilas ukon bagras sa iya lawas, tungod kay nagsalig siya sa Dios.

Dayon nagmando ang hari nga ang tanan nga nag-akusar kay Daniel ihulog sa buho nga may mga leon pati ang ila mga asawa kag mga anak. Sang ginhulog na sila, wala pa gani sila makatupa sa idalom ginlumpatan na sila sang mga leon kag ginpanggus-ab. Dayon nagsulat si Haring Darius sa tanan nga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe sa kalibutan. Amo ini ang iya ginsulat: “Kabay pa nga maayo gid ang inyo kahimtangan. “Nagamando ako nga ang tanan nga katawhan nga sakop sang akon ginharian magkahadlok kag magtahod sa Dios ni Daniel. Kay siya ang buhi nga Dios kag nagakabuhi sa wala sing katapusan. Magapadayon ang iya paghari hasta san-o. kag wala sing may makalaglag sini. Nagaluwas siya kag nagahimo sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang didto sa langit kag diri sa duta. Ginluwas niya si Daniel sa mga leon.” Nagmainuswagon si Daniel sang paghari ni Darius kag sang paghari ni Cyrus nga Persianhon.

Ginpadunggan siya kag ginhatagan sang awtoridad sa paghari, kag nag-alagad sa iya ang tanan nga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe. Magapadayon ang iya paghari sa wala sing katapusan kag wala sing may makalaglag sini.

Siling niya, “Atong apat ka sapat nagakahulugan sang apat ka hari nga magahari sa kalibutan. Pero ang mga balaan sang Labing Mataas nga Dios amo ang hatagan sang awtoridad sa paghari nga nagapadayon sa wala sing katapusan.”

“Dayon ginpamangkot ko pa gid siya kon ano ang kahulugan sadtong ikaapat nga sapat nga lain gid sang sa tatlo ka sapat. Makahaladlok gid ato tan-awon, kag ang iya mga ngipon salsalon kag ang mga kuko saway. Ginapang-it kag ginakaon niya ang iya mabiktima, kag kon may mabilin pa, ginatasak-tasak niya. Ginpamangkot ko man siya kon ano ang kahulugan sadtong napulo ka sungay sang ikaapat nga sapat kag sang isa pa ka sungay nga nag-ulhot kag nagpungal sang tatlo ka sungay. Ini nga sungay may mga mata kag may baba nga nagapabugal, kag kon tan-awon mas gamhanan siya sang sa iban nga mga sungay.

“Karon, amo ini ang iya ginsaysay sa akon: Ang ikaapat nga sapat amo ang ikaapat nga ginharian diri sa kalibutan nga lain sang sa iban nga mga ginharian. Salakayon niya kag laglagon ang bug-os nga kalibutan. Ang napulo ka sungay amo ang napulo ka hari nga magahari sa sadto nga ginharian. Magabulos sa ila ang isa ka hari nga lain sang sa ila, kag pierdihon niya ang tatlo ka hari.

Magahambal siya sang mga pulong nga kontra sa Labing Mataas nga Dios, kag hingabuton niya ang mga balaan sang Dios. Tinguhaan niya nga liwaton ang mga piesta kag Kasuguan. Kag ipasakop sa iya ang mga balaan sang Dios sa sulod sang tatlo ka tuig kag tunga. Pero pagkatapos, pagahukman siya, kuhaon ang iya gahom, kag laglagon sa wala sing katapusan.

Dayon ihatag sa balaan nga katawhan sang Labing Mataas nga Dios ang pagdumala kag paggahom sang mga ginharian sa bug-os nga kalibutan. Gani magahari sila hasta san-o, kag ang tanan nga mga ginharian magaalagad kag magatuman sa ila.

“Magaayuhay ining duha ka hari pero pareho sila nga magabutig kag magahunahuna sang malain batok sa isa kag isa. Indi magmadinalag-on ang ila katuyuan batok sa isa kag isa. Kag magapadayon ang ila pag-inaway tungod kay ang katapusan magaabot pa sa natalana nga tion.

Ang Pahayag Parte sa Katapusan nga Tion Nagsiling pa ang daw sa tawo, “Sa sina nga tion, magadala si Micael sang silot nga halin sa Dios. Si Micael nga ini amo ang gamhanan nga pangulo nga manug-apin sang imo mga kasimanwa. Mangin mabudlay gid ang situasyon sa sina nga tion, kag ina nga kabudlayan wala pa gid natabo halin sang pagsugod sang mga nasyon. Pero pagaluwason sa sina nga kabudlayan ang kapareho mo nga mga Israelinhon nga ang ila mga ngalan nasulat sa libro nga ginlistahan sang mga may kabuhi nga wala sing katapusan.

Nagpili sila sang mga hari kag mga opisyal nga wala ko ginpili. Naghimo sila sang mga dios-dios halin sa ila mga pilak kag mga bulawan. Kag ini nga mga dios-dios amo ang nagdala sang kalaglagan sa ila.

Laglagon ko kamo nga mga taga-Israel, tungod kay kontra ninyo ako nga inyo manugbulig. Nagpangayo kamo sang hari kag mga opisyal kay nagasalig kamo nga sila ang makabulig sa inyo. Gani sa akon kaakig ginhatag ko sila sa inyo, kag sa akon kaugot ginkuha ko sila. Ti, diin na karon ang inyo hari kag ang mga pangulo sang tagsa ninyo ka banwa nga magaluwas sa inyo? Nagpangayo kamo sang hari kag mga opisyal kay nagasalig kamo nga sila ang makabulig sa inyo. Gani sa akon kaakig ginhatag ko sila sa inyo, kag sa akon kaugot ginkuha ko sila. Ti, diin na karon ang inyo hari kag ang mga pangulo sang tagsa ninyo ka banwa nga magaluwas sa inyo?

Nagtuo ang mga taga-Nineve sa Dios. Tanan sila, halin sa pinakadungganon hasta sa pinakakubos, nagsul-ob sang sako kag nagpuasa sa pagpakita nga nagahinulsol sila. Kay sang pagkabati sang hari sa mensahi ni Jonas, nagtindog siya sa iya trono kag gin-uba niya ang iya kunop kag nagsul-ob sang sako, kag dayon nagpungko siya sa duta sa pagpakita nga nagahinulsol siya. Naghimo siya sang pahibalo sa mga taga-Nineve nga nagasiling, “Suno sa mando sang hari kag sang iya mga opisyal, wala sing bisan isa sa inyo nga magkaon ukon mag-inom, bisan ang inyo mga baka, karnero, ukon kanding. Magsul-ob kamo tanan sang sako, pati ang mga sapat, kag magpangamuyo kamo sa Dios sing tinagipusuon. Magtalikod kamo sa inyo malaot nga pagkabuhi kag sa pagpamintas nga inyo ginahimo.

Ginsaway ni Micas ang mga Pangulo kag ang mga Propeta sang Israel kag sang Juda Nagsiling si Micas, “Kamo nga mga pangulo sang Israel kag sang Juda, pamati kamo! Indi bala nga kamo kuntani ang dapat magpaluntad sang hustisya? Pero ginakaugtan ninyo ang maayo kag ginahigugma ang malaot. Ginapigos ninyo ang akon mga kasimanwa; daw pareho lang nga ginapanitan ninyo sila, ginakuha ang ila mga unod sa ila mga tul-an, ginapang-utod-utod ang ila mga tul-an, ginapangkihad-kihad ang ila mga unod, ginaluto, kag dayon ginakaon. Pero ginakaugtan ninyo ang maayo kag ginahigugma ang malaot. Ginapigos ninyo ang akon mga kasimanwa; daw pareho lang nga ginapanitan ninyo sila, ginakuha ang ila mga unod sa ila mga tul-an, ginapang-utod-utod ang ila mga tul-an, ginapangkihad-kihad ang ila mga unod, ginaluto, kag dayon ginakaon.

“Kamo nga mga pangulo sang Israel kag sang Juda, pamati kamo! Ginakaugtan ninyo ang hustisya kag ginatiko ang husto. Ginatukod ninyo ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem, sa malaot nga paagi. Handa kamo nga magpatay sang tawo basta matukod lang ini.

Kag paagi sa iya nga kasuguan, husayon niya ang mga pagbinais-bais sang madamo nga mga nasyon, bisan pa atong gamhanan nga mga nasyon sa malayo. Gani indi na mag-ilinaway ang mga nasyon, kag indi na man sila maghanas sang mga tawo sa pagpakig-away. Himuon na lang nila nga punta sang mga arado ang ila mga espada kag himuon na lang nila nga mga inughagbas ang ila mga bangkaw.

Ang Ginpromisa nga Pangulo Halin sa Betlehem Nagsiling ang Ginoo, “Ikaw, Betlehem Efrata, isa sa pinakagamay nga banwa sa Juda. Pero magahalin sa imo ang isa ka tawo nga magaalagad sa akon bilang pangulo sang Israel, nga ang iya mga katigulangan bantog nga mga tawo sang una gid nga panahon.”

Ang Ginoo ang mangin hari sang bug-os nga kalibutan. Siya lang ang kilalahon nga Dios kag wala na sing iban pa.

Dayon ang tanan nga mabilin sa mga nasyon nga nagsalakay sa Jerusalem magataklad sa sini nga siyudad kada tuig sa pagsimba sa Hari, ang Ginoo nga Makagagahom, kag sa pagselebrar sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. Ang mga katawhan nga indi magkadto sa Jerusalem sa pagsimba sa Hari, ang Ginoo nga Makagagahom, indi pagpadal-an sang ulan. Ang mga katawhan sang Egipto nga indi magkadto sa Jerusalem padal-an sang Ginoo sang kalalat-an nga pareho sa ipadala niya sa mga nasyon nga indi magkadto sa pagselebrar sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. Amo ina ang silot sa Egipto kag sa tanan nga nasyon nga indi magkadto sa Jerusalem sa pagselebrar sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag.

Ginsimba si Jesus sang mga Lalaki nga halin sa Sidlangan Natawo si Jesus sa Betlehem nga sakop sang Judea sang panahon nga si Herodes ang hari. May nag-abot nga mga tawo sa Jerusalem halin sa sidlangan nga nagatuon parte sa kahulugan sang mga bituon. Nagpamangkot sila, “Diin bala natawo ang hari sang mga Judio? Nakita namon ang iya bituon sa sidlangan, gani nagkadto kami diri sa pagsimba sa iya.” Sang pagkabati sini ni Haring Herodes, indi siya mapahamtang, pati ang tanan nga tawo sa Jerusalem. Gani ginpatawag niya ang tanan nga manugdumala nga mga pari kag mga manunudlo sang Kasuguan, kag nagpamangkot siya sa ila kon diin matawo ang Cristo. Nagsabat sila, “Didto sa Betlehem nga sakop sang Judea, kay amo ini ang ginsulat sang isa ka propeta, ‘Ikaw, Betlehem, sa duta sang Juda, indi ikaw ang pinakakubos sa nagapanguna nga mga banwa sa Juda; kay dira sa imo magahalin ang pangulo nga magaatipan sa akon katawhan nga Israelinhon.’”

Ang Pagpalagyo sa Egipto Sang makahalin na ang mga tawo nga halin sa sidlangan, nagpakita ang anghel sang Ginoo kay Jose sa damgo kag nagsiling, “Bangon ka, dal-a ang bata kag ang iya iloy kag magpalagyo kamo sa Egipto. Didto lang anay kamo magpabilin hasta nga magsiling ako sa inyo nga puwede na kamo makabalik, kay pangitaon ni Herodes ang bata agod patyon siya.” Gani sadto gid nga gab-i, nagbangon si Jose kag gindala niya ang mag-iloy didto sa Egipto. Nagtiner sila didto hasta napatay si Herodes. Ini natabo agod matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi sa propeta nga nagsiling, “Gintawag ko ang akon anak halin sa Egipto.”

Ang Pagpamatay sa mga Bata Sang mahibaluan ni Herodes nga gindayaan siya sang mga tawo nga halin sa sidlangan, naakig gid siya. Nagmando siya nga pamatyon ang tanan nga bata nga lalaki sa Betlehem kag sa palibot sini, nga nagaedad sang duha ka tuig paidalom. Kay suno sa iya nahibaluan sa mga tawo nga naghalin sa sidlangan, mga duha na ka tuig ang nakaligad halin sang ila pagkakita sang bituon.

Sa liwat gindala pa gid niya si Jesus sa mataas gid nga bukid, kag ginpakita sa iya ang tanan nga ginharian sang kalibutan kag ang iya sini gahom kag manggad. Nagsiling si Satanas sa iya, “Ini tanan ihatag ko sa imo kon magluhod ka kag magsimba sa akon.” Dayon nagsiling si Jesus, “Palayo ka Satanas! Nagasiling ang Kasulatan, ‘Simbahon mo ang Ginoo nga imo Dios kag siya gid lang ang imo alagaron.’”

Sin-o ang Aton dapat Alagaron, Ang Dios ukon ang Manggad? “Wala sing tawo nga makaalagad sing dungan sa duha ka agalon, kay magasikway siya sa isa kag magahigugma sa isa; magadampig siya sa isa kag magapakalain sa isa. Indi man kamo makaalagad sing dungan sa Dios kag sa manggad.

“Himua ninyo sa inyo isigkatawo ang luyag ninyo nga himuon nila sa inyo. Amo ini ang husto nga pagtuman sa Kasuguan ni Moises kag sa mga sinulatan sang mga propeta.”

Mag-andam kamo sa mga tawo, kay pagadakpon nila kamo kag dal-on sa mga hukmanan kag pagahanuton nila kamo sa ila mga simbahan. Iakusar nila kamo sa mga gobernador kag mga hari tungod sang inyo pagsunod sa akon. Kag didto magasugid kamo sang Maayong Balita sa ila kag sa mga indi Judio. Kon imbistigaron na kamo, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo ihambal, kag kon paano kamo magsabat. Kay kon kamo didto na, ang Espiritu Santo amo ang magatudlo sa inyo kon ano ang inyo isabat. Gani ang inyo ihambal indi inyo kundi iya sang Espiritu nga halin sa inyo Amay. Siya ang magahambal paagi sa inyo.

Kon hingabuton kamo sa isa ka banwa, magpalagyo kamo pakadto sa isa ka banwa. Kay sa pagkamatuod, sa wala pa ninyo malibot ang tanan nga banwa sang Israel, ako nga Anak sang Tawo magabalik.

Ang Pagpatay kay Juan nga Manugbautiso Sa sadtong mga inadlaw, nakabalita si Herodes nga manugdumala sang Galilea parte kay Jesus. Gani nagsiling siya sa iya mga opisyal, “Siya amo si Juan nga manugbautiso. Nabanhaw siya! Amo ina nga may gahom siya sa paghimo sang mga milagro.”

Sadto anay, ginpadakop ni Herodes si Juan tungod nga ginsilingan siya ni Juan, “Kontra sa Kasuguan ang imo pagpuyo upod kay Herodias.” Kay si Herodias asawa ni Felipe nga utod ni Herodes. Tungod sa dumot ni Herodias kay Juan, ginpadakop siya ni Herodes kag ginpapriso. Sadto anay, ginpadakop ni Herodes si Juan tungod nga ginsilingan siya ni Juan, “Kontra sa Kasuguan ang imo pagpuyo upod kay Herodias.” Kay si Herodias asawa ni Felipe nga utod ni Herodes. Tungod sa dumot ni Herodias kay Juan, ginpadakop siya ni Herodes kag ginpapriso. Ipapatay kuntani ni Herodes si Juan, ugaling nahadlok siya sa mga Judio tungod nga ginakabig nila si Juan nga propeta. Pag-abot sang kaadlawan ni Herodes, nagsaot ang dalaga nga anak ni Herodias para sa mga bisita nga nagtambong didto, kag nalipay gid si Herodes. Gani nagsiling siya sa dalaga, “Sige, magpangayo ka sa akon bisan ano, kag ginasumpa ko nga ihatag ko gid ina sa imo.” Sa pagsugyot sang iya iloy nagsabat ang dalaga, “Ihatag mo sa akon subong ang ulo ni Juan nga manugbautiso nga nabutang sa bandehado.” Pagkabati sadto ni Haring Herodes nagkasubo gid siya. Pero tungod nga nakapanumpa siya kag nabatian mismo sang iya mga bisita, nagsugo siya nga himuon ang ginapangayo sang dalaga. Ginpautod niya ang ulo ni Juan didto sa prisohan. Ginbutang nila dayon sa bandehado kag gindala sa dalaga. Kag ginhatag niya ini sa iya iloy.

Ang Pagbayad sang Buhis Para sa Templo Sang pag-abot nila ni Jesus sa Capernaum, ginpalapitan si Pedro sang mga manugsukot sang buhis sa templo kag ginpamangkot, “Nagabayad bala ang inyo manunudlo sang buhis para sa templo?” Nagsabat si Pedro sa iya, “Huo, nagabayad siya.” Pagsulod ni Pedro sa balay ginpamangkot siya dayon ni Jesus, “Simon, kon sa imo abi, sin-o bala ang ginapabayad sang mga hari diri sa kalibutan sang buhis, ang ila bala mga anak ukon ang iban?” Nagsabat si Pedro, “Siyempre ang iban.” Dayon nagsiling si Jesus, “Kon amo sina, nagakahulugan nga ang mga anak indi kinahanglan nga magbayad. Ugaling kon indi kita magbayad basi kon maglain ang ila buot sa aton, gani magkadto ka sa dagat kag magpamunit. Abrihan mo ang baba sang una nga isda nga imo makuha kag makita mo didto ang kuwarta nga sarang naton ibayad para sa aton buhis nga duha. Kuhaon mo ang kuwarta kag ibayad dayon sa mga nagasukot sang buhis para sa templo.”

Ano bala sa imo, husto bala nga kita nga mga Judio magbayad sang buhis sa Emperador sang Roma ukon indi?” Pero nahibaluan ni Jesus ang ila malain nga tinutuyo, gani nagsiling siya sa ila, “Mga hipokrito! Ngaa bala ginatilawan ninyo ako nga dakpon paagi sa sini nga pamangkot? Abi pakitai ninyo ako sang kuwarta nga ginagamit sa pagbayad sang buhis.” Kag ginpakita nila ang kuwarta. Nagsiling si Jesus sa ila, “Kay sin-o bala ini hitsura kag ngalan?” Nagsabat sila, “Iya sang Emperador.” Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ti kundi ihatag ninyo sa Emperador ang iya sang Emperador, kag sa Dios ang iya sang Dios.”

Gani pamati kamo! Magapadala ako sa inyo sang mga propeta kag maalam nga mga tawo kag mga manunudlo. Ang iban sa ila pamatyon ninyo. Ipalansang ninyo sila sa krus. Kag ang iban hanuton ninyo sa inyo mga simbahan. Kag kon bisan diin nga lugar sila magpalagyo lagson ninyo.

Makabati kamo sang mga gira nga malapit sa inyo kag makabalita kamo nga didto sa malayo nagagira man. Pero indi kamo magkahadlok. Kinahanglan gid nga matabo ini, pero indi pa ini ang katapusan. Magailinaway ang mga nasyon kag magailinaway ang mga ginharian. May magaabot nga mga gutom kag mga linog sa nagkalain-lain nga mga lugar. Ini tanan umpisa pa lang sang mga kabudlayan nga magaabot. “Sa sina nga mga inadlaw dumtan kamo sang mga tawo sa tanan nga nasyon tungod sang inyo pagsunod sa akon. Dakpon nila kamo kag itugyan sa mga tawo nga magasilot sa inyo, kag ang iban sa inyo pagapatyon.

Ang manugdumala nga mga pari kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio nagpangita sang mga butig nga ebidensya batok kay Jesus agod ipapatay nila siya. Pero bisan madamo ang nagpalapit kag nagsugid sang butig batok kay Jesus, wala sila sing may nakita nga ebidensya agod ipapatay siya. Sang ulihi may duha ka tawo nga nagpalapit

Dayon ginduplaan nila siya sa guya kag ginsumbag, kag ang mga nagtampa sa iya nagsiling, “Kon ikaw ang Cristo, pakta abi kon sin-o ang nagtampa sa imo.”

Gin-imbistigar ni Pilato si Jesus Karon, sang didto na si Jesus kay Pilato ginpamangkot siya ni Pilato, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus, “Ginasiling mo.” Pero wala siya magsabat sa mga akusasyon sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manugdumala sang mga Judio. Gani nagsiling si Pilato sa iya, “Ngaa bala wala ka nagasabat sa ila mga akusasyon batok sa imo?” Pero wala gid nagsabat si Jesus, gani natingala gid ang gobernador.

Ginyaguta sang mga Soldado si Jesus Dayon gindala sang mga soldado si Jesus sa sulod sang palasyo sang gobernador, kag nagtilipon didto sa iya ang isa ka batalyon nga mga soldado. Gin-ubahan nila siya kag ginsukluban sang kapa nga pula. Pagkatapos naghimo sila sang korokorona nga tunukon kag ginsuksok ini sa ulo ni Jesus. Ginpakaptan nila sa iya tuo nga kamot ang bulobaston nga pareho sang iya sang hari. Dayon nagluhod-luhod sila sa iya kag nagyaguta nga nagasiling, “Mabuhay ang Hari sang mga Judio!” Ginduplaan nila siya kag ginkuha ang ginakaptan niya nga bulobaston kag ginlampos sa iya ulo. Sa tapos sang ila pagyaguta, gin-uba nila ang kapa kag ginsuksukan nila siya liwat sang iya bayo. Dayon gindala nila siya sa guwa sang siyudad agod ilansang sa krus.

Sa ibabaw sang iya ulo nagbutang sila sang karatula. Ginsulat nila didto ang akusasyon kontra sa iya nga nagasiling, “Amo ini si Jesus nga Hari sang mga Judio.”

Nagsiling sila, “Ginluwas niya ang iban, pero indi siya makaluwas sang iya kaugalingon! Indi bala hari siya kuno sang Israel? Kon makapanaog siya sa krus, matuo kita sa iya.

Nagpalapit si Jesus sa ila kag nagsiling, “Ginhatag sa akon ang tanan nga gahom sa langit kag sa duta.

Gintawag ni Jesus ang Apat ka Mangingisda Sang napriso si Juan nga manugbautiso, nagkadto si Jesus sa Galilea kag nagwali sang Maayong Balita nga halin sa Dios. Nagsiling siya, “Nag-abot na ang tion nga gintagna sang mga propeta sang una. Malapit na ang paghari sang Dios. Gani maghinulsol kamo sa inyo mga sala kag magtuo sa Maayong Balita.”

Ang Pagpatay kay Juan nga Manugbautiso Nakaabot kay Haring Herodes ang mga balita parte kay Jesus tungod nga nagbantog na siya. Ang iban nagasiling nga si Jesus amo si Juan nga manugbautiso nga nabanhaw, amo ina nga may gahom siya sa paghimo sang mga milagro. Pero nagasiling ang iban nga siya si Propeta Elias. Kag nagasiling pa gid ang iban nga siya isa ka propeta nga pareho sang mga propeta sang una. Pero pagkabati ni Herodes sina nga mga balita, nagsiling siya, “Nabanhaw si Juan nga akon ginpapugutan sang ulo.”

Ginpapugutan ni Herodes sang ulo si Juan tungod sang dumot ni Herodias sa iya, kay amo ini ang natabo: Ginpangasawa ni Herodes si Herodias nga asawa sang iya utod nga si Felipe. Permi lang ginahambalan ni Juan si Herodes nga indi husto ang iya pagpangasawa sa asawa sang iya utod. Gani tungod kay Herodias, ginpadakop ni Herodes si Juan kag ginpapriso. Ginpapugutan ni Herodes sang ulo si Juan tungod sang dumot ni Herodias sa iya, kay amo ini ang natabo: Ginpangasawa ni Herodes si Herodias nga asawa sang iya utod nga si Felipe. Permi lang ginahambalan ni Juan si Herodes nga indi husto ang iya pagpangasawa sa asawa sang iya utod. Gani tungod kay Herodias, ginpadakop ni Herodes si Juan kag ginpapriso. Kag tungod sa dumot ni Herodias kay Juan gusto niya nga ipapatay siya, pero indi niya mahimo tungod nga indi magsugot si Herodes. Kay nahadlok si Herodes kay Juan tungod nga nahibaluan niya nga si Juan diosnon kag matarong nga tawo. Gani gin-apinan ni Herodes si Juan agod indi maano. Gusto ni Herodes nga magpamati sa mga wali ni Juan bisan matuod nga ang iya mga nabatian nagapalibog sang iya ulo. Sang ulihi nag-abot gid man ang tion nga ginahulat ni Herodias. Natabo ini sa kaadlawan ni Herodes. Nagpapunsyon si Herodes kag gin-imbitar niya ang mga opisyal sang Galilea, ang mga kumander sang Romanhon nga mga soldado, kag ang mga kilala nga mga tawo didto. Sa tion na sang punsyon, nagsulod ang dalaga nga anak ni Herodias kag nagsaot. Nalipay gid si Herodes kag ang iya mga bisita. Gani nagsiling si Herodes sa dalaga, “Pangayo ka sa akon sang bisan ano nga imo naluyagan kag ihatag ko sa imo.” Kag siling pa gid niya sa dalaga, “Ginasumpa ko nga bisan ano ang imo pangayuon sa akon ihatag ko sa imo, bisan katunga pa sang akon ginharian.” Nagguwa ang dalaga kag nagpamangkot sa iya iloy kon ano ang iya pangayuon. Nagsabat ang iya iloy nga pangayuon niya ang ulo ni Juan nga manugbautiso. Dayon nagdali-dali siya balik sa hari. Pag-abot niya didto nagsiling siya, “Gusto ko nga ihatag mo sa akon subong gid ang ulo ni Juan nga manugbautiso nga nabutang sa bandehado.” Pagkabati sadto sang hari nagkasubo gid siya. Pero tungod nga nakapanumpa siya kag nabatian mismo sang iya mga bisita, indi niya gusto nga maguba ang iya promisa sa dalaga. Sa gilayon ginsugo niya ang isa ka soldado nga dal-on sa iya ang ulo ni Juan. Gani naglakat ang soldado sa prisohan kag ginpugutan sang ulo si Juan. Pagkatapos ginbutang niya sa bandehado ang ulo ni Juan kag ginhatag sa dalaga, kag ginhatag man sang dalaga sa iya iloy.

Gani nagkadto sila kay Jesus kag nagpamangkot, “Manunudlo, nahibaluan namon nga matuod ang imo ginasugid. Kay wala ka nagapadala-dala sa mga tawo bisan sin-o pa sila, kundi kon ano ang kamatuoran parte sa kabubut-on sang Dios sa mga tawo amo gid ang imo ginatudlo. Ano bala sa imo, husto bala nga kita nga mga Judio magbayad sang buhis sa Emperador sang Roma? Dapat bala kita magbayad ukon indi?” Pero nahibaluan ni Jesus nga nagapakuno-kuno sila, gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa bala ginatilawan ninyo ako nga dakpon paagi sa sini nga pamangkot? Abi dal-i ninyo ako diri sang kuwarta kay tan-awon ko.” Gani gindal-an nila siya. Dayon nagpamangkot siya sa ila, “Kay sin-o bala ini hitsura kag ngalan?” Nagsabat sila, “Iya sang Emperador.” Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ti kundi ihatag ninyo sa Emperador ang iya sang Emperador, kag sa Dios ang iya sang Dios.” Kag natingala gid sila sa iya.

Kon makabati kamo sang mga gira nga malapit sa inyo kag makabalita kamo nga didto sa malayo nagagira man, indi kamo magkahadlok. Kinahanglan gid nga matabo ini, pero indi pa ini ang katapusan. Magailinaway ang mga nasyon kag magailinaway ang mga ginharian. May magaabot nga mga linog sa nagkalain-lain nga mga lugar kag may magaabot nga mga gutom. Pero ini nga mga butang umpisa pa lang sang mga kabudlayan nga magaabot.

“Mag-andam kamo, kay pangdakpon kamo kag dal-on sa mga hukmanan. Pagahanuton kamo sa mga simbahan sang mga Judio. Magaatubang kamo sa mga gobernador kag sa mga hari tungod sang inyo pagsunod sa akon. Kag didto magasugid kamo sang Maayong Balita sa ila. Sa wala pa mag-abot ang katapusan, kinahanglan iwali anay ang Maayong Balita sa tanan nga lugar. Kon dal-on kamo sa korte kag imbistigaron, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo isabat, kay kon sa oras nga kinahanglan kamo maghambal, ihambal lang ninyo ang ginapahambal sa inyo sang Espiritu Santo. Kay indi kamo ang magahambal kundi ang Espiritu Santo paagi sa inyo.

Si Jesus sa Atubangan sang Korte Gindala nila si Jesus sa balay sang pangulo nga pari. Nagtilipon didto ang manugdumala nga mga pari, ang mga manugdumala sang mga Judio, kag ang mga manunudlo sang Kasuguan. Si Pedro nagsunod man, pero malayo-layo ang iya antad kay Jesus. Nagsulod siya sa lagwerta sang balay sang pangulo nga pari kag nagpungko upod sa mga guwardya agod magpainit-init malapit sa kalayo. Karon, ang manugdumala nga mga pari kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio nagpangita sang mga ebidensya batok kay Jesus agod ipapatay nila siya, pero wala gid sila sing may nakita. Madamo ang nagtestigo sang butig batok sa iya pero wala nagsinanto ang ila mga sugid.

Pagkabati sadto sang pangulo nga pari, gin-gisi niya ang iya bayo sa kaakig kag nagsiling, “Indi na kinahanglan sang mga testigo! Nabatian ninyo ang pagpasipala niya sa Dios. Ano bala sa inyo?” Kag ginsentensyahan nila siya nga patyon. Ang iban sa ila nagdupla kay Jesus. Ginbuta-butahan nila siya kag ginsumbag. Dayon nagsiling sila, “Pakta abi kon sin-o ang nagsumbag sa imo?” Pagkatapos ginkuha siya sang mga guwardya kag sige ang ila tampa sa iya.

Gindala si Jesus kay Pilato Aga pa gid sang madason nga adlaw, nagmiting ang manugdumala nga mga pari kaupod ang mga manugdumala sang mga Judio, ang mga manunudlo sang Kasuguan, kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio. Gin-gapos nila si Jesus kag gindala didto kay Gobernador Pilato agod itugyan sa iya. Ginpamangkot siya ni Pilato, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ginasiling mo.” Madamo ang mga akusasyon sang manugdumala nga mga pari batok kay Jesus. Gani ginpamangkot siya liwat ni Pilato, “Wala ka bala sing isabat sa mga akusasyon nga ina? Madamo gid ang ila akusasyon batok sa imo.” Pero wala gid nagsabat si Jesus, gani natingala gid si Pilato.

Nagpamangkot siya sa ila, “Gusto bala ninyo nga buy-an ko ang hari sang mga Judio?”

Ginpamangkot ni Pilato ang mga tawo, “Ano ang akon himuon sa tawo nga inyo ginasiling nga hari sang mga Judio?” Nagsinggit sila, “Ilansang siya sa krus!”

Gani tungod nga gusto ni Pilato nga paayunan ang mga tawo, ginbuy-an niya si Barabas. Pero si Jesus ginpahanot niya kag gintugyan sa mga soldado agod ilansang sa krus. Ginyaguta sang mga Soldado si Jesus Gindala sang mga soldado si Jesus sa sulod sang palasyo sang gobernador kag gintawag nila ang bug-os nga batalyon sang mga soldado nga magtilipon didto. Pagkatapos ginsukluban nila si Jesus sang kapa nga granate kag naghimo sila sang korokorona nga tunukon kag ginsuksok nila sa iya ulo. Dayon nagsaludo sila sa iya nga nagasiling, “Mabuhay ang Hari sang mga Judio!” Kag sige ang ila lampos sang bulobaston sa iya ulo kag ginaduplaan pa nila siya. Ginluhod-luhuran nila siya kag ginsulusimba. Sa tapos sang ila pagyaguta, gin-uba nila ang kapa nga granate kag ginsuksukan nila siya liwat sang iya bayo. Dayon gindala nila siya sa guwa sang siyudad agod ilansang sa krus.

May karatula sa ibabaw sang krus kag amo ini ang nakasulat nga akusasyon kontra sa iya: “Ang Hari sang mga Judio.”

Tan-awon ta abi karon kon makapanaog sa krus ang Cristo nga hari sang Israel, kag kon makapanaog siya matuo kita sa iya.” Pati ang iya mga kaupod nga ginlansang nagyaguta man sa iya.

Mangin bantog siya kag kilalahon nga Anak sang Labing Mataas nga Dios. Ihatag sa iya sang Ginoong Dios ang ginharian sang iya katigulangan nga si David. Magahari siya sa mga kaliwat ni Jacob hasta san-o; ang iya paghari wala sing katapusan.”

Ang Pagkatawo ni Jesus Sang sadto nga panahon nga natawo si Juan, naghimo ang Emperador sang Roma nga si Augustus sang kasuguan nga ang mga pumuluyo sang tanan nga nasyon sa iya ginharian dapat magpalista. (Amo ato ang una nga sensos sang si Quirinius ang gobernador sang probinsya sang Syria. Gani nagpauli ang mga tawo sa ila kaugalingon nga banwa agod magpalista.)

Ang Pagwali ni Juan nga Manugbautiso Pagkaligad sang pila ka tuig, may ginhambal ang Dios kay Juan nga anak ni Zacarias didto sa kamingawan. Natabo ini sang ika-15 nga tuig sang pagdumala ni Tiberius nga Emperador sang Roma. Sa sini man nga tion, si Poncio Pilato ang gobernador sang Judea, kag si Herodes ang pangulo sang Galilea. Si Felipe nga utod ni Herodes ang pangulo sang Iturea kag Traconitis; kag si Lysanias ang pangulo sang Abilene. Si Anas kag si Caifas ang pangulo nga mga pari. Ang Pagwali ni Juan nga Manugbautiso Pagkaligad sang pila ka tuig, may ginhambal ang Dios kay Juan nga anak ni Zacarias didto sa kamingawan. Natabo ini sang ika-15 nga tuig sang pagdumala ni Tiberius nga Emperador sang Roma. Sa sini man nga tion, si Poncio Pilato ang gobernador sang Judea, kag si Herodes ang pangulo sang Galilea. Si Felipe nga utod ni Herodes ang pangulo sang Iturea kag Traconitis; kag si Lysanias ang pangulo sang Abilene. Si Anas kag si Caifas ang pangulo nga mga pari.

Bisan pa gani si Herodes nga pangulo sang Galilea ginsaway ni Juan tungod nga ginhimo niya nga kerida ang iya bayaw nga si Herodias kag tungod sang madamo pa nga kalainan nga iya ginhimo. Sang ulihi nagdugang pa gid ang sala ni Herodes, kay ginpapriso niya si Juan.

Naglibog ang Ulo ni Herodes Parte kay Jesus Ang balita parte sa ginahimo nila ni Jesus nakaabot kay Herodes nga pangulo sang Galilea. Naglibog gid ang ulo ni Herodes kay may mga tawo nga nagasiling, “Nabanhaw si Juan nga manugbautiso.” May iban man nga nagasiling, “Siya si Propeta Elias sang una nga nag-abot subong.” Kag may iban pa gid nga nagasiling, “Nabanhaw ang isa sa mga propeta.” Nagsiling si Herodes, “Ginpapugutan ko sing ulo si Juan. Pero sin-o ayhan ini nga tawo? Kay makatilingala nga mga butang ang akon nabatian parte sa iya.” Gani nagtinguha gid si Herodes nga makita niya si Jesus.

Amo gani nga suno sa kaalam sang Dios nagsiling siya, ‘Magapadala ako sa ila sang mga propeta kag mga apostoles; ang iban sang akon ipadala pagapatyon nila, kag ang iban hingabuton nila.’ Gani kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon pagasilutan man sang Dios tungod sang ila pagpamatay sang mga propeta sang una, halin pa sang pagtuga sang kalibutan—

Kon may mag-akusar sa imo, tinguhai gid sa pagpakighusay samtang nagapakadto pa lang kamo sa korte. Kay basi piliton gid niya ikaw nga dal-on sa huwis kag itugyan ka dayon sang huwis sa pulis agod prisohon.

“Wala sing suluguon nga makaalagad sa duha ka agalon. Kay magasikway siya sa isa kag magahigugma sa isa; magadampig siya sa isa kag magapakalain sa isa. Indi man kamo makaalagad sing dungan sa Dios kag sa manggad.”

Nagsabat ang hari, ‘Sugiran ko kamo, ang bisan sin-o nga may ara hatagan pa. Pero ang wala iya, bisan ang diutay nga ara sa iya kuhaon pa. Kon parte sa sadto nga mga tawo nga nagakontra sa akon kag indi gusto nga maghari ako sa ila, dal-a ninyo sila diri sa akon kag pamatyon!’”

Ano bala sa imo, husto bala nga kita nga mga Judio magbayad sang buhis sa Emperador sang Roma ukon indi?” Pero nahibaluan ni Jesus ang ila madaya nga tinutuyo, gani nagsiling siya sa ila, “Abi pakitai ninyo ako sang kuwarta. Kay sin-o bala hitsura kag ngalan ang nabutang dira?” Nagsabat sila, “Iya sang Emperador.” Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ti kundi ihatag ninyo sa Emperador ang iya sang Emperador kag sa Dios ang iya sang Dios.”

“Pero sa wala pa ini matabo, pagadakpon kamo kag hingabuton sang mga tawo. Pagadal-on nila kamo sa mga simbahan sang mga Judio agod sentensyahan kag prisohon. Pagadal-on man nila kamo sa mga hari kag mga gobernador agod imbistigaron. Ini tanan himuon nila sa inyo tungod sang inyo pagsunod sa akon.

Mangin kaupod ko kamo sa pagkaon kag pag-inom sa akon paghari. Magadumala kag magahukom kamo sa dose ka tribo sang Israel.”

Ginyaguta kag Ginbunal si Jesus Ginyaguta kag ginbunal si Jesus sang mga tawo nga nagaguwardya sa iya. Ginbuta-butahan nila siya kag ginsumbag, kag ginsilingan, “Pakta abi kon sin-o ang nagsumbag sa imo?” Kag madamo pa gid ang ila ginpanghambal nga malain batok sa iya. Gindala si Jesus sa Korte sang mga Judio Pagkaaga, nagtilipon ang mga manugdumala sang mga Judio. Ang iban sa ila manugdumala nga mga pari, kag ang iban mga manunudlo sang Kasuguan. Gindala nila si Jesus sa ila Korte. Nagsiling sila kay Jesus, “Sugiri kami kon ikaw bala ang Cristo.” Nagsabat siya, “Bisan sugiran ko kamo indi man gihapon kamo magpati.

Dayon gin-akusar nila si Jesus kay Pilato. Siling nila, “Ini nga tawo nadakpan namon nga nagapatalang sang amon kasimanwa nga mga Judio, kay ginasilingan niya sila nga indi magbayad sing buhis sa Emperador, kag nagasiling pa gid siya nga siya amo ang Cristo. Ang buot niya silingon nga siya isa ka hari.” Gani ginpamangkot siya ni Pilato, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ginasiling mo.” Dayon nagsiling si Pilato sa manugdumala nga mga pari kag sa mga tawo, “Wala ako sang nakita nga sala sa sini nga tawo agod silutan siya.”

Nagyaguta man sa iya ang mga soldado samtang nagapalapit sila agod paimnon siya sang maaslom nga bino. Siling nila, “Kon ikaw ang Hari sang mga Judio, luwasa ang imo kaugalingon!” Kag may ginbutang sila nga karatula didto sa iya uluhan nga nagasiling, “Amo ini ang Hari sang mga Judio.”

Ang Kasuguan ginhatag sang Dios sa aton paagi kay Moises, pero ang kaluoy kag ang kamatuoran nag-abot sa aton paagi kay Jesu-Cristo.

Gani nagsiling si Natanael, “Manunudlo,” matuod gid nga ikaw ang Anak sang Dios! Ikaw ang hari sang Israel.

Si Jesus kag si Nicodemus May isa ka tawo nga ang iya ngalan si Nicodemus. Ini nga tawo isa sa mga manugdumala sang mga Judio, kag miyembro siya sang grupo nga ginatawag nga Pariseo. Isa sadto ka gab-i, nagkadto siya kay Jesus kag nagsiling sa iya, “Rabbi, nahibaluan namon nga ikaw manunudlo nga ginpadala sang Dios, tungod kay wala sing may makahimo sang mga milagro nga pareho sang imo ginapanghimo kon ang Dios wala nagaupod sa iya.” Nagsabat si Jesus, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa imo nga wala sing tawo nga masakop sa paghari sang Dios kon indi siya matawo liwat.”

Gani halin sadto ang mga lider sang mga Judio nag-umpisa na nga maghingabot kay Jesus, tungod kay nagpang-ayo siya sa Adlaw nga Inugpahuway.

Nakahibalo na nga daan si Jesus nga may tuyo sila nga kuhaon siya kag piliton nga mangin hari nila. Gani naghalin siya didto kag nagtaklad balik sa bukid nga siya lang.

Ang Madinalag-on nga Pagsulod ni Jesus sa Jerusalem Sang madason nga adlaw, nabalitaan sang madamo nga mga tawo nga nag-alabot sa pagpamiesta nga si Jesus nagapakadto na sa Jerusalem. Gani nagkuha sila sang mga dahon sang palma kag ginsugata nila si Jesus nga nagasinggit, “Dayawon ta ang Dios! Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala! Ginapakamaayo niya ang Hari sang Israel!”

Gani nagsulod liwat si Pilato kag gintawag si Jesus kag ginpamangkot, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus, “Imo gid bala ina nga pamangkot, ukon ginsugiran ka lang sang iban parte sa akon?” Nagsiling si Pilato, “Ano ang dumdom mo sa akon, Judio? Ang imo mga kasimanwa kag ang ila manugdumala nga mga pari amo ang nagdala sa imo diri sa akon. Ano gid bala ang nahimo mo?” Ginsabat siya ni Jesus, “Ang akon ginharian wala diri sa sining kalibutan. Kon ang akon ginharian diri sa sining kalibutan, kuntani nagpakig-away ang akon mga sumulunod agod indi ako madakop sang mga Judio. Pero sa pagkamatuod, ang akon ginharian wala diri sa sining kalibutan.” Gani nagsiling si Pilato sa iya, “Kon amo, hari gali ikaw!” Ginsabat siya ni Jesus, “Husto ang imo ginsiling nga hari ako. Kag ang kabangdanan nga nagkadto ako diri sa kalibutan kag nagpakatawo, agod nga isugid ko sa mga tawo ang kamatuoran. Kag ang tanan nga gusto makahibalo sang kamatuoran nagapamati sa akon.” Nagpamangkot dayon si Pilato, “Ti ano bala ang kamatuoran?” Ginsentensyahan si Jesus nga Patyon Pagkahambal sadto ni Pilato, nagguwa siya liwat didto sa mga Judio kag nagsiling sa ila, “Wala ako sing may nakita nga sala sa sini nga tawo. Indi bala nga kinabatasan ninyo nga kada Piesta sang Paglabay sang Anghel nagapangayo kamo sa akon sang isa ka priso nga akon buy-an? Gani gusto bala ninyo nga buy-an ko ang hari sang mga Judio?”

kag isa-isa sila nga nagpalapit sa iya nga nagasiling, “Mabuhay ang Hari sang mga Judio.” Kag gintampa nila siya dayon.

Pagkabati sadto ni Pilato, hinadlukan pa gid siya tapat. Gani gindala niya liwat si Jesus sa sulod sang palasyo kag ginpamangkot kon taga-diin gid siya. Pero wala nagsabat si Jesus. Gani nagsiling si Pilato sa iya, “Ngaa indi ka magsabat sa akon? Wala ka bala kahibalo nga may awtoridad ako sa paghilway sa imo ukon sa pagpalansang sa imo sa krus?” Ginsabat siya ni Jesus, “Wala ka gid sing may mahimo sa akon kon wala ka paghatagi sang Dios sang awtoridad. Gani mas dako pa ang sala sang tawo nga nagtugyan sa akon diri sa imo.” Pagkabati sadto ni Pilato nagpangita pa gid siya sing paagi nga mabuy-an si Jesus. Ugaling nagsinggit ang mga Judio, “Kon buy-an mo siya, indi ka abyan sang Emperador. Kay ang bisan sin-o nga nagapakahari kaaway sang Emperador.”

Mga alas dose gid sadto sang udto kag bisperas sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Nagsiling si Pilato sa mga Judio, “Ari na ang inyo hari.” Nagsinggit sila dayon, “Patya siya! Patya siya! Ilansang siya sa krus!” Gani nagpamangkot si Pilato sa ila, “Gusto bala ninyo nga ipalansang ko sa krus ang inyo hari?” Nagsabat ang manugdumala nga mga pari, “Wala na kami sing iban pa nga hari kundi ang Emperador lang!”

Nagpasulat si Pilato sang isa ka karatula kag ginpabutang niya ini sa krus ni Jesus. Amo ini ang nakasulat: “Si Jesus nga taga-Nazaret, ang Hari sang mga Judio.” Nasulat ini sa mga lingguahe nga Hebreo, Latin kag Griego, kag madamo nga mga Judio ang nakabasa sini, tungod kay ang lugar nga ginlansangan kay Jesus malapit lang sa siyudad. Nagsiling ang manugdumala nga mga pari sang mga Judio kay Pilato, “Kuntani indi ‘Ang Hari sang mga Judio’ ang imo ginpasulat, kundi ‘Ini nga tawo nagasiling nga siya kuno amo ang Hari sang mga Judio.’” Nagsabat si Pilato, “Kon ano ang akon ginpasulat indi na ninyo pagliwaton.”

Dayon ginpatawag nila si Pedro kag si Juan kag ginsilingan nga indi na gid sila maghambal ukon magpanudlo parte kay Jesus. Pero nagsabat si Pedro kag si Juan sa ila, “Abi hunahunaa ninyo sing maayo kon diin sini ang matarong sa panulok sang Dios: ang pagtuman sa inyo ukon ang pagtuman sa Dios? Indi mahimo nga indi kami magsugid parte sa amon nakita kag nabatian.” Pero ginpaandaman gihapon sila nga indi na gid magpanugid, kag pagkatapos ginbuy-an sila. Bisan gusto nila kuntani nga sakiton ang duha, indi nila ini mahimo tungod nga nahadlok sila sa mga tawo, kay ang mga tawo nagadayaw sa Dios tungod sa milagro nga natabo.

Ang Pangamuyo sang mga Tumuluo kay Jesus Sang nabuy-an na si Pedro kag si Juan, nagbalik sila sa ila mga kaupod, kag ginsugid nila sa ila kon ano ang ginsiling sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manugdumala sang mga Judio. Pagkabati sadto sang mga tumuluo nagpangamuyo sila sa Dios, “Ginoo nga makagagahom sa tanan, ikaw ang naghimo sang langit, sang duta, sang dagat, kag sang tanan nga butang nga ara sa ila. Paagi sa Espiritu Santo ginpahambal mo ang amon katigulangan nga si David nga imo alagad. Siling niya, ‘Ngaa bala puwerte gid ang kaakig sang mga indi Judio? Kag ngaa nagaplano ang mga Judio sang wala sing pulos? Ang mga hari kag mga pangulo sa kalibutan nagtilipon kag nagpreparar sa pagpakig-away batok sa Ginoo kag sa hari nga iya ginpili.’ Natuman na subong ang imo ginhambal sang una tungod nga diri mismo sa Jerusalem ang mga Judio kag mga indi Judio, pati si Herodes nga hari kag si Pilato nga gobernador, nagsugtanay nga kontrahon ang imo balaan nga alagad nga si Jesus nga imo ginpili nga mangin Hari. Sa ila ginhimo natuman na ang imo plano sang una. Kag ini natabo suno sa imo gahom kag kabubut-on. Kag karon, Ginoo, ginapahog nila kami. Buligi kami nga imo mga alagad nga magmaisog sa pagwali sang imo pulong.

Ang Paghingabot sa mga Apostoles Nahisa gid ang pangulo nga pari kag ang iya mga kaupod nga mga miyembro sang sekta nga Saduceo. Gani gindakop nila ang mga apostoles kag ginsulod sa prisohan.

Pero pagkagab-i, ginbuksan sang anghel sang Ginoo ang puwertahan sang prisohan kag ginpaguwa niya sila. Nagsiling ang anghel sa ila, “Magkadto kamo sa templo kag tudluan ninyo ang mga tawo parte sa bag-o nga kabuhi nga ginahatag sang Dios.” Gintuman nila ang ginsiling sang anghel, gani pagbutlak sang adlaw nagkadto sila sa templo kag nagpanudlo sa mga tawo. Karon, ginpatawag sang pangulo nga pari kag sang iya mga kaupod ang tanan nga manugdumala sang mga Judio agod magmiting ang bug-os nga Korte sang mga Judio. May ginsugo man sila nga magkadto sa prisohan agod kuhaon ang mga apostoles kag dal-on didto sa ila. Pero pag-abot sang mga ginsugo didto sa prisohan, wala na didto ang mga apostoles. Gani nagbalik sila sa Korte sang mga Judio kag nagpanugid, “Pag-abot namon sa prisohan nakita namon nga may mga kandado pa ang mga puwertahan, kag ang mga guwardya didto pa sa mga puwertahan nga nagabantay. Pero pagbukas namon sang prisohan wala kami sing may nakita nga tawo sa sulod.” Pagkabati sadto sang opisyal sang mga guwardya sa templo kag sang manugdumala nga mga pari, naglibog ang ila ulo kag indi nila maintiendihan kon ano ang natabo sa mga apostoles. Sang ulihi may isa ka tawo nga nag-abot kag nagsugid, “Ang mga tawo nga inyo ginsulod sa prisohan didto na sa templo kag nagapanudlo sa mga tawo.” Dayon nagkadto sa templo ang opisyal sang mga guwardya kag ang iya mga tinawo kag gindakop nila liwat ang mga apostoles, pero wala nila sila pagpuwersaha tungod nga nahadlok sila basi kon batuhon sila sang mga tawo. Gindala nila ang mga apostoles didto sa Korte sang mga Judio. Nagsiling ang pangulo nga pari sa ila, “Indi bala nga ginmanduan namon kamo nga indi kamo magtudlo parte kay Jesus? Pero tan-awa ninyo ang inyo ginhimo! Naglapnag na ang inyo pagpanudlo sa bug-os nga Jerusalem, kag kami pa ang inyo ginapasibangdan nga nagpatay sa iya!” Nagsabat si Pedro kag ang iya mga kaupod, “Ang Dios ang dapat namon tumanon, kag indi ang mga tawo.

Naghalin didto ang mga apostoles nga may dako nga kalipay, tungod nga ginhatagan sila sang Dios sang pribilehiyo nga mag-antos para sa ngalan ni Jesus.

Ginhingabot ni Herodes ang mga Tumuluo Sang sadto nga tiyempo, nagsugod si Haring Herodes sa paghingabot sa pila ka mga miyembro sang iglesya. Ginpapatay niya si Santiago nga utod ni Juan paagi sa espada. Pagkakita niya nga nalipay ang mga Judio tungod sang iya ginhimo, ginpadakop man niya si Pedro. Natabo ini sa tion sang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Ginpapriso niya si Pedro kag ginpaguwardyahan sing bulos-bulos sa apat ka grupo sang mga soldado, nga may apat ka soldado sa kada grupo. Suno sa plano ni Herodes, ang bista ni Pedro himuon niya sa publiko pagkatapos sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Gani ginpaguwardyahan niya si Pedro didto sa prisohan. Pero padayon nga nagpangamuyo sing hugot sa Dios ang iglesya para sa iya.

Ginpaguwa si Pedro sa Prisohan Sang gab-i nga wala pa mabista ang kaso ni Pedro, nagakatulog siya nga ginakadenahan sang duha ka kadena sa tunga sang duha man ka soldado. Kag may mga guwardya pa nga nagabantay sa puwertahan sang prisohan. Sa hinali lang nagsanag sa sulod sang prisohan kag nagpakita ang isa ka anghel sang Ginoo. Gin-uyog niya ang kilid ni Pedro agod pukawon, kag nagsiling siya, “Dali! Bangon ka!” Kag nagkalahukas ang mga kadena nga nagagapos sa iya mga kamot. Nagsiling ang anghel, “Isuksok ang imo bayo kag sandalyas.” Kag ginsunod ini ni Pedro. Dayon nagsiling ang anghel sa iya, “Isuksok ang imo kunop kag magsunod sa akon.” Kag nagsunod siya sa anghel paguwa sa prisohan. Wala kahibalo si Pedro kon bala matuod ang nagakalatabo. Abi niya damgo lang ato. Gin-agyan lang nila ang nahauna kag ang ikaduha nga mga guwardya. Pag-abot nila sa salsalon nga puwertahan nga nagaatubang sa siyudad, nag-abri lang ini sa iya kaugalingon. Kag nagguwa sila dayon. Pag-agi nila sa isa ka kalye, hinali lang nga ginbayaan siya sang anghel. Didto lang niya nahibaluan nga indi gali damgo ang natabo sa iya. Nagsiling siya, “Matuod gid nga ginpadala sang Ginoo ang iya anghel kag ginluwas niya ako sa kamot ni Herodes kag sa tanan nga ginahandom sang mga Judio nga matabo sa akon.” Sang nasapwan niya nga luwas na siya, nagkadto siya sa balay ni Maria nga iloy ni Juan Marcos. Madamo nga mga tawo ang nagtipon didto kag nagapangamuyo. Nagpanuktok si Pedro sa guwa nga puwertahan, kag nagguwa ang suluguon nga si Roda agod tan-awon kon sin-o ang nagapanuktok. Nakilala niya ang tingog ni Pedro kag sa iya kalipay, imbis nga abrihan niya ang puwertahan, nagdalagan siya pasulod agod sugiran ang iya mga kaupod nga si Pedro ara sa guwa. Nagsiling sila kay Roda, “Nagbuang ka na siguro!” Pero nag-insister gid si Roda nga ara gid si Pedro. Gani nagsiling sila, “Basi kon anghel ina ni Pedro.” Pero sige pa gid ang panuktok ni Pedro. Gani sang ulihi gin-abrihan nila ang puwertahan, kag daw indi sila makapati nga si Pedro gid man gali. Ginsinyasan sila ni Pedro nga maghipos, kag ginsaysay niya dayon sa ila kon paano siya ginpaguwa sang Ginoo sa prisohan. Ginsilingan niya sila nga sugiran nila si Santiago kag ang iban pa nga mga tumuluo. Dayon naghalin siya kag nagkadto sa iban nga lugar.

Pagkaaga, nagkinagamo ang mga guwardya, kay wala na si Pedro kag wala sila nakahibalo kon ano ang natabo sa iya. Nagsugo si Herodes nga pangitaon siya, pero wala gid nila makita. Gani ginpaimbistigar niya ang mga guwardya kag ginpapatay niya dayon. Sa tapos sadto, naghalin si Herodes sa Judea. Nagkadto siya sa Cesarea kag didto nagtiner.

Ang Pagkapatay ni Herodes Naakig gid si Haring Herodes sa mga tawo sa Tyre kag Sidon. Gani nagsugtanay ang mga tawo nga magpakig-areglo sa hari tungod nga ang ila banwa nagakuha sang pagkaon sa banwa sang hari. Una, gin-amigo nila anay si Blastus agod buligan sila, kay siya amo ang ginasaligan sang hari sa palasyo. Dayon, nagkadto sila sa hari agod magpakigkita sa iya. Pag-abot sang adlaw nga si Herodes magpakigkita na sa mga taga-Tyre kag taga-Sidon, ginsuksok niya ang iya harianon nga bayo kag nagpungko sa iya trono kag nagpamulong-pulong. Nagsilinggit ang mga tawo, “Indi tawo ang nagahambal nga ini, kundi dios!” Sa sadto gid nga tion ginsilutan siya sang anghel sang Ginoo, tungod nga wala niya ginhatagan sang kadungganan ang Dios. Gin-uluran siya kag napatay.

Kag nagpuli ang mga tawo didto sa pagsakit sa ila ni Pablo. Pagkatapos ginpabugras sang mga opisyal ang mga bayo ni Pablo kag ni Silas kag ginpahanot sila dayon. Sang natam-an na sila sing hanot, ginsulod nila sila sa prisohan. Ginsugo nila ang guwardya nga bantayan gid sila sing maayo. Gani ginsulod sila sang guwardya sa sulod gid nga selda kag gin-gapos ang ila mga tiil.

Sang mga tungang gab-i na, nagapangamuyo si Pablo kag si Silas kag nagakanta sang mga pagdayaw sa Dios. Ang ila mga kaupod nga mga priso nagapamati sa ila. Sa hinali lang naglinog sing mabaskog kag nag-uyog ang prisohan. Nag-alabri ang mga puwertahan sang prisohan kag nagkalahukas ang mga kadena sang tanan nga priso. Nakamata ang guwardya, kag pagkakita niya nga abri na ang mga puwertahan sang prisohan, ang hunahuna niya nakapalagyo na ang mga priso. Gani gin-gabot niya ang iya espada agod manginmatay. Pero nagsinggit si Pablo, “Indi ka magpanginmatay! Ari pa kami tanan!” Nagpakuha sing suga ang guwardya kag nagdali-dali siya sulod didto kag nagluhod sa atubangan nila ni Pablo kag ni Silas nga nagakurog. Dayon, gindala niya sila ni Pablo sa guwa kag nagpamangkot, “Ano ang akon himuon agod maluwas ako?”

Pagkaaga nagsugo ang mga opisyal sa mga pulis nga buy-an na sila ni Pablo. Kag ini ginbalita sang guwardya kay Pablo. Nagsiling siya, “Nagpasugo ang mga opisyal nga buy-an na kamo. Gani magguwa na kamo kag maayo lang nga paglakat.” Pero nagsiling si Pablo sa mga pulis nga ginsugo, “Ginlapas sang mga opisyal ang kasuguan sang Roma tungod nga kami nga mga Romanhon man wala nila anay pag-imbistigara, kundi ginpahanot nila kami sa publiko kag pagkatapos ginsulod nila kami dayon sa prisohan. Pero karon gusto nila nga sa tago lang ang pagpaguwa sa amon? Indi mahimo! Kinahanglan ang mga opisyal mismo amo ang magkadto diri kag sila gid ang magpaguwa sa amon.” Pagsugid sang mga pulis sa mga opisyal sang ginhambal ni Pablo nga sila mga Romanhon, kinulbaan sila. Gani nagkadto ang mga opisyal sa prisohan kag nagpangayo pasensya sa ila ni Pablo. Dayon ginpaguwa nila sila ni Pablo kag ginpangabay nga maghalin na sila sa sadto nga siyudad. Sang nakaguwa na si Pablo kag si Silas sa prisohan, nagkadto sila dayon sa balay ni Lydia. Nagpakigkita sila didto sa mga tumuluo, kag ginlaygayan nila sila agod palig-unon ang ila pagtuo. Pagkatapos naglakat sila.

Pero sang wala nila makita si Pablo kag si Silas, gindakop nila si Jason kag ang iban pa nga mga tumuluo. Gin-guyod nila sila pakadto sa mga opisyal sang siyudad kag nagasinggit sila, “Ining mga tawo nagadala sing gamo bisan diin sila magkadto tungod sang ila mga ginatudlo. Kag karon ari na sila sa aton siyudad. Ginpadayon pa sila ni Jason sa iya balay. Ini sila tanan nagakontra sa mga kasuguan sang Emperador tungod nga nagasiling sila nga may isa pa ka hari nga ang iya ngalan si Jesus.” Pagkabati sadto sang mga tawo kag sang mga opisyal, nagginamo sila.

Halin sa isa lang ka tawo, ginhimo niya ang tanan nga lahi sang mga tawo kag ginpalapta sa bug-os nga kalibutan. Ginplano man niya sang una pa ang mga dulunan kon diin maestar ang mga tawo pati ang tion nga sila magakabuhi diri.

Gani nagmando ang kumander sa iya mga soldado nga pasudlon na si Pablo sa kampo kag hanuton agod magsugid siya kon ano nga sala ang iya nahimo nga nangin kabangdanan kon ngaa ang mga Judio nagsinggit kontra sa iya. Pero sang ginagapos na nila si Pablo agod hanuton, nagsiling si Pablo sa kapitan nga nagatindog didto sa tupad niya, “Tugot bala sa kasuguan nga hanuton ninyo ang tawo nga Romanhon bisan wala pa nahukman kon may sala siya?” Pagkabati sadto sang kapitan, ginkadtuan niya ang kumander kag ginsilingan, “Ano ining ginapahimo mo? Ini nga tawo Romanhon gali!” Gani, nagkadto ang kumander kay Pablo kag nagpamangkot, “Sugiri ako. Romanhon ka bala?” Nagsabat si Pablo, “Huo.” Nagsiling dayon ang kumander, “Ako nangin Romanhon paagi sa pagbayad sing dako nga kantidad.” Nagsabat si Pablo, “Pero ako Romanhon halin sang akon pagkatawo.” Nag-isol dayon ang mga soldado nga magahanot na kuntani kay Pablo. Hinadlukan man ang kumander tungod nga ginpakadenahan niya si Pablo nga Romanhon gali. Gindala si Pablo sa Korte sang mga Judio Gusto pa gid masiguro sang kumander kon ngaa ginaakusar sang mga Judio si Pablo. Gani sang madason nga adlaw ginpahubaran niya si Pablo sang mga kadena kag nagpatawag siya sang miting sa manugdumala nga mga pari kag sa bug-os nga Korte sang mga Judio. Dayon gindala niya si Pablo didto sa ila.

Gintulok maayo ni Pablo ang mga miyembro sang Korte kag naghambal, “Mga utod, kon parte sa akon pagkabuhi, matinlo ang akon konsensya sa Dios hasta subong.” Paghambal sadto ni Pablo, ginsugo sang pangulo nga pari nga si Ananias ang mga nagatindog malapit kay Pablo nga tampaon ang iya baba. Nagsiling si Pablo sa iya, “Tampaon ka man sang Dios, ikaw nga hipokrito! Nagapungko ka dira agod husgaran ako suno sa Kasuguan, pero ginalapas mo man ang Kasuguan sa imo pagsugo nga tampaon ako!” Nagsiling ang mga tawo nga nagatindog malapit kay Pablo, “Ginainsulto mo ang pangulo nga pari sang Dios!” Nagsabat si Pablo, “Mga utod, wala ako nakahibalo nga siya gali ang pangulo nga pari, tungod nga nagasiling ang Kasulatan, ‘Indi ninyo paghambalan sang malain ang nagadumala sa inyo.’”

Sang makita ni Pablo nga may mga Saduceo kag mga Pariseo nga nagatambong didto, naghambal siya sing mabaskog sa mga miyembro sang Korte, “Mga utod, ako isa ka Pariseo, kag Pariseo man ang akon amay kag ang akon mga katigulangan. Ginaakusar ako diri subong tungod nga nagalaom ako nga may pagkabanhaw.” Pagkahambal niya sini, nagkinagamo ang mga Pariseo kag ang mga Saduceo kag nagbinahin-bahin ang mga miyembro sang Korte. Natabo ato tungod nga suno sa mga Saduceo wala sing pagkabanhaw. Wala man sila nagapati nga may mga anghel ukon mga espiritu. Pero ini tanan ginapatihan sang mga Pariseo. Gani ang resulta, nag-amat-amat baskog ang pagsininggit. May mga manunudlo sang Kasuguan nga mga Pariseo nga nagtindog kag nagpamatok gid nga nagasiling, “Wala kami sing may nakita nga sala sa sini nga tawo. Ayhan may espiritu ukon anghel nga nagpakighambal sa iya!” Nag-init pa gid ang ila pagbinais, hasta nga hinadlukan ang kumander kay basi kon pulihan sang mga tawo si Pablo. Gani nagmando siya sa iya mga soldado nga magpanaog kag kuhaon si Pablo didto sa mga tawo kag dal-on sa kampo.

Sobra isa ka semana ang tiner ni Festus sa Jerusalem, pagkatapos nagbalik siya sa Cesarea. Sang madason nga adlaw, nagpungko siya sa hukmanan kag nagsugo nga pasudlon si Pablo. Pagsulod ni Pablo, ginlibutan siya dayon sang mga Judio nga halin sa Jerusalem, kag madamo ang ila ginsugid nga mabug-at nga mga akusasyon kontra sa iya nga indi man nila gani mapamatud-an. Gin-apinan ni Pablo ang iya kaugalingon. Siling niya, “Wala ako sing may nahimo nga sala kontra sa Kasuguan sang mga Judio, sa templo, ukon sa Emperador sang Roma.” Tungod nga gusto ni Festus nga maluyagan siya sang mga Judio, ginpamangkot niya si Pablo, “Gusto mo bala nga magkadto sa Jerusalem kag didto ko bistahon ining imo kaso?” Nagsabat si Pablo, “Diri ako nagatindog sa korte sang Emperador, kag diri mo ako dapat sentensyahan. Wala ako sang may nahimo nga sala sa mga Judio kag nahibaluan mo man ina sing maayo. Kon nakalapas gid man ako sang kasuguan kag dapat ako silutan sing kamatayon, batunon ko ang sentensya sa akon. Pero kon wala sing kamatuoran ang ila mga akusasyon kontra sa akon, indi ako dapat itugyan sa ila. Gani madangop na lang ako sa Emperador sang Roma!” Nagpakigsugilanon dayon si Festus sa mga miyembro sang iya korte, kag pagkatapos nagsiling siya kay Pablo, “Tungod nga madangop ka sa Emperador, ipadala ko ikaw sa Emperador.”

Indi ako makahibalo kon ano ang akon himuon sa sini nga kaso, gani ginpamangkot ko si Pablo kon gusto niya nga magkadto sa Jerusalem kag didto mismo bistahon ang kaso. Pero nagsiling si Pablo nga madangop na lang siya sang iya kaso sa Emperador agod ang Emperador mismo ang mahusgar. Gani nagmando ako nga bantayan siya hasta mapadala ko siya sa Emperador.”

Nagsabat si Pablo, “Halangdon nga Festus, wala ako nagbuang. Matuod ang akon mga ginahambal kag husto ang akon hunahuna. Ini nga mga butang nahibaluan ni Haring Agripa. Gani wala ako nagakahadlok maghambal sa iya. Nasiguro ko gid nga ini tanan nga butang nahibaluan na niya, tungod ini wala natabo sa tago lang. Haring Agripa, nagapati ka bala sa mga ginasiling sang mga propeta? Nahibaluan ko nga nagapati ka.” Nagsabat si Agripa, “Siguro ang pinsar mo madali-dali mo ako nga mahimo nga Kristohanon.” Nagsabat si Pablo, “Sa madali ukon sa madugay, ang akon pangamuyo sa Dios nga indi lang ikaw kundi ang tanan man nga nagapamati sa akon subong mangin Kristohanon pareho sa akon, luwas lang sa sining akon pagkapriso.” Dayon nagtindog ang hari, ang gobernador, si Bernice, kag ang tanan nga nagapungko didto. Sang nagguwa sila, nagsiling sila sa isa kag isa, “Wala sing may nahimo nga malain ang ini nga tawo nga dapat sentensyahan nga patyon ukon prisohon.” Nagsiling si Agripa kay Festus, “Kon wala lang siya magdangop sang iya kaso sa Emperador, puwede na siya kuntani buy-an.”

Kay kagab-i ang Dios nga nagapanag-iya sa akon kag akon ginaalagad nagpasugo sang anghel diri sa akon. Nagsiling siya, ‘Pablo, indi ka magkahadlok. Dapat ka mag-atubang sa Emperador didto sa Roma. Kag sa kaluoy sang Dios ang tanan mo nga upod diri sa sakayan maluwas tungod sa imo.’

Sa Roma Sang pag-abot namon sa Roma, gintugutan si Pablo sa pag-estar kon diin ang luyag niya, nga may isa ka soldado nga magabantay sa iya. Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, ginpatawag ni Pablo ang mga pangulo sang mga Judio sa Roma. Sang nagatipon sila, nagsiling siya, “Mga utod, bisan wala ako sang may nahimo nga kontra sa aton banwa ukon sa mga kinabatasan nga halin sa aton mga katigulangan, gindakop nila ako sa Jerusalem kag gin-akusar sa gobyerno sang Roma. Gin-imbistigar ako sang Romanhon nga mga opisyal, kag pagkatapos nga mahibaluan nila nga wala gid ako sing may nahimo nga malain agod sentensyahan nga patyon, buy-an kuntani nila ako. Pero ginbalabagan sang mga Judio, gani napilitan ako nga magdangop sa Emperador, bisan wala ako sing kaso kontra sa akon kasimanwa nga mga Israelinhon.

Ang Aton Obligasyon sa mga Nagadumala sa Gobyerno Ang kada isa sa inyo dapat magmatinumanon sa mga nagadumala sa gobyerno, kay ang tanan nga paggobyerno halin sa Dios kag ang mga manugdumala ginbutang sang Dios sa ila puwesto. Ang nagakontra sa gobyerno nagakontra sa pagbuot sang Dios, kag ang nagahimo sini nagadala sang silot sa ila kaugalingon. Kon maayo ang aton ginahimo, wala kita sing dapat kahadlukan sa mga nagadumala sa aton, luwas lang kon nagahimo kita sang malain. Gani agod indi ka mahadlok sa mga nagadumala, maghimo ka sang maayo, kag dayawon ka pa nila. Ginbutang sila sang Dios sa ila puwesto para sa aton kaayuhan. Pero kon nakahimo ka sang malain, dapat mahadlok ka sa ila, tungod nga may gahom sila sa pagsilot sa imo; kay ginbutang sila sang Dios sa ila puwesto agod silutan ang mga nagahimo sang malain. Gani dapat magpasakop kita sa aton gobyerno; indi lang tungod sa kahadlok naton sa silot, kundi tungod nga nahibaluan ta nga amo ini ang dapat naton nga himuon. Amo man ini ang kabangdanan kon ngaa nagabayad kita sang aton buhis, kay ang mga manugdumala mga alagad sang Dios nga nagapangabudlay para gid sa sini nga butang. Gani bayaran ninyo ang inyo nagkalain-lain nga klase sang buhis. Kag tahura ninyo kag padunggi ang mga may awtoridad.

Ang Kaalam sang Dios Kon sa bagay, nagatudlo kami sang madalom nga kaalam sa amon mga pagtudlo sa mga tawo nga malig-on na ang ila pagtuo sa Dios, pero ini nga kaalam wala naghalin sa mga tawo ukon sa mga nagadumala diri sa kalibutan nga natalana na nga magakawala. Ining kaalam nga akon ginasiling amo ang tinago nga kaalam sang Dios nga wala ginpahayag sa mga tawo sang una. Sang wala pa matuga sang Dios ang kalibutan, ginplano na niya ini nga mga butang agod mapadunggan niya kita. Ang mga nagadumala diri sa kalibutan wala nakaintiendi sang plano sang Dios. Kay kon naintiendihan nila, wala kuntani nila ginlansang sa krus ang Ginoo nga makagagahom.

Ang Inyo Lawas Puluy-an sang Dios Ayhan may magasiling, “Puwede ako maghimo sang bisan ano.” Matuod ina, pero may mga butang nga indi makabulig sa imo. Gani bisan ginatugot sa akon ang maghimo sang bisan ano, indi ako magpaulipon sa bisan ano.

Tugot sa aton ang paghimo sang bisan ano, pero indi tanan makabulig ukon makapabakod sa iban.

Kag dayon magaabot ang katapusan. Dulaon niya ang tanan nga ginharian, pagdumalahan, kag paggahom, kag ihatag niya dayon ang paghari sa Dios nga Amay. Kay dapat maghari si Cristo hasta mapaampo niya ang tanan nga nagakontra sa iya.

Karon palareho na lang ang mga Judio kag ang mga indi Judio, ang mga ulipon kag ang mga indi ulipon, ang mga lalaki kag ang mga babayi. Kita tanan palareho na lang tungod nga kita ara na kay Cristo Jesus. Kag tungod nga kamo iya na ni Cristo, mga kaliwat kamo ni Abraham, kag kon ano ang ginpromisa sang Dios kay Abraham mabaton man ninyo.

Pero ano ang siling sang Kasulatan? “Palayasa inang babayi nga ulipon kag ang iya anak, kay ang anak sang ulipon indi dapat partihan sa palanublion sang anak sang babayi nga indi ulipon.” Gani mga utod, indi kita pareho sa anak sang babayi nga ulipon kundi sa anak sang babayi nga indi ulipon.

Indi Kamo Magpaulipon Liwat sa Kasuguan Ginhilway kita ni Cristo agod indi na kita pag-ulipunon sang Kasuguan ni Moises. Gani magpakalig-on kita sa aton pagtuo kag indi na kita magpaulipon pa liwat.

Tungod nga ang bug-os nga Kasuguan natingob sa isa lang ka sugo: “Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.”

Pero ari ang makita sa pagkabuhi sang tawo kon ang Espiritu Santo amo ang nagagahom sa iya: mahigugmaon siya, malipayon, malinong ang iya pagkabuhi, mainantuson, malulo, maalwan, masaligan, mabuot kag makapugong sang iya kaugalingon. Kon amo ini ang aton himuon indi ta malapas ang mga sugo sang Dios sa aton.

Gani ara sa idalom sang gahom ni Cristo ang tanan nga espiritu nga nagadumala kag nagapangulo, mga espiritu nga may awtoridad kag may gahom. Ang titulo nga ginhatag kay Cristo indi gid matupungan subong ukon bisan pa sa palaabuton. Ginpaidalom sang Dios ang tanan nga butang sa gahom ni Cristo, kag ginhimo niya siya nga pangulo sang tanan nga butang, agod mabuligan niya ang iglesya

Dumduma man ninyo nga sadto anay wala pa kamo makakilala kay Cristo. Wala kamo masakop sa nasyon sang Israel, kag wala kamo masakop sa mga kasugtanan sang Dios para sa iya mga katawhan nga ginbasi sa iya mga promisa. Nagkabuhi kamo sa sini nga kalibutan nga wala sing paglaom kag wala sing Dios.

Gani karon, kamo nga mga indi Judio, indi na kamo taga-iban nga lugar ukon mga estranghero, kundi mga kasimanwa na sang mga katawhan sang Dios kag mga miyembro sang pamilya sang Dios.

Kay ang aton kaaway indi mga tawo, kundi ang malaot nga mga espiritu nga nagapamuno nga may gahom. Ini sila nagahari sa kalautan nga ara sa kalibutan, kag ara man sila sa ibabaw.

Tungod sini ginbayaw siya sang Dios kag ginhatagan sing awtoridad nga labaw sa tanan nga awtoridad. Agod nga ang tanan nga sa langit kag sa duta, pati ang sa idalom sang duta, magluhod kag magsimba sa iya. Kag ang tanan magkilala nga si Jesu-Cristo amo ang Ginoo, kag ini magahatag sang kadayawan sa Dios nga Amay.

Pero kita iya, ang langit amo ang aton matuod nga banwa, kag halin didto ginapaabot naton ang pag-abot sang aton Manluluwas nga si Ginoong Jesu-Cristo.

Kay paagi sa iya kag para sa iya ginhimo sang Dios ang tanan nga butang sa langit kag sa duta, indi lang ang makita kundi pati man ang indi makita, pareho sa bisan ano nga mga espiritu nga may awtoridad ukon may gahom, mga espiritu nga nagapangulo ukon nagahari.

Mag-andam kamo sa mga tawo nga gusto maghaylo sa inyo sa ila mga pilosopiya nga wala sing pulos kag pangdaya lang. Ining mga ginatudlo nila indi halin kay Cristo kundi mga tradisyon lang sang tawo kag mga sistema nga halin lang diri sa kalibutan.

Nahibaluan ta nga ang Kasuguan maayo kon husto ang paggamit sini. Dapat man naton dumdumon nga ang Kasuguan wala ginhimo para sa mga matarong, kundi ginhimo ini para sa mga malinapason, sa mga matig-a sang ulo, sa mga wala nagakilala sa Dios, sa mga makasasala, sa mga indi diosnon ukon relihiyuso, sa mga manugpatay sang ila amay ukon iloy, sa mga manugpatay sang ila isigkatawo, sa mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, sa mga nagauluasawa sa ila kapareho nga lalaki, sa mga nagapangkidnap, sa mga butigon, sa mga nagatestigo sang indi matuod, kag sa bisan sin-o nga nagakontra sa husto nga pagpanudlo

Kabay pa nga padunggan kag dayawon permi ang Hari nga wala sing katapusan kag wala sing kamatayon. Indi siya makita sang tawo kag siya lang ang Dios.

Parte sa Pagsimba Karon, una sa tanan, nagapangabay ako sa inyo nga ipangamuyo ninyo ang tanan nga tawo. Dal-a ninyo sa Dios ang inyo mga pangabay para sa ila nga may pagpasalamat. Ipangamuyo ninyo ang mga hari kag ang tanan nga may mataas nga katungdanan sa gobyerno agod nga mangin matawhay ang aton pagpangabuhi kag hilway kita sa pagsunod sa Dios sa husto nga pagginawi.

Kon parte sa pag-abot ni Jesu-Cristo, ipakita siya sang makagagahom kag bulahan nga Dios sa natalana nga tion. Ang Dios amo ang Hari nga labaw sa tanan nga hari kag Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo.

Kon nagabatas kita sa mga kabudlayan, sigurado gid nga magahari man kita kaupod niya. Pero kon ipanginwala naton siya, ipanginwala man niya kita.

Ang Kristohanon nga Pagginawi Padumduma ang mga tumuluo nga magpasakop kag magtuman sa gobyerno kag sa mga opisyal. Kinahanglan handa permi ang mga tumuluo sa paghimo sang bisan ano nga maayo. Silingon mo sila nga indi maghambal sing malain kontra sa bisan kay sin-o ukon magpangaway, kundi magmabuot sila kag magmalulo permi sa tanan nga tawo.

Pero kon parte sa iya Anak, nagsiling siya, “Ang imo ginharian, O Dios, wala gid sing katapusan, kag matarong ang imo pagdumala sa imo ginharian.

Si Jesus amo ang aton Pangulo nga Pari Amo ini ang buot namon silingon sang amon ginahambal: nga kita subong may pangulo na nga pari nga nagapungko sa tuo sang trono sang Makagagahom nga Dios sa langit. Nagaalagad siya mismo didto sa Labing Balaan nga Lugar bilang pangulo nga pari. Indi tawo ang naghimo sang sina nga lugar kundi ang Ginoo mismo.

Ang iban sa ila ginyaguta kag ginhanot, kag may iban man nga ginpanggapos kag ginpangpriso. Ang iban ginbato hasta mapatay, ang iban ginlagari hasta mautod, kag ang iban pa gid ginpamatay sa espada. Ang iban sa ila nagbayo na lang sang panit sang karnero kag kanding. Puwerte sila ka imol, kag ginhingabot kag ginpintasan sang mga tawo. Napilitan sila nga magpanago sa kamingawan, sa kabukiran, sa mga kuweba, kag sa mga buho sang duta. Pero sa matuod lang, ang mga malain nga mga tawo diri sa kalibutan indi bagay nga mag-upod sa ila.

Tumana ninyo ang mga tumuluo nga nagadumala sa inyo kag magpasakop kamo sa ila, tungod kay ini sila amo ang nagaasikaso sang inyo espirituhanon nga kahimtangan. Kag nahibaluan man nila nga magaabot ang adlaw nga magapanabat sila sa Dios parte sa ila pag-atipan sa inyo. Kon tumanon ninyo sila, magaalagad sila nga may kalipay, pero kon indi, magakasubo sila kag indi ini makabulig sa inyo.

Pero kamo pinili nga mga tawo, mga pari sang Hari, kag mga katawhan sang Dios. Nangin iya kamo agod magbantala sang iya makatilingala nga mga binuhatan. Siya ang nagtawag sa inyo halin sa kadulom pakadto sa iya makatilingala nga kasanag.

Mga hinigugma, ang kalibutan indi inyo matuod nga elistaran. Mga dumuluong lang kamo diri. Gani nagapakitluoy ako sa inyo nga bayaan ninyo ang malaot nga mga handom sang inyo lawas nga nagakontra sa inyo espiritu. Ipakita ninyo permi sa mga tawo nga wala nakakilala sa Dios ang inyo maayo nga pagginawi. Kay kon nagasiling sila nga nagahimo kamo sing malaot, pero makita nila sa ulihi nga maayo gali ang inyo ginahimo, dayawon nila ang Dios sa adlaw sang iya pag-abot. Magpasakop Kamo sa mga Manugdumala sang Banwa Tungod sa Ginoo, magpasakop kamo sa tanan nga tawo nga may awtoridad sa banwa, mangin sa hari nga amo ang may pinakamataas nga awtoridad, ukon sa mga gobernador nga amo ang iya ginhatagan sang gahom nga magsilot sa mga nagahimo sang malain kag magpadungog sa mga nagahimo sang maayo. Kay amo ini ang kabubut-on sang Dios, agod kon maghimo kamo sing maayo wala sing hambalon ang mga tawo nga buang-buang nga wala pa makaintiendi sang kamatuoran. Hilway na kamo, pero wala ini nagakahulugan nga hilway na kamo sa paghimo sang malain; kundi magkabuhi kamo bilang mga ulipon sang Dios. Tahura ninyo ang tanan nga tawo, kag higugmaa ninyo ang inyo mga utod kay Cristo. Magkabuhi kamo nga may kahadlok sa Dios, kag tahura ninyo ang Emperador. Si Cristo Inyo Dapat Sundon Kamo nga mga ulipon, tumana ninyo ang inyo mga agalon nga may kahadlok sa Dios, indi lang ang mabuot nga agalon kundi pati man ang mapintas.

Ginsunog niya ang mga banwa sang Sodom kag Gomora bilang silot sa makasasala nga mga tawo didto agod ipakita kon ano ang matabo sa mga tawo nga indi diosnon. Pero ginluwas niya si Lot tungod kay matarong siya nga tawo kag nasubuan gid sa mga ginahimo sang iya mga kasimanwa, nga nagapagusto sa paghimo sang kalautan kag wala sing prinsipyo nga ginasunod. Adlaw-adlaw nakita kag nabatian ni Lot ang ila malaot nga mga ginahimo sang nagaestar siya kaupod nila, kag ini nagapasakit gid permi sang iya matarong nga balatyagon.

labi na gid sa mga tawo nga wala nagapasakop sa iya kag nagasunod lang sa ila mahigko nga mga handom. Ining indi matuod nga mga manunudlo sang Dios nga akon ginatumod mga maisog kag bugalon, kag wala sila nagakahadlok magpasipala sa gamhanan nga mga tinuga. Bisan gani ang mga anghel nga mas makusog kag mas gamhanan pa sang sa sini nga mga manunudlo wala nagapasipala sa gamhanan nga mga tinuga sa ila pagsugid sa sini nga mga tinuga sang mga akusasyon nga halin sa Ginoo.

Ang bisan sin-o nga nagapakasala nagalapas sang mga sugo sang Dios, kay ang sala amo ang paglapas sang mga sugo sang Dios.

Amo man sa sini nga mga tawo nga akon ginasiling nga nakaintra na dira sa inyo. May mga damgo sila nga nagatulod sa ila sa pagpakasala batok sa ila kaugalingon nga lawas. Kag tungod man sa ila mga damgo nga ini, indi sila magpasakop sa Ginoo kag ginapakalain nila bisan ang gamhanan nga mga tinuga.

Pagpangamusta sa Pito ka Iglesya Nagapangamusta ako sa inyo nga ara sa pito ka iglesya sa probinsya sang Asia. Kabay pa nga ang Dios, ang Espiritu, kag si Jesu-Cristo maghatag sa inyo sang bugay kag paghidaet. Kon parte sa Dios, amo siya subong, amo man siya sang una, kag amo man sa palaabuton. Kon parte sa pito ka Espiritu ara ini sa atubangan sang trono sang Dios. Kag kon parte kay Jesu-Cristo, siya ang masaligan nga manugpamatuod. Siya ang una gid nga nabanhaw. Kag siya man ang nagagahom sa tanan nga mga manugdumala diri sa kalibutan. Ginahigugma niya kita, kag paagi sa iya dugo ginluwas kita sa aton mga sala. Pagpangamusta sa Pito ka Iglesya Nagapangamusta ako sa inyo nga ara sa pito ka iglesya sa probinsya sang Asia. Kabay pa nga ang Dios, ang Espiritu, kag si Jesu-Cristo maghatag sa inyo sang bugay kag paghidaet. Kon parte sa Dios, amo siya subong, amo man siya sang una, kag amo man sa palaabuton. Kon parte sa pito ka Espiritu ara ini sa atubangan sang trono sang Dios. Kag kon parte kay Jesu-Cristo, siya ang masaligan nga manugpamatuod. Siya ang una gid nga nabanhaw. Kag siya man ang nagagahom sa tanan nga mga manugdumala diri sa kalibutan. Ginahigugma niya kita, kag paagi sa iya dugo ginluwas kita sa aton mga sala. Ginhimo niya kita nga mga hari kag mga pari sa pag-alagad sa Dios nga iya Amay. Sa iya ang kadungganan kag ang gahom sa wala sing katapusan. Amen.

Ang mga mandadaog papungkuon ko sa tupad sang akon trono. Pareho bala sa akon, mandadaog ako kag subong nagapungko ako sa tupad sang akon Amay sa iya trono.

Sa gilayon gin-gamhan ako sang Espiritu Santo. Kag nakita ko didto sa langit ang isa ka trono nga may nagapungko. Ang nagapungko didto nagabadlak pareho sang malahalon nga mga bato nga haspe kag kornalina. Kag sa palibot sang trono may balangaw nga ang iya kolor pareho sa bato nga esmeralda. Sa palibot sang trono, may 24 pa gid ka trono nga ginapungkuan sang 24 ka manugdumala. Ini nga mga manugdumala nagabayo sang puti kag ang kada isa sa ila may korona nga bulawan. Kag halin didto sa trono sige ang pangilat kag pangdaguob, kag kon anu-ano pa ang akon nabatian. Sa atubangan dampi sang trono may pito ka suga nga nagadabdab. Amo ato ang pito ka Espiritu sang Dios. Didto man sa atubangan sang trono may daw sa dagat nga matin-aw pareho sang kristal. Sa palibot sang trono, sa kada kilid, may apat ka buhi nga mga tinuga. Damo gid ang ila mga mata sa atubangan kag sa likod.

Sige ang ila dayaw, padungog, kag pasalamat sa iya nga nagapungko didto sa trono, nga nagakabuhi sa wala sing katapusan. Kag samtang ginahimo nila ini, ang 24 ka manugdumala nagaluhod kag nagasimba sa iya nga nagapungko didto sa trono, nga nagakabuhi sa wala sing katapusan. Kag ginabutang nila ang ila mga korona sa atubangan sang trono kag magsiling,

Ginhimo mo sila nga mga hari kag mga pari sa pag-alagad sa aton Dios. Kag padumalahon mo sila sa kalibutan.” Dayon nakita ko kag nabatian ang linibo kag minilyon nga mga anghel. Ang ini nga mga anghel nagatilipon didto sa palibot sang trono, sa apat ka buhi nga mga tinuga, kag sa mga manugdumala. Kag nagakanta sila sing mabaskog: “Ang Karnero nga ginpatay takos nga magbaton sang awtoridad, manggad, kaalam, kusog, pagtahod, pagpadungog, kag pagdayaw!” Kag nabatian ko dayon ang tanan nga tinuga sa langit, sa duta, sa idalom sang duta, kag sa dagat nga nagakanta: “Ihatag ta sa nagapungko sa trono kag sa Karnero ang pagdayaw, pagtahod, pagpadungog kag paggahom sa wala sing katapusan!”

Ang Madamo nga Tawo sa Atubangan sang Trono sang Dios Pagkatapos sadto, nakita ko ang mga tawo nga indi maisip tungod sa ila kadamuon. Ini nga mga tawo halin sa tanan nga nasyon, tribo, lahi kag lingguahe. Nagatindog sila didto sa atubangan sang trono kag sang Karnero. Ang ila bayo pulos puti kag malaba, kag may ginauyatan sila nga mga dahon sang palma. Nagasinggit sila sing mabaskog, “Dalayawon ang Dios nga nagapungko sa trono, kag dalayawon man ang Karnero kay ginluwas nila kami sa silot!” Kag nagtindog ang tanan nga anghel sa palibot sang trono kag sang mga manugdumala, kag sang apat ka buhi nga mga tinuga. Nagluhod dayon ang mga anghel sa atubangan sang trono kag nagsimba sa Dios.

Amo ina nga dira sila nagatindog sa atubangan sang trono sang Dios, kag adlaw-gab-i ang ila pag-alagad sa iya sa iya templo. Kag ang Dios mismo nga nagapungko sa trono amo ang nagaasikaso sa ila.

Ang Ikapito nga Trumpeta Ang ikapito nga anghel nagpatunog sang iya trumpeta, kag may mabaskog nga mga tingog sa langit nga nagasiling, “Karon ang aton Ginoo kag ang iya pinili nga si Cristo amo na ang magahari sa kalibutan. Kag ang iya paghari wala sing katapusan!” Kag ang 24 ka manugdumala nga nagapungko sa ila mga trono sa atubangan sang Dios nagluhod dayon kag nagsimba sa Dios, nga nagasiling, “Ginoong Dios nga makagagahom sa tanan, ikaw ang Dios sang una, kag ikaw man ang Dios subong. Nagapasalamat kami sa imo tungod kay gin-gamit mo na ang imo gahom, kag nag-umpisa ka na nga maghari sa kalibutan. Puwerte gid ang kaakig sang mga tawo nga wala nagakilala sa imo. Kay nag-abot na ang oras nga silutan mo sila. Kag ang mga patay hukman mo na. Amo na ini ang oras nga hatagan mo sing padya ang imo mga alagad, ang mga propeta, ang imo mga katawhan, kag ang tanan nga nagatahod sa imo, bantog man ukon indi. Oras na nga pamatyon mo ang mga tawo nga nagaguba sang kalibutan.”

Ang Duha ka Sapat Dayon may nakita ako nga sapat nga nagbutwa sa dagat nga napulo ang iya sungay kag pito ang iya ulo. Kada sungay may korona, kag sa kada ulo may nakasulat nga ngalan nga nagapasipala sa Dios. Ang sapat nga akon nakita daw sa leopardo. Ang iya tiil daw sa tiil sang oso, kag ang iya baba daw sa baba sang leon. Ginhatag sang dragon ang iya gahom kag ang iya trono sa sapat agod mangin dako ang iya awtoridad sa paghari.

Ang ikaduha nga anghel nagsunod sa nahauna nga anghel. Siling niya, “Naguba! Naguba na ang bantog nga siyudad sang Babilonia. Kay ang iya mga pumuluyo amo ang nagganyat sa mga tawo sa bug-os nga kalibutan nga magsunod sa ila imoralidad, nga ginakaugtan gid sang Dios.”

Napihak ang bantog nga siyudad sa tatlo ka parte, kag nagkalaguba ang mga siyudad sang tanan nga nasyon. Gintuman sang Dios ang iya promisa parte sa mga tawo nga nagaestar sa siyudad sang Babilonia. Amo ato nga nag-abot na sa ila ang puwerte nga kaakig sang Dios. Nagkaladula ang tanan nga isla kag wala na sing bukid nga makita.

Ang Malaot nga Babayi Karon, nagpalapit sa akon ang isa sa pito ka anghel nga nag-ula sang sulod sang ila yahong. Siling niya, “Dali, ipakita ko sa imo kon paano ang pagsilot sa bantog nga babayi nga nagabaligya sang iya lawas, nga nagapungko sa madamo nga katubigan. Nagpakighilawas sa iya ang mga hari sa kalibutan paagi sa pagsunod sa iya gintudlo, kag ang mga tawo sa kalibutan daw sa nahubog tungod sang iya gintudlo sa ila nga pulos malain.”

“Kinahanglan gid ang kaalam agod mahibaluan kon ano ang kahulugan sini. Ang pito ka ulo amo ang pito ka bukid nga ginapungkuan sang babayi. Kag ini nagakahulugan man sang pito ka hari. Ang lima sa pito ka hari patay na, ang isa nagahari pa subong, kag ang isa wala pa makaabot. Kon maghari na siya, indi lang dugay. Ang sapat nga sadto anay buhi, pero subong patay na, amo ang ikawalo nga hari. Isa man siya sa mga nahauna nga pito ka hari, kag siya pagalaglagon man. “Ang napulo ka sungay nga imo nakita wala sing iban kundi ang napulo ka hari nga wala pa makaumpisa sang ila paghari. Ini sila hatagan sing awtoridad nga maghari kaupod sang sapat, pero indi lang dugay. Ining napulo ka hari may isa lang ka katuyuan, gani ihatag nila ang ila gahom kag awtoridad sa sapat.

Magapakig-away sila sa Karnero, pero mapierdi sila, tungod kay ang Karnero amo ang Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo kag Hari nga labaw sa tanan nga hari. Kaupod sang Karnero ang mga matutom nga ginpili kag gintawag.” Nagsiling man sa akon ang anghel, “Ang mga tubig nga imo nakita, nga ginapungkuan sang babayi nga nagabaligya sang iya lawas, wala sing iban kundi ang mga tawo sa nagkalain-lain nga lahi, nasyon kag lingguahe. Ang napulo ka sungay nga imo nakita kag ang sapat magadumot sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Kuhaon nila ang tanan niya nga pagkabutang kag wala gid sing may mabilin sa iya bisan pa ang iya ginasuksok. Pagkatapos kaunon nila ang iya unod kag sunugon nila dayon ang nabilin. Ipahimo ini sa ila sang Dios agod himuon nila ang iya katuyuan. Gani hasta matuman ang ginhambal sang Dios, magasugtanay ang mga hari nga ipasakop sa sapat ang ila gahom sa pagdumala. “Ang babayi nga imo nakita wala sing iban kundi ang bantog nga siyudad nga nagahari sa mga hari sa kalibutan.”

Nagsinggit siya sing mabaskog, “Naguba na! Ang bantog nga Babilonia naguba na! Karon nangin elistaran na lang ini sang mga demonyo kag malain nga mga espiritu, kag sang tanan nga klase sang mga pispis nga ginakabig nga mahigko kag makangilil-ad. Natabo ini sa Babilonia tungod kay ang iya mga pumuluyo amo ang nagganyat sa mga tawo sa bug-os nga kalibutan nga magsunod sa ila imoralidad, nga ginakaugtan gid sang Dios. Ang mga hari sa kalibutan nagpakighilawas sa Babilonia. Kag ang mga negosyante sa kalibutan nagmanggaranon tungod kay sa ila siya nagpamakal sang iya mga kinahanglanon agod masunod ang iya mga bisyo.”

“Ang mga hari sa kalibutan nga nagpakighilawas sa iya kag nagpatuyang sang iya manggad magahibi kon makita nila ang aso sang iya pagkasunog. Didto sila sa malayo magatan-aw tungod kay nahadlok sila nga basi kon malakip sila sa silot nga para sa iya. Magasiling sila, ‘Kanugon! Kanugon sang bantog kag gamhanan nga siyudad sang Babilonia. Kay sa malip-ot lang nga tion nasilutan siya!’

Karon, may isa ka anghel nga gamhanan nga nagpulot sang bato nga ang kadakuon pareho sa dako nga galingan, kag ginhaboy niya dayon ini sa dagat kag nagsiling, “Pareho sini ang pagkadula sang bantog nga siyudad sang Babilonia, kay indi na gid ini makita liwat.

Nagaguwa sa iya baba ang matalom nga espada nga amo ang iya gamiton sa pagpaampo sa mga nasyon. Dumalahan niya sila, kag wala gid sing may makakontra sa iya pagdumala. Ipakita gid niya ang puwerte nga kaakig sang makagagahom nga Dios sa ila.

May nakasulat sa iya bayo kag sa iya paa nga, “Hari nga labaw sa tanan nga hari kag Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo!”

Pagkatapos sadto, nakita ko ang isa ka anghel nga nagatindog sa adlaw. Nagsinggit siya sa tanan nga pispis nga nagalupad sa kahanginan, “Dali kamo kag magtipon para sa dako nga punsyon sang Dios! Dali kamo kag kauna ninyo ang unod sang mga hari, mga heneral, mga soldado, mga manugkabayo, pati ang unod sang ila mga kabayo. Kauna ninyo ang unod sang tanan nga tawo, ulipon ukon indi ulipon, bantog ukon indi!” Pagkatapos nakita ko ang sapat kag ang mga hari sa kalibutan kag ang ila mga soldado nga nagtilipon sa pagpakig-away sa nagasakay sa puti nga kabayo kag sa iya mga soldado nga halin sa langit.

Bulahan ining mga katawhan sang Dios nga malakip sa una nga pagkabanhaw. Ang ikaduha nga kamatayon indi makaano sa ila. Mangin mga pari sila sang Dios kag ni Cristo. Kag magahari sila kaupod ni Cristo sa sulod sang 1,000 ka tuig.

Ang Katapusan nga Paghukom Pagkatapos may nakita ako nga dako nga trono nga maputi, kag may nagapungko didto. Ang langit kag ang duta gindula niya kag indi na sila makita liwat. Nakita ko man ang mga nagkalamatay, bantog man ukon indi, nga nagatilindog sa atubangan sang trono. Ginpang-abrihan dayon ang mga libro, pati ang libro nga listahan sang mga nakaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan. Ginhukman ang mga patay suno sa ila mga binuhatan nga nakasulat didto sa mga libro. Bisan sa dagat sila nagkalamatay ukon sa duta, nagguluwa ang ila mga kalag halin sa lugar sang mga patay. Kag sila tanan ginhukman suno sa ila mga binuhatan.

Dayon nagsiling ang nagapungko sa trono, “Karon, ginabag-o ko na ang tanan nga butang!” Kag nagsiling siya sa akon, “Isulat ini nga mga pulong tungod kay matuod ini kag masaligan.” Kag nagsiling pa gid siya, “Natuman na ang tanan! Ako ang Alpha kag ang Omega, nga ang buot silingon, ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan. Kon may ginauhaw, paimnon ko siya nga wala sing bayad sa tuburan nga nagahatag sang kabuhi.

Ginpakita man sa akon sang anghel ang suba nga ang iya tubig nagahatag sang kabuhi. Nagaigpat-igpat ini nga daw sa kristal, kag nagahalin sa trono sang Dios kag sang Karnero, kag nagailig sa tunga sang karsada sang siyudad. Sa pihak kag pihak nga higad sang suba may kahoy nga nagahatag sang kabuhi kag nagapamunga sing dose ka beses sa sulod sang isa ka tuig, kaisa kada bulan. Kag ang iya dahon ginagamit nga bulong para sa tanan nga tawo. Wala na sing bisan ano nga ginpakamalaot sang Dios nga makita sa sadto nga siyudad. Didto ang trono sang Dios kag sang Karnero, kag ang iya mga alagad magasimba sa iya. Makita na nila ang iya hitsura, kag ang iya ngalan isulat sa ila agtang. Wala na sing gab-i didto, gani indi na kinahanglan ang mga suga ukon ang sanag sang adlaw, kay ang Ginoong Dios amo na ang ila suga. Kag magadumala sila bilang mga hari sa wala sing katapusan.